Articles by "Σταμέλλος"

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Σταμέλλος. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δύο πράγματα πρέπει να έχουμε στο νου όταν συζητάμε για τους σύγχρονους πολέμους. Το ένα ότι οι πόλεμοι έχουν πια ιδιωτικοποιηθεί εξυπηρετώντας μεγάλα εταιρικά συμφέροντα και το άλλο ότι προετοιμάζονται και κατευθύνονται από τις μυστικές υπηρεσίες, που είναι στην υπηρεσία αυτών των εταιρικών συμφερόντων.

Ας παρακολουθήσουμε λίγο τί λέει, εν ολίγοις, η Ναόμι Κλάιν στο βιβλίο της «Το Δόγμα του Σοκ: Η Άνοδος του Καπιταλισμού της Καταστροφής». Η Κλάιν υποστηρίζει ότι ο σύγχρονος πόλεμος, ειδικά μετά τις εισβολές των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και το Ιράκ, έχει μετατραπεί από μια κρατική υπόθεση σε μια κερδοφόρα ιδιωτική επιχείρηση∙ ότι οι πόλεμοι σχεδιάζονται και παρατείνονται επειδή εξυπηρετούν τα κέρδη μιας ελίτ εταιρειών, μετατρέποντας την καταστροφή σε προϊόν.

Βασικά σημεία της θέσης της:

√ Καπιταλισμός της Καταστροφής: Οι εταιρείες εκμεταλλεύονται το "σοκ" (πολέμους, φυσικές καταστροφές, οικονομικές κρίσεις) για να επιβάλουν ριζικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις, ιδιωτικοποιήσεις και απορρύθμιση.

√ Ιδιωτικοποίηση του Πολέμου: Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις δεν διεξάγονται πλέον μόνο από τακτικούς στρατούς, αλλά σε μεγάλο βαθμό από ιδιωτικές εταιρείες (ιδιωτικοί στρατοί/εργολάβοι), όπως η Blackwater και η Halliburton, που κερδίζουν δισεκατομμύρια.

√ Συμφέροντα πάνω από την Ειρήνη: Σύμφωνα με το δόγμα, ο πόλεμος δεν γίνεται για "δημοκρατία", αλλά για να ανοίξουν νέες αγορές, να λεηλατηθούν φυσικοί πόροι και να ανακατασκευαστούν υποδομές από ιδιωτικές εταιρείες με δημόσιο χρήμα.

√ Σοκ και Δέος: Το στρατιωτικό δόγμα "Σοκ και Δέος" που χρησιμοποιήθηκε στο Ιράκ, λειτούργησε ως το αρχικό σοκ, αφήνοντας πίσω του μια χώρα σε χάος, την οποία στη συνέχεια "διαχειρίζονταν" ιδιωτικές εταιρείες, καθιστώντας τον πόλεμο "βιομηχανία".


Σήμερα στη θέση του ΙΡΑΚ μπαίνει, ή προσπαθούν να βάλουν, το ΙΡΑΝ. Να δούμε αν θα το καταφέρουν, αν θα αφήσουν πίσω τους μια ακόμα χώρα σε χάος. ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΜΕΡΙΚΗ, χωρίς αυταπάτες...

Η άποψη ότι, αν και οι πολιτικοί ηγέτες κηρύσσουν τους πολέμους, οι μυστικές υπηρεσίες παίζουν καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία των συνθηκών που οδηγούν σε αυτούς, ή στην κατεύθυνση της εξέλιξής τους, αποτελεί μια διαδεδομένη ανάλυση μεταξύ ειδικών σε θέματα γεωπολιτικής και ασφαλείας.

«Το γεγονός ότι ορισμένα γεγονότα αλλάζουν από στιγμή σε στιγμή ανάλογα με τα δεδομένα, δεν με εκπλήσσει, ούτε με σοκάρει. Είναι αναμενόμενο. Έτσι λειτουργεί ο κόσμος των μυστικών υπηρεσιών» Ντόναλντ Ράμσφελντ Υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ στον πόλεμο του ΙΡΑΚ το 2003 https://www.bbc.co.uk/greek/news/030710_rumsfled.shtml


Στέφανος Σταμέλλος



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Η Ευρυτανία δεν είναι μια «αχαρτογράφητη» ορεινή περιοχή χωρίς ρόλο και ταυτότητα.
Στο Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο Στερεάς Ελλάδας (ΦΕΚ 299/14.12.2018) έχει χαρακτηριστεί ρητά ως Περιφερειακό Πάρκο Ορεινής Αμιγούς Φύσης και Ορεινής Μεσογειακής Παραδοσιακής Κληρονομιάς. Όχι τυχαία. Αλλά επειδή πρόκειται για έναν από τους πιο πολύτιμους, ευαίσθητους και ζωντανούς ορεινούς τόπους της χώρας. Πρόκειται για θεσμική αναγνώριση της ιδιαίτερης οικολογικής, πολιτιστικής και τοπιακής της αξίας∙ και όχι για μια τυπική διατύπωση, χωρίς περιεχόμενο.

Σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, η εμπειρία δεκαετιών από τη λειτουργία περιφερειακών και προστατευόμενων πάρκων δείχνει ξεκάθαρα ότι τα οφέλη της προστασίας -οικονομικά, κοινωνικά, πολιτιστικά και περιβαλλοντικά- είναι πολλαπλάσια από τα κόστη. Ιδίως σε περιοχές έντονης ορεινότητας και πληθυσμιακής αποψίλωσης, η ανάδειξη του προστατευόμενου περιβάλλοντος δεν αποτελεί τροχοπέδη, αλλά ζωτική επιλογή βιώσιμης τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης.

Υπό μία βασική προϋπόθεση: ότι η προστασία και η ανάδειξη του φυσικού πλούτου διασυνδέονται με την τοπική διακυβέρνηση, τη συμμετοχή των κατοίκων και την πραγματική τοπική ωφέλεια, μέσα από σαφείς και εφικτούς στόχους που σέβονται τις καθολικές αρχές του χωροταξικού και περιβαλλοντικού σχεδιασμού.

Κι όμως, σήμερα η Ευρυτανία αντιμετωπίζεται ολοένα και περισσότερο ως αποθεματικός χώρος πόρων. Το σχέδιο «ΕΥΡΥΤΟΣ» για τη μεταφορά των υδάτων του Καρπενησιώτη και του Κρικελλοπόταμου προς την Αθήνα έρχεται να προστεθεί σε μια ήδη βαριά πίεση: αιτήσεις για Μικρά Υδροηλεκτρικά, σχέδια αντλιοσιοταμίευσης, επεμβάσεις σε ρέματα και ποτάμια. Πρόκειται για μια διαρκή υποβάθμιση του υδάτινου και ορεινού οικοσυστήματος Όλα αυτά συνθέτουν μια εικόνα που αναιρεί στην πράξη τον θεσμικό χαρακτήρα της περιοχής ως Περιφερειακού Πάρκου.

Οι αντιδράσεις των κατοίκων, των συλλογικοτήτων και των τοπικών φορέων δεν είναι άρνηση στην κοινωνική αλληλεγγύη ή στην αντιμετώπιση της λειψυδρίας. Είναι υπεράσπιση μιας βασικής αρχής: ότι η Ευρυτανία δεν μπορεί να θυσιάζεται στο όνομα λύσεων που μεταφέρουν τα προβλήματα αλλού, χωρίς αλλαγή του μοντέλου κατανάλωσης, διαχείρισης και χρήσης των φυσικών πόρων.

Η Ευρυτανία δεν παραδίδεται. Οι Ευρυτάνες υπερασπίζονται τα νερά, τα βουνά, τα ποτάμια και τα δάση. Υπερασπίζονται το δικαίωμα να ζούν σε έναν τόπο που προστατεύεται, όχι σε έναν τόπο που εξαντλείται.

Στέφανος Σταμέλλος



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Στη Λαμία, όπως και σε πολλές ελληνικές πόλεις, το ζήτημα των αδέσποτων σκύλων αντιμετωπίζεται εδώ και χρόνια ως ένα «χρόνιο» πρόβλημα, σχεδόν φυσικό φαινόμενο. Όμως δεν είναι ούτε φυσικό ούτε αναπόφευκτο. Είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων ελλείψεων στη διαχείριση, στην εφαρμογή της νομοθεσίας και στη συνεργασία Δήμου και πολιτών.

Θεσμικά, το πλαίσιο υπάρχει. Ο νόμος προβλέπει ηλεκτρονική σήμανση, καταγραφή, στείρωση, δημοτική ευθύνη για τη φροντίδα και την υιοθεσία των αδέσποτων. Στην πράξη, όμως, πολλά από αυτά εφαρμόζονται αποσπασματικά. Οι στειρώσεις δεν γίνονται σε επαρκή αριθμό και με συνέχεια, δεν γίνονται οι έλεγχοι για τα δεσποζόμενα που δεν έχουν σήμανση, ενώ η εγκατάλειψη παραμένει ουσιαστικά ατιμώρητη.

Έτσι, το πρόβλημα αναπαράγεται. Νέα ζώα γεννιούνται στους δρόμους, άλλα εγκαταλείπονται, και ο Δήμος, με ελλιπές προσωπικό και περιορισμένους πόρους, καλείται να διαχειριστεί μια κατάσταση με έναν ερασιτεχνικό και αναποτελεσματικό τρόπο. Και βρισκόμαστε διαρκώς στα ίδια. Έτσι το βάρος πέφτει συχνά σε εθελοντές και φιλοζωικές ομάδες, οι οποίες προσφέρουν πολύτιμο έργο, αλλά δεν μπορούν και δεν πρέπει να υποκαθιστούν τη δημόσια ευθύνη.

Το αποτέλεσμα είναι γνωστό: αδέσποτα στον αστικό ιστό, ανησυχία των κατοίκων, προβλήματα υγιεινής, κινδύνους για τα ίδια τα ζώα, αλλά και κοινωνική ένταση γύρω από ένα θέμα που θα έπρεπε να είναι λυμένο. Τι θα μπορούσε να πει κανείς -τα αυτονόητα- επιγραμματικά ότι χρειάζεται να γίνει∙ όχι ευχές, αλλά σχέδιο:

√ Συνεχές και μαζικό πρόγραμμα στειρώσεων με επαρκή χρηματοδότηση,

√ αυστηρή εφαρμογή της σήμανσης και πραγματικοί έλεγχοι,

√ το Δημοτικό Κυνοκομείο να είναι δομή φροντίδας με στόχο τις υιοθεσίες, όχι τη μόνιμη παραμονή,

√ εκπαίδευση και ενημέρωση των πολιτών για την υπεύθυνη κατοχή ζώων και

√ συνεργασία Δήμου, κτηνιάτρων και εθελοντών με σαφείς ρόλους.


Το ερώτημα είναι: γιατί ένα τέτοιο σχέδιο δεν εφαρμόζεται;

Το ζήτημα των αδέσποτων δεν είναι δευτερεύον, ούτε μόνο «φιλοζωικό». Είναι δείκτης πολιτισμού, ποιότητας ζωής και σοβαρής αντιμετώπισης από την Δημοτική Αρχή. Εκεί ακριβώς κρίνεται η ποιότητα μιας δημοτικής πολιτικής. Και αυτό αφορά όλους μας, τον Δήμο αλλά και τους δημότες.

Στέφανος Σταμέλλος






Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Κατατέθηκαν οι συντάξεις του Ιανουαρίου με ποσοστά αυξήσεων της τάξης του 2,5% περίπου για τις κύριες συντάξεις και του 1% περίπου για τις επικουρικές. Τα περί «προσωπικής διαφοράς» και τα άλλα, που λέγονται, ακούγονται «λόγια του αέρα» για τους συνταξιούχους. Αυτό που μου έκανε εντύπωση είναι, μια γνωστή ηλικιωμένη 95 ετών με 720 ευρώ σύνταξη, έχει αύξηση μόλις 5,92 ευρώ, δηλαδή 0,82%. Όλα αυτά θεωρούνται αποτέλεσμα του ισχύοντος τρόπου υπολογισμού∙ ή έτσι θα μας απαντήσουν. Ουσιαστικά όμως, αποτυπώνουν μια βαθιά κοινωνική αδικία και μια πολιτική επιλογή που αγνοεί την πραγματική απώλεια αγοραστικής δύναμης των τελευταίων ετών.

Θα είμαι ψύχραιμος και όχι καταγγελτικός. Ήρεμα λοιπόν, και σε χαμηλούς τόνους, λέω ότι από το 2021 και μετά, ο πληθωρισμός -ιδίως στα βασικά αγαθά- έχει διαβρώσει σοβαρά τα εισοδήματα. Τρόφιμα, ενέργεια, φάρμακα και υπηρεσίες υγείας αυξήθηκαν πολύ περισσότερο από τους μέσους δείκτες. Για έναν συνταξιούχο, και ιδίως για έναν ηλικιωμένο άνθρωπο, αυτό σημαίνει ότι το πραγματικό κόστος ζωής αυξήθηκε δυσανάλογα σε σχέση με τον γενικό πληθωρισμό.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, μια αύξηση 0,8% δεν είναι απλώς ανεπαρκής. Είναι παραπλανητική. Δεν αντισταθμίζει τίποτα από τις απώλειες των προηγούμενων ετών. Δεν αποκαθιστά αγοραστική δύναμη. Απλώς καταγράφεται λογιστικά ως «θετική μεταβολή». Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο, αν λάβουμε υπόψη ότι οι ηλικιωμένοι δεν έχουν καμία δυνατότητα προσαρμογής του εισοδήματός τους. Δεν μπορούν να δουλέψουν περισσότερο, δεν μπορούν να «αναβαθμίσουν δεξιότητες», δεν μπορούν να μετακυλήσουν το κόστος. Έχουν μόνο τη σύνταξη και, σε πολλές περιπτώσεις, μικρές αποταμιεύσεις μιας ζωής.

Αυτές οι αποταμιεύσεις, όμως, βρίσκονται και σε συνεχή απομείωση. Τα επιτόκια καταθέσεων παραμένουν μηδενικά, πράγμα που σημαίνει ότι η αξία των καταθέσεων μειώνεται χρόνο με τον χρόνο. Την ίδια στιγμή, οι ανάγκες των γηρατειών αυξάνονται: φάρμακα, εξετάσεις, θέρμανση, βοήθεια στο σπίτι. Δεν πρόκειται για «καταναλωτικές επιλογές», αλλά για ανελαστικές ανάγκες επιβίωσης. Έτσι διαμορφώνεται μια αθόρυβη αλλά σταθερή διαδικασία φτωχοποίησης των ηλικιωμένων. Όχι με απότομες περικοπές, αλλά με μικρές «αυξήσεις» που δεν καλύπτουν ούτε στο ελάχιστο το πραγματικό κόστος ζωής. Ιδίως για τις χαμηλές και πολύ χαμηλές συντάξεις, αυτή η πολιτική λειτουργεί σωρευτικά και τιμωρητικά.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι γιατί δεν εφαρμόζεται μια πραγματική αναπροσαρμογή με βάση τον πληθωρισμό, και μάλιστα διαφοροποιημένη υπέρ των χαμηλών συντάξεων και με βάση αυτό, που λένε συνέχεια, την αύξηση του ΑΕΠ. Όχι επικοινωνιακές αυξήσεις, αλλά αποκατάσταση της απώλειας της αγοραστικής δύναμης. Όχι οριζόντιες λογιστικές φόρμουλες, αλλά ρήτρα προστασίας για όσους βρίσκονται στο τέλος της ζωής τους. Όταν μια 95χρονη με 720 ευρώ λαμβάνει αύξηση 0,8%, το πρόβλημα δεν είναι τεχνικό. Είναι πολιτικό και ηθικό. Δείχνει ποιους θεωρούμε «ανεκτούς» χαμένους της οικονομικής προσαρμογής.

Και δείχνει επίσης πόσο εύκολα μετατρέπεται η έννοια της κοινωνικής ασφάλισης από εγγύηση αξιοπρέπειας σε απλή δημοσιονομική μεταβλητή. Και αυτό δεν είναι ούτε πρόοδος, ούτε αναγκαιότητα. Είναι πολιτική επιλογή.


Στέφανος Σταμέλλος



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

του Στέφανου Σταμέλλου

Χωρίς υπερβολές, δεν είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς σε όλες τις συζητήσεις μια έντονη ανησυχία και μια δυσφορία για την οικονομική κατάσταση της περιοχής της Λαμίας. Ταυτόχρονα η δυσφορία απευθύνεται και προς τους αρμόδιους και υπεύθυνους, που δεν φαίνεται να δείχνουν την ανάλογη ανησυχία να κάνουν κάποιες ενέργειες για να αντιμετωπιστεί το ζήτημα. Όταν όμως η οικονομία δείχνει τα σκληρά της δόντια, τα θύματά της -οι πολίτες εν προκειμένω- είναι υποχρεωμένοι και οφείλουν, να απαιτήσουν ή και να απαντήσουν με τις ανάλογες δράσεις.

Αναμφισβήτητα η Λαμία χρειάζεται να ανακάμψει οικονομικά και πρέπει να αποκτήσει ένα νέο παραγωγικό όραμα. Μια Λαμία-περιοχή με πλήρη αξιοποίηση του κάμπου του Σπερχειού στον πρωτογενή τομέα, με ζωντανή αγροτική παραγωγή υψηλής προστιθέμενης αξίας∙ με μια Βιομηχανική Περιοχή που να παράγει και να καινοτομεί (μικρή και μεσαία μεταποίηση https://www.ankoleader.gr/attachments/article/119/Odigos_metapoiitikis_monadas.pdf, βιοοικονομία, [https://www.e-ea.gr/news/osa-prepei-na-gnvrizoyme-gia-th-biooiknomia/] και υπηρεσίες υποστήριξης)∙ και με έναν ήπιο βιώσιμο τουρισμό με το εξαιρετικό φυσικό περιβάλλον, τα νερά, τις ιαματικές μας πηγές, την ιστορική μας κληρονομιά, το ποτάμι, τα βουνά μας, την Οίτη, το Καλλίδρομο, την Όθρυ, που να συνδέεται άμεσα με την τοπική παραγωγή αξιοποιώντας τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της περιοχής. Και αυτά όλα υπό την αιγίδα μιας δραστήριας και συνεργατικής αυτοδιοίκησης.

Τι θα μπορούσε κατά την ταπεινή μου γνώμη να μπει άμεσα σε εφαρμογή. Άμεσα θα πρέπει να συσταθεί ένα Τοπικό Παραγωγικό Φόρουμ Ανασυγκρότησης, με τη συμμετοχή του Δήμου, Πανεπιστημιακών παραγόντων και φορέων, παραγωγών, εκπροσώπων της ΒΙΠΕ, των Επιμελητηρίων, νέων επιχειρηματιών με σκοπό τον συντονισμό και την ανάπτυξη ενός Σχεδίου δράσης. Να γίνει η Χαρτογράφηση και η «Διάγνωση» του χώρου με τις γεωργικές εκτάσεις, ιδιοκτησιακό καθεστώς, υδατικοί πόροι, εγκαταλελειμμένα κτήρια στη ΒΙΠΕ, βασικοί παραγωγοί, τουριστικά σημεία. Ένα απλό “one-pager”, μια, σύντομη δηλαδή, περιεκτική περιγραφή, που να συνοψίζει τις βασικές πληροφορίες με SWOT ανάλυση (δυνατά-αδύνατα σημεία, ευκαιρίες, απειλές-κίνδυνοι). Παράλληλα να αποτυπωθούν τα στοιχεία επικοινωνίας και το branding, η δημιουργία μιας μοναδικής ταυτότητας - λογότυπο πχ «Κοιλάδα Σπερχειού» και ένα πλάνο για τα social media. Ένα σύντομο μήνυμα για ΜΜΕ και τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες.

Σε ένα χρόνο να ξεκινήσει η εφαρμογή του Σχεδίου Ανασυγκρότησης με άμεσους, μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους και μέτρα, δομικές αλλαγές και επενδύσεις, με πηγές και εργαλεία χρηματοδότησης. Κάποιοι χρόνια τώρα φωνάζαμε για προτεραιότητα στην ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ και για στροφή στην πραγματική οικονομία. Κανενός δεν ίδρωνε το αυτί. Και σήμερα είμαστε στα ίδια∙ και βαδίζουμε διαρκώς προς τα πίσω. Αλλά διαπιστώσεις μπορεί να κάνει κανείς πολλές∙ και περισσεύουν. Προτάσεις και δουλειά χρειάζονται. Όχι άλλη καθυστέρηση!


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Πριν από λίγες μέρες ακούσαμε τον Υπουργό Άμυνας Νίκο Δένδια στο Συνέδριο «Athens Security Forum 2025» [https://dendias.gr/athens-security-forum/] να λέει -απευθυνόμενος προφανώς προς τους Ευρωπαίους- ότι «Το πρώτο προαπαιτούμενο είναι η αλλαγή κουλτούρας των ευρωπαϊκών κοινωνιών και η επιστροφή σε πνεύμα αυτοθυσίας που ο Ευρωπαίος θα έχει μέσα στη συνείδησή του, ότι μπορεί να χρειάζεται να θυσιαστεί για να υπερασπίσει τα δικαιώματα τα οποία απολαμβάνει. Σήμερα η Ευρώπη δεν αντέχει να δει φέρετρα με σημαία πάνω, ούτε καν με την ευρωπαϊκή σημαία. Οι ΗΠΑ είναι εθισμένες σε αυτό το θέαμα. Πρέπει λοιπόν να κάνουμε μια σοβαρή και ειλικρινή συζήτηση στο πλαίσιο της Ευρώπης, μέχρι πού είμαστε διατεθειμένοι να φτάσουμε...» Είπε επίσης πως «Η Ελλάδα των 220 δισεκατομμυρίων ευρώ (ΑΕΠ) έχει περισσότερα βαρέα τεθωρακισμένα από τη Γερμανία, τη Γαλλία, τη Μεγάλη Βρετανία, την Ολλανδία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και τη Δανία μαζί»

Ο Υπουργός Άμυνας ζητάει ουσιαστικά από τους Ευρωπαίους «αλλαγή κουλτούρας» και «επιστροφή στο πνεύμα της αυτοθυσίας». Να συνηθίσουμε, λέει, την εικόνα των φερέτρων με σημαία. Να είμαστε έτοιμοι. Και μέσα σε όλα αυτά, ουσιαστικά μας λέει -ότι αισθανόμαστε περήφανοι που- η Ελλάδα των 220 δισ. έχει περισσότερα βαριά τεθωρακισμένα από… τη μισή Ευρώπη.

Στην ιστορία πάντα οι ηγεσίες μιλούν για θυσίες. Πάντα οι λαοί καλούνται να αντέξουν αυτά που οι κυβερνήσεις σχεδιάζουν. Κι εδώ, ο Ντάλτον Τράμπο στο βιβλίο του «Ο Τζόνι πήρε το όπλο του» μοιάζει πιο επίκαιρος από ποτέ: «Πάντα βρίσκεις ανθρώπους πρόθυμους να θυσιάσουν τη ζωή των άλλων. Μιλούν ακατάπαυστα και μιλούν πολύ δυνατά. Τους βρίσκεις στις εκκλησίες και στα σχολεία και στις εφημερίδες και στα νομοθετικά σώματα και στα συνέδρια. Αυτή είναι η δουλειά τους. Ωραιότατα λόγια. Καλύτερα θάνατος παρά ατίμωση. Η γη ετούτη που καθαγιάστηκε από το αίμα. Οι άνδρες ετούτοι που σκοτώθηκαν τόσο ένδοξα. Δεν ήταν μάταιος ο θάνατός τους. Οι ευγενείς νεκροί μας. Χμμμ. Τι λένε όμως οι νεκροί; Μήπως επέστρεψε ποτέ κανείς από τους νεκρούς;»

Οι νεκροί δεν μιλούν. Μιλούν μόνο οι ζωντανοί. Κι αυτοί που μιλούν συνήθως ποτέ δεν βρίσκονται ή δεν βρέθηκαν στα χαρακώματα. Οι νεκροί δεν γυρίζουν να εξηγήσουν αν πέθαναν «ένδοξα». Δεν μπορούν να διαψεύσουν κανέναν από όσους χτίζουν καριέρες πάνω σε πατριωτικές ρητορείες και στρατηγικά φόρα.

Αυτό που ζούμε σήμερα στην Ευρώπη δεν είναι «αλλαγή κουλτούρας». Είναι επικίνδυνη κανονικοποίηση της ιδέας ότι ο πόλεμος πλησιάζει∙ και πρέπει απλώς να το αποδεχτούμε. Είναι η επιστροφή μιας γλώσσας που παλαιότερα προετοίμαζε λαούς να πέσουν σε χαρακώματα για συμφέροντα που δεν ήταν δικά τους. Τα σύννεφα του πολέμου σκοτεινιάζουν και, όσο σκοτεινιάζουν, τόσο περισσότερο κάποιοι μιλούν για «αναγκαίες θυσίες», για «προστασία του τρόπου ζωής μας», για «ετοιμότητα». Ποιοι όμως θα πληρώσουν τον λογαριασμό; Ποιοι θα μπουν στα άρματα; Ποιοι θα γίνουν «ευγενείς νεκροί»;

Σε μια εποχή που ο πλανήτης εξοπλίζεται μανιασμένα, η πιο ριζοσπαστική πράξη δεν είναι να φωνάζεις για πόλεμο. Η πιο ριζοσπαστική πράξη είναι να υπερασπίζεσαι την Ειρήνη. Όχι από φόβο, αλλά από ευθύνη. Γιατί αν δεν υψώσουμε τώρα τη φωνή μας, αύριο ίσως μας ζητήσουν να υψώσουμε τη σημαία πάνω από φέρετρα. Κι αυτό δεν είναι «κουλτούρα». Είναι αποτυχία της ανθρωπότητας. Η ιστορία μας έχει δείξει ότι τα τύμπανα του πολέμου χτυπούν πάντα πιο δυνατά όταν οι κοινωνίες σιωπούν, όταν συνηθίζουν τη γλώσσα της «αναγκαίας θυσίας», όταν ο φόβος κυριαρχεί και γίνεται κρίση.

Το κίνημα της Ειρήνης δεν είναι ρομαντισμός. Είναι επιβίωση, είναι λογική, είναι ανθρωπιά.
Και σήμερα, όσο ποτέ τις τελευταίες δεκαετίες, η φωνή του οφείλει να ακουστεί ξανά δυνατά.

Στέφανος Σταμέλλος





Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Έχω αναφερθεί πολλές φορές στη Ναόμι Κλάιν. Η Ναόμι Κλάιν στο «Δόγμα του Σοκ», περιγράφει με ακρίβεια το εγχειρίδιο του ακραίου νεοφιλελευθερισμού: αποδιάρθρωση δημόσιων υπηρεσιών, απαξίωση κοινωνικών αγαθών, ιδιωτικοποίηση των πάντων. Είναι η «Σχολή του Σικάγου» του Μίλτον Φρίντμαν. Η θεωρία ότι η κοινωνία “διορθώνεται” μόνο όταν το κράτος διαλυθεί και τα βασικά αγαθά παραδοθούν στην αγορά.

Και σήμερα, στην Ελλάδα του 2025, βλέπουμε να εφαρμόζεται, βήμα προς βήμα, αυτό ακριβώς το μοντέλο. Το κλείσιμο δεκάδων γραφείων των ΕΛΤΑ δεν είναι «εξορθολογισμός». Είναι το κλασικό παράδειγμα εφαρμογής της θεραπείας-σοκ, που σημαίνει υποβάθμιση, απαξίωση, συρρίκνωση, παράδοση στην αγορά.

Τα ΕΛΤΑ δεν είναι απλώς «ένα κατάστημα». Είναι κομμάτι της κοινωνικής υποδομής για τα χωριά, για τους ηλικιωμένους, για τις απομακρυσμένες περιοχές, για όσους δεν έχουν πρόσβαση σε ψηφιακές υπηρεσίες ή ιδιωτικές courier. Όταν αυτή η δημόσια παρουσία εξαφανίζεται, δεν “εξυγιαίνεται” τίποτα. Απλώς μαζεύεται χώρος για ιδιώτες, και το κόστος μεταφέρεται στους πολίτες.

Αυτή είναι η πολιτική των «παιδιών της Σχολής του Σικάγου», ή για να είμαστε πιο ακριβείς, των εγγονών του Φρίντμαν που εφαρμόζουν την ίδια συνταγή 50 χρόνια μετά. Ενώ η Ευρώπη μιλά για δημόσια αγαθά, καθολική πρόσβαση, ψηφιακό κράτος που δεν αφήνει κανέναν πίσω, στην Ελλάδα συνεχίζουμε να βαδίζουμε στο μοντέλο «κλείνουμε – περικόπτουμε - ιδιωτικοποιούμε».

Το κλείσιμο των ΕΛΤΑ δεν είναι τεχνικό, ούτε οικονομικό ζήτημα. Είναι ιδεολογική επιλογή. Και λέει πολλά για το πού θέλουν να οδηγήσουν τη χώρα. Σε ένα κράτος μικρό, αδύναμο, και μια κοινωνία όπου οι ανάγκες αγοράζονται, δεν εγγυώνται.

Όσοι πιστεύουν ότι αυτή η πολιτική φέρνει ανάπτυξη, ας κοιτάξουν την πραγματικότητα:
κλείσιμο υπηρεσιών, αύξηση ανισοτήτων, αποψίλωση της υπαίθρου, κοινωνικός αποκλεισμός. Αυτό δεν είναι μεταρρύθμιση. Είναι το Δόγμα του Σοκ στη μικρογραφία της καθημερινότητας. Κι αν σήμερα είναι τα ΕΛΤΑ, αύριο ποιο θα είναι;

Στέφανος Σταμέλλος



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Πρόσφατα πληροφορηθήκαμε ότι το Εργαστήριο Άγριας Πανίδας & Ιχθυοπονίας Γλυκέων Υδάτων του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Α.Π.Θ. συμμετέχει σε πρόγραμμα Erasmus+ με αντικείμενο τον “κυνηγετικό τουρισμό” [https://dasarxeio.com/2025/10/13/146692/]. Ίσως πρόκειται για ό,τι πιο αντιφατικό, παράλογο και βαθιά ανθρωποκεντρικό έχει προταθεί τον τελευταίο καιρό από ακαδημαϊκό φορέα. Και δεν είναι απλά μια ακαδημαϊκή πρωτοβουλία. Είναι ένα σύμπτωμα πολιτισμού, που έχει χάσει την ικανότητα να διακρίνει ανάμεσα στη ζωή και στη διαχείρισή της ως πόρου.

Η ίδια η έννοια του “κυνηγετικού τουρισμού” αποτελεί οξύμωρο. Πώς είναι δυνατόν να βαφτίζεται “τουρισμός” η πράξη της σκόπιμης θανάτωσης άγριων ζώων; Πώς γίνεται ένα ευρωπαϊκό εκπαιδευτικό πρόγραμμα, που έχει ως στόχο την κινητικότητα, την ανταλλαγή πολιτισμών και τη διεύρυνση οριζόντων, να χρηματοδοτεί την εκπαίδευση στη βία απέναντι στη φύση;

Ο “κυνηγετικός τουρισμός” επιχειρεί να εξευγενίσει τη βία. Να την ντύσει με την αισθητική της εμπειρίας, με την πρόφαση της “παράδοσης” και την προσποίηση της “διαχείρισης πληθυσμών”. Στην πραγματικότητα, είναι μια ακόμη μορφή εμπορευματοποίησης της φύσης, μια αγορά που μετατρέπει το αίμα σε εμπειρία, το θήραμα σε τρόπαιο και το οικοσύστημα σε πεδίο οικονομικής εκμετάλλευσης.

Η έννοια του κυνηγετικού τουρισμού είναι το απόσταγμα του σύγχρονου ανθρωποκεντρισμού. Του πολιτισμού που βλέπει τη φύση όχι ως σύνολο ζωής, αλλά ως σκηνικό για κατανάλωση και εμπειρίες. Είναι ο ίδιος πολιτισμός που εγκαθιστά ανεμογεννήτριες σε περιοχές Natura για “πράσινη ενέργεια” και τώρα “πρασινίζει” ακόμη και το κυνήγι, κάνοντας, μέσα από τα προγράμματα κινητικότητας της νεολαίας, τα ζώα τουριστικά αξιοθέατα που πεθαίνουν. Ο άνθρωπος ως κυρίαρχος, ως μέτρο όλων των πραγμάτων, ως το μόνο ον, του οποίου οι “ανάγκες” και τα “πάθη” νομιμοποιούν την καταστροφή.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία ντύνεται με τον μανδύα της επιστήμης. Όταν πανεπιστημιακά εργαστήρια, που υποτίθεται ότι υπηρετούν τη γνώση και την προστασία της φύσης, εμπλέκονται στην προώθηση δραστηριοτήτων, που αναιρούν την ίδια την έννοια της διατήρησης, τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο ηθικό.

Η επιστήμη, που οφείλει να ερμηνεύει τη ζωή, μετατρέπεται σε μηχανισμό κανονικοποίησης του θανάτου. Η γνώση, που θα έπρεπε να καλλιεργεί σεβασμό, εκπαιδεύει στη “βιώσιμη” θανάτωση. Η έρευνα, που θα έπρεπε να αναδεικνύει την πολυπλοκότητα των οικοσυστημάτων, υποτάσσεται στο λογιστικό μοντέλο της “οικονομίας εμπειρίας”. Η μόνη πραγματική παιδαγωγική της φύσης είναι η συμμετοχή, όχι η εκμετάλλευση. Ο άνθρωπος δεν είναι “τουρίστας” πάνω στη Γη. Είναι μέρος της ζωής της. Η προστασία δεν είναι μια “δραστηριότητα”, αλλά μια στάση ύπαρξης, που απορρίπτει κάθε μορφή κατοχής ή “δικαιώματος” πάνω στη ζωή των άλλων όντων.

Το Erasmus+ για τον κυνηγετικό τουρισμό δεν είναι πρόοδος. Είναι ένα ευρωπαϊκό παράδοξο, μια πολιτισμική παλινδρόμηση που εξευγενίζει τη βία και νομιμοποιεί τον θάνατο με την υπογραφή της “εκπαίδευσης”. Αν θέλουμε πραγματικά να μιλάμε για “εκπαίδευση”, ας ξεκινήσουμε από το αυτονόητο: ότι η ζωή, σε όλες τις μορφές της, δεν προσφέρεται για κατανάλωση, ούτε στο πιάτο, ούτε στο τουφέκι, ούτε στο αμφιθέατρο.

Στέφανος Σταμέλλος




Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Εμείς μιλάμε για Μητροπολιτικό Πάρκο στη Λαμία. Μια πόλη από τις πιο ζεστές της Ελλάδας, με ελάχιστο πράσινο ανά κάτοικο, με σκόρπια δέντρα και νησίδες πρασίνου, αντί για πνεύμονες ζωής.

Και την ίδια στιγμή, κάποιοι ονειρεύονται να διανείμουν το στρατόπεδο Τσαλτάκη, τη μοναδική ευκαιρία που έχει η πόλη να ανασάνει.

Ναι, η στέγαση των στρατιωτικών έχει τη σημασία της. Όμως το συμφέρον της πόλης δεν μπορεί να τεμαχίζεται σε οικόπεδα. Το Στρατόπεδο Τσαλτάκη δεν είναι «φιλέτο» προς αξιοποίηση κύριε βουλευτή [https://fonografos.net/o-giannis-sarakiotis-gia-tin-aksiopoiisi-tou-proin-stratopedou-tsaltaki/]. Είναι δημόσιος χώρος μέσα στην καρδιά της πόλης, που οφείλει να αποδοθεί στους πολίτες.

Ενώ η κοινωνία της Λαμίας εδώ και εξήντα πέντε χρόνια ζητά να αποδοθεί το Στρατόπεδο Τσαλτάκη στην πόλη, κάποιοι επιλέγουν να στηρίξουν μια πρόταση μερικής “αξιοποίησης” των χώρων του, που παρακάμπτει το πάγιο αίτημα των δημοτικών αρχών και των πολιτών.

Αν η Λαμία θέλει να πάψει να είναι η «τσιμεντούπολη της Ρούμελης», αν θέλουμε οι επόμενες γενιές να έχουν πράσινο, χώρους περίπατου, πολιτισμού και αναψυχής,
τότε το Στρατόπεδο Τσαλτάκη πρέπει να γίνει πάρκο ∙και μάλιστα μητροπολιτικό πάρκο. Αυτό που έκαναν τόσες πόλεις, που επανασχεδίασαν τον αστικό τους χώρο με κέντρο τον άνθρωπο και το περιβάλλον.

Και το ερώτημα: Τι λέει για όλα αυτά ο Δήμος Λαμίας, η Δημοτική Αρχή; Οι δημοτικοί σύμβουλοι;

Στέφανος Σταμέλλος




Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Πόσες φορές δεν έχουμε αναρωτηθεί ως γονείς ή παππούδες/γιαγιάδες: «Πού να πάω τα παιδιά να παίξουν, να εκτονωθούν» Και κυρίως αναφερόμαστε: σε ποια παιδική χαρά… στη γειτονιά. Άντε, πείτε μου εσείς. Ή πρέπει να τα βάλεις στο αυτοκίνητο ψάχνοντας να βρεις καμία, κι αυτή με μια τσουλήθρα και δυο κούνιες, ή στο τέλος να καταλήξεις να τα πας στο πάρκο στα Λουτρά Υπάτης.

Λέω κάθε φορά στους φίλους το παράδειγμα της Βαρκελώνης, που πραγματικά σε εκπλήσσει. Κάθε τετράγωνο και παιδική χαρά, αλλά ΠΑΙΔΙΚΗ ΧΑΡΑ! Ξεχωριστές για όλες τις ηλικίες, συντηρημένες, καθαρές, αλλά και με πολύ φαντασία. Καλά, αυτοί έχουν και τα πάρκα σκύλων… τι να πούμε.

Θεωρητικά λέμε ότι σε κάθε γειτονιά υπάρχει –ή θα έπρεπε να υπάρχει– ένας χώρος αφιερωμένος στην πιο αγνή, ειλικρινή και απαραίτητη έκφραση της ζωής: το παιδικό παιχνίδι. Η παιδική χαρά δεν είναι απλώς ένας χώρος με κούνιες και τσουλήθρες. Είναι ένα κύτταρο κοινωνικοποίησης, μάθησης και φαντασίας για τα απιδιά. Είναι το πρώτο "σχολείο" συμβίωσης, ένα σημείο επαφής για γονείς, ένας καθρέφτης της ευαισθησίας μιας κοινωνίας απέναντι στο πιο πολύτιμο μέλλον της.

Κι όμως, στην πλειοψηφία των ελληνικών πόλεων, οι παιδικές χαρές είναι παραμελημένες. Πολλές δεν πληρούν ούτε στοιχειώδεις κανόνες ασφάλειας. Άλλες βρίσκονται σε πλήρη εγκατάλειψη, με φθαρμένα όργανα, σπασμένα παγκάκια, απουσία πρασίνου και φροντίδας. Συχνά, μετατρέπονται σε σημεία παραβατικότητας ή αδιαφορίας, αντί για χώρους χαράς και ξεγνοιασιάς. Και σε πολλές γειτονιές, ειδικά στις πιο υποβαθμισμένες, δεν υπάρχουν καν. Σας θυμίζουν κάτι αυτά τα παραπάνω εσάς τους Λαμιώτες;

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο τεχνικό ή οικονομικό. Είναι βαθιά πολιτισμικό και πολιτικό. Διότι, μια κοινωνία που δεν επενδύει σε παιδικές χαρές, στέλνει το μήνυμα -και εν προκειμένω η ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΑΡΧΗ- ότι δεν δίνει προτεραιότητα στην παιδική ηλικία, δεν καλλιεργεί τη δημιουργικότητα, δεν ενισχύει τη συλλογικότητα. Όμως η δημιουργία και η αναβάθμιση ποιοτικών παιδικών χαρών δεν είναι πολυτέλεια. Είναι -διαβάζουμε- έκφραση κοινωνικής δικαιοσύνης και σεβασμού. Οι παιδικές χαρές είναι ισότιμο δικαίωμα κάθε παιδιού, ανεξαρτήτως τόπου, καταγωγής ή κοινωνικής τάξης. Είναι επίσης χώρος συνάντησης γειτόνων, διαπολιτισμικού διαλόγου, ενίσχυσης του «ανήκειν» σε μια κοινότητα.

Κι εμείς οι ΔΗΜΟΤΕΣ, οι ενήλικες; Πότε θα σταματήσουμε να βλέπουμε την παιδική χαρά ως κάτι "περιφερειακό" στον σχεδιασμό της πόλης; Πότε θα βάλουμε στο κέντρο των πολιτικών μας την ανεμελιά, την φαντασία, την σωματική και ψυχική υγεία που γεννιούνται μέσα από το παιχνίδι; Ίσως τότε να αρχίσουμε να γινόμαστε πάλι παιδιά. Και ίσως τότε οι πόλεις μας -η ΠΟΛΗ μας- να αρχίσουν να γίνονται ξανά ανθρώπινες.

Στέφανος Σταμέλλος



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Θυμάμαι, περίπου τριάντα χρόνια πριν, λίγο μετά το 1990, στις Μελέτες Προβλέψεων που κάναμε για τη ζήτηση σταθερής τηλεφωνίας του ΟΤΕ στους οικισμούς, ένας από τους βασικούς παράγοντες της μελέτης ήταν ο δείκτης γονιμότητας. [δείκτης γονιμότητας = μέσος αριθμός παιδιών που θα γεννούσε μια γυναίκα αν βίωνε όλη την αναπαραγωγική της ζωή] Ήταν ήδη χαμηλός, κοντά στο 1,4 παιδιά ανά γυναίκα - κάτω από το όριο αναπλήρωσης των γενεών, από το επίπεδο αντικατάστασης του πληθυσμού, που είναι 2,1 παιδιά ανά γυναίκα.

Σήμερα, ο δείκτης γονιμότητας στην Ελλάδα κυμαίνεται κοντά στο 1,3. Δεν είναι ραγδαία η πτώση σε απόλυτους αριθμούς, αλλά είναι βαθιά η αποδιάρθρωση του πληθυσμιακού ιστού. Οι γεννήσεις δεν αρκούν για να αντικαταστήσουν τους θανάτους. Οι οικισμοί, στους οποίους κάποτε σχεδιάζαμε τηλεφωνικά δίκτυα και κέντρα, τώρα παλεύουν να κρατήσουν ένα σχολείο. Όμως, κανείς μας τότε δεν φανταζόταν ότι το πρόβλημα δεν θα ήταν απλώς πληθυσμιακό, αλλά και ποιοτικό: ότι δηλαδή, από όσους γεννηθούν, οι πιο μορφωμένοι και παραγωγικοί θα φύγουν. Η μετανάστευση των νέων, μορφωμένων και οικονομικά ενεργών ατόμων, αντικειμενικά μειώνει τον αριθμό των πιθανών γονέων στη χώρα. Αυτό, σε συνδυασμό με την οικονομική αβεβαιότητα και την έλλειψη υποστήριξης για τις οικογένειες, οδηγεί σε περαιτέρω μείωση των γεννήσεων.

Το φαινόμενο του brain drain, της μαζικής φυγής μορφωμένων και δημιουργικών ανθρώπων, αποτελεί τη δεύτερη όψη του ίδιου νομίσματος. `Σύμφωνα με στοιχεία, μεταξύ 2010 και 2022, συνολικά 1.079.992 άτομα σε ηλικία εργασίας εγκατέλειψαν τη χώρα, σχεδόν το 60% των οποίων ανήκε στην πιο παραγωγική ηλικιακή ομάδα των 25-44 ετών. [https://www.tovima.com/society/brain-drain-persists-in-greece-despite-economic-recovery/]. Πόσοι απ’ αυτούς επέστρεψαν; Και δεν είναι απλώς και μόνο ότι λιγοστεύουμε. Είναι ότι στερεύουμε από δυνατότητες. Ένα έθνος δεν κρίνεται μόνο από τον αριθμό των πολιτών του, αλλά και από το αν μπορεί να τους εμπνέει να παραμείνουν, να δημιουργήσουν, να ελπίσουν. Πολλοί βλέπουν το πρόβλημα με όρους δημοσιονομικούς: λιγότεροι εργαζόμενοι, περισσότερες συντάξεις, κατάρρευση ασφαλιστικών ταμείων. Αλλά υπάρχει και η ανθρώπινη διάσταση: λιγότερα παιδιά στις αυλές, λιγότεροι νέοι στα καφενεία, λιγότερες οικογένειες στις τοπικές γιορτές. Αυτός ο δημογραφικός μαρασμός δεν φαίνεται μόνο στα νούμερα, αλλά στην ίδια την υφή του τόπου.

Αν υπάρχει διέξοδος, δεν είναι μόνο τα επιδόματα γεννήσεων ή τα φορολογικά κίνητρα. Είναι μια συνολική ανασυγκρότηση ελπίδας και προοπτικής. Οι νέοι δεν θέλουν απλώς να γεννήσουν παιδιά. Θέλουν να τους προσφέρουν μέλλον. Και αυτό δεν μετριέται μόνο σε ευρώ, αλλά σε εμπιστοσύνη, σε δικαιοσύνη και ίσες ευκαιρίες. Εμπιστοσύνη, ότι ο τόπος μπορεί ακόμα να τους χωρέσει, να τους πιστέψει, να τους κρατήσει! Κάποιες σκόρπιες προτάσεις, για την αντιμετώπιση του προβλήματος:

√ Ενίσχυση της επιστροφής των μεταναστών με προγράμματα

√ Οικονομική υποστήριξη οικογενειών με την επέκταση των επιδομάτων τέκνων, φορολογικές ελαφρύνσεις για γονείς και υποστήριξη για την παιδική φροντίδα.

√ Προώθηση της ισότητας των φύλων: Ενίσχυση της συμμετοχής των ανδρών στην ανατροφή των παιδιών και προώθηση πολιτικών που διευκολύνουν την ισορροπία εργασίας-οικογένειας.

√ Ανάπτυξη υποδομών σε αγροτικές περιοχές: Προγράμματα όπως αυτό στο χωριό Φουρνά δείχνουν ότι με την κατάλληλη υποστήριξη, οι αγροτικές περιοχές μπορούν να αναζωογονηθούν.

√ Επένδυση στην παιδεία και την καινοτομία: Δημιουργία ευκαιριών για νέους επιστήμονες και επαγγελματίες ώστε να παραμείνουν και να συμβάλουν στην ανάπτυξη της χώρας.

Η αντιμετώπιση της δημογραφικής κρίσης απαιτεί συντονισμένες και μακροπρόθεσμες πολιτικές που θα ενισχύσουν την οικογένεια, θα προσελκύσουν πίσω τους νέους που έφυγαν και θα δημιουργήσουν ένα περιβάλλον όπου οι νέες γενιές θα μπορούν να ευημερήσουν.

Στέφανος Σταμέλλος




Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Διαβάζουμε: «Σε ερημοποίηση οδηγούν οι επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές». Είναι το άκρως ανησυχητικό σενάριο, που εντάσσεται και στις αδυναμίες του συστήματος πρόληψης και δασοπυρόσβεσης στη χώρα μας [https://dasarxeio.com/2025/08/20/145921/].


Αντικειμενικά όμως ακούγοντας τη λέξη ερημοποίηση η σκέψη οδηγείται στην πολύκροτη α ε ι φ ο ρ ί α . Αειφορία στο νερό, που σημαίνει μακροχρόνια ισορροπία μεταξύ της ζήτησης και της προσφοράς των υδατικών πόρων, χωρίς να υπονομεύεται η ικανότητα των φυσικών οικοσυστημάτων. Με απλά λόγια, η χρήση του νερού χωρίς να το εξαντλούμε, διασφαλίζοντας ότι θα υπάρχει επάρκεια και ποιότητα για τις επόμενες γενιές. Και αναρωτιέται κανείς τι θα έπρεπε να κάνουμε ως οργανωμένη κοινωνία, ποια πρέπει να είναι τα μέτρα και ποιες οι υποχρεώσεις που πηγάζουν από την παραπάνω λογική;

Πρώτα πρώτα για την προστασία των υδροφορέων και των επιφανειακών υδάτων, με την αποφυγή της υπεράντλησης από τις γεωτρήσεις και την απαγόρευση της ρύπανσης με φυτοφάρμακα, βιομηχανικά απόβλητα ή λύματα. Για την εξοικονόμηση και την ορθολογική χρήση, με την εγκατάσταση συστημάτων στάγδην άρδευσης και την μείωση σπατάλης σε δίκτυα ύδρευσης. Για την ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση, με τον καθαρισμό και αξιοποίηση επεξεργασμένων λυμάτων για άρδευση ή βιομηχανική χρήση και την αξιοποίηση βρόχινου νερού με δεξαμενές συλλογής. Για την φυσική αποθήκευση και τον εμπλουτισμό, με την χρήση τεχνικών εμπλουτισμού υπόγειων υδροφορέων, με ελεγχόμενη διήθηση και τη δημιουργία μικρών φραγμάτων και λεκανών συγκράτησης νερού. Γενικά προσαρμοζόμαστε στην κλιματική αλλαγή με τις προβλέψεις για ξηρασίες ή πλημμύρες και με ευέλικτα σχέδια διαχείρισης, προωθώντας καλλιέργειες που απαιτούν λιγότερο νερό.

Τολμώ να ρωτήσω ποια από όλα αυτά έχετε δει να απασχολούν την Περιφέρεια ή τον Δήμο της κάθε περιοχής. Πότε η πολιτεία και η αυτοδιοίκηση ζήτησε τη συμμετοχή των πολιτών, των αγροτών και των τοπικών φορέων στη λήψη αποφάσεων ή προχώρησε στην εκπαίδευση και την ευαισθητοποίηση για την αξία του νερού. Έχουν όμως την απάντηση: για όλα ευθύνεται η κλιματική αλλαγή!

Θα σταθώ μόνο σε ένα από τα παραπάνω μέτρα: Στον εμπλουτισμό των υπόγειων υδροφορέων. Συζητάμε συχνά για μεγάλα φράγματα, τεράστιες δεξαμενές και βαριές υποδομές. Όμως η πραγματικότητα είναι ότι τέτοια έργα συχνά κοστίζουν υπέρογκα ποσά, ανατρέπουν τα οικοσυστήματα, ή μπορούν και να αποτύχουν ή να γίνουν επικίνδυνα, αν δεν μελετηθούν σωστά. Υπάρχει όμως και ο άλλος δρόμος: οι μικρές, ασφαλείς και εφικτές λύσεις για τον εμπλουτισμό των υπόγειων υδροφορέων.

Για παράδειγμα, οι γεωτρήσεις έγχυσης. Τοπικά σημεία όπου καθαρό νερό κατεισδύει στον υπόγειο υδροφορέα. Οι λεκάνες διήθησης, ρηχές εκτάσεις όπου το νερό της βροχής ή ποταμών αποθηκεύεται και κατεισδύει φυσικά. Τα μικροφράγματα – αναβαθμίδες, όχι τεράστια έργα, αλλά μικρές παρεμβάσεις σε ρέματα που συγκρατούν νερό και τροφοδοτούν τον υδροφορέα. Η συλλογή χειμερινών απορροών από στέγες, δρόμους, γεωργικές εκτάσεις -με στοιχειώδη καθαρισμό- για να μην χάνονται άσκοπα στη θάλασσα.

Το μήνυμα είναι σαφές. Το νερό είναι πολύτιμο· και πρέπει να το διαχειριστούμε με σύνεση, απλότητα και με τοπικές παρεμβάσεις. Η λύση δεν βρίσκεται πάντα στα «μεγάλα έργα». Μερικές φορές, ένα μικρό φράγμα χαμηλού κόστους και με σεβασμό στο οικοσύστημα, είναι πιο αποτελεσματικό από ένα φαραωνικό φράγμα.

Στέφανος Σταμέλλος




Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Με την πρόσφατη δημοσίευση της Ρυθμιστικής Απόφασης για την κυνηγετική περίοδο 2025-2026 επανερχόμαστε σε μια σταθερή -και ανησυχητική- συνήθεια της πολιτικής: να αντιμετωπίζεται η φύση και η προστασία της ως ελαστικό μέγεθος. Ένα πράγμα, δηλαδή, που μπορούμε να το προσαρμόζουμε σε κάποιες «ανάγκες» και στο κέρδος. Η θανάτωση της άγριας ζωής δε εξακολουθεί να θεωρείται και να προσεγγίζεται ως συστατικό στοιχείο της διαχείρισης της φύσης. Η λογική που διέπει τη ρύθμιση είναι ενδεικτική: «διαχειριζόμαστε πόσα ζώα και πουλιά», αντί να επαναπροσδιορίσουμε συνολικά τη σχέση μας μ’ αυτά.

Ο ανθρωποκεντρισμός -η αντίληψη δηλαδή ότι η φύση υπάρχει για εμάς, τα όντα με ανώτερη σκοπιμότητα- είναι εμφανής τόσο στην «επιστημονική» λογική του ορίου κάρπωσης, όσο και στον ίδιο τον τρόπο που χαράσσεται η πολιτική: κυνήγι έως αυτό το σημείο. Ρύθμιση, όχι απαγόρευση. Ακόμη και όταν θεσπίζονται μέτρα προστασίας, όπως σε ορισμένες περιοχές Natura, αυτόματα αυτό σημαίνει ότι η “προστασία” μπορεί ή και πρέπει να ανατραπεί, αν δεν συμφέρει την συγκεκριμένη ανθρώπινη δραστηριότητα.

Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις εδώ και χρόνια εκφράζονται ενάντια σ’ αυτή τη σύγκρουση αξιών. Για παράδειγμα, η SaveWild έχει επισημάνει ότι το κυνήγι όχι μόνο διαταράσσει την άγρια πανίδα, αλλά εμποδίζει την ανάπτυξη βιώσιμων, ήπιων δραστηριοτήτων, όπως τον οικοτουρισμό, τις περιπατητικές διαδρομές και την οικολογική παιδεία και περιβαλλοντική συνείδηση. Επιπλέον, φορείς όπως η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, έχουν καταδικάσει προηγούμενες ρυθμίσεις ως «πισωγύρισμα», που αγνοεί τεκμηριωμένες προτάσεις αναφορικά με την προστασία των υδρόβιων πτηνών. Αυτή τη φορά επισημαίνει ότι θεωρούνται θηρεύσιμα ακόμη και απειλούμενα είδη και ότι η Ρυθμιστική έχει μια παντελώς μη βιώσιμη προσέγγιση.

Η πραγματική όμως πρόκληση δεν είναι να περιορίσουμε μόνο τον αριθμό των πουλιών που επιτρέπεται στο κυνήγι. Η πραγματική πρόκληση είναι να αμφισβητήσουμε τον τρόπο που θεωρούμε ότι μπορούμε να διαχειριζόμαστε τη φύση. Η απάντηση δεν μπορεί να είναι «σκοτώνουμε υπό όρους», αλλά η επαναστατική αλλαγή στην κοσμοθεωρία μας. Να αντικαταστήσουμε τον ανθρωποκεντρισμό με έναν οικοκεντρισμό, που θεωρεί όλα τα όντα ως συνυπάρχοντα και όχι ως πόρους. Να αντιμετωπίσουμε τη φύση όχι ως κεφάλαιο, αλλά ως κοινότητα ζωής με ενεργή αξία. Να δημιουργήσουμε πολιτικές που να απαγορεύουν την εκμετάλλευση σε κρίσιμες ζώνες, αντί να την ρυθμίζουν.

Στη Ρυθμιστική Απόφαση το αδιέξοδο ξεκινά από το σημείο: Η φύση καθορίζεται πάντα μέσα από τα όρια και τις επιθυμίες του ανθρώπου - όχι ως αυτοτελής αξία. Και όσο παραμένουμε σ’ αυτή τη θέση, οι προστατευτικοί νόμοι απλώς συντηρούν τη σύγκρουση, αντί να τη λύνουν.

Στέφανος Σταμέλλος





Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου


του Στέφανου Σταμέλλου

Δεν λέω κάτι καινούργιο∙ και μάλλον «κομίζω γλαύκας», που λένε. Αλλά μου "βγαίνει" αυτή η επανάληψη για την ά δ ι κ η   α ν α δ ι α ν ο μ ή του πλούτου και τους μηχανισμούς, ποιοι κερδίζουν και ποιοι πληρώνουν. Είναι πολλές οι αιτίες, καθημερινές, που με σπρώχνουν στην επανάληψη…

Στην Ελλάδα -και όχι μόνο- ρέουν τεράστια ποσά κάθε χρόνο από όλους μας -τους πολίτες- μέσα από: τις Τράπεζες (προμήθειες, δάνεια, τόκοι), την Ενέργεια (λογαριασμοί ρεύματος, καύσιμα), τα Διόδια και τις Μεταφορές, την Ιδιωτική Υγεία, τα Ενοίκια και το Real Estate, τις Τηλεπικοινωνίες και το Internet, τα Τρόφιμα και το Λιανεμπόριο. Αυτά είναι χρήματα που βγαίνουν από τις τσέπες όλων μας.

Και πού καταλήγουν αυτά τα χρήματα; Με πλήρη π ο λ ι τ ι κ ή    κ ά λ υ ψ η -και το τονίζω αυτό, για να ξέρουμε τι λέμε- μέσω συμβάσεων, νομοθετικών ρυθμίσεων ή ελλιπούς ελέγχου, καταλήγουν σε λίγους, πολύ συγκεκριμένους επιχειρηματικούς ομίλους, σε περιορισμένο κύκλο μετόχων, ιδιοκτητών, funds που ελέγχουν την αγορά και καρπώνονται το μεγαλύτερο μέρος του πλούτου, που παράγουμε όλοι μαζί.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι υψηλές τιμές και η άδικη αναδιανομή του πλούτου. Είναι ότι το χρήμα συγκεντρώνεται στα χέρια λίγων, αντί να ε π ι σ τ ρ έ φ ε ι στην κοινωνία, στην υγεία, στην παιδεία, στις υποδομές, στην τοπική ανάπτυξη.

Όσο δε δεν μιλάμε για την αναδιανομή του πλούτου, τόσο θα κυνηγάμε τα συμπτώματα, την ακρίβεια και τη φτώχεια, και όχι την αιτία. Διαφορετικά δεν πρόκειται να βάλουμε μυαλό ή να αλλάξει κάτι…




Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Στέφανος Σταμέλλος

Με βάση το αναθεωρημένο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα, το γνωστό ΕΣΕΚ, μέχρι το 2030 προβλέπεται ως χώρα να έχουμε εγκατεστημένη αιολική ισχύ 8,9 GW. Αυτό σημαίνει ότι τα επόμενα τέσσερα χρόνια θα χρειαστεί να προστεθούν περίπου 2 GW αιολική ισχύς. Ακούγαμε στο Πρώτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ σε σχετική συζήτηση να αναφέρεται ότι οι αιτήσεις, που έχουν κατατεθεί και είναι σε διαδικασία αδειοδότησης στην ΡΑΑΕΥ και στις αρμόδιες υπηρεσίες Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης των ΜΠΕ των έργων, ξεπερνούν τα 100 GW!. Αν το σκεφτεί κανείς, αυτό είναι ε ξ ω φ ρ ε ν ι κ ό . Όταν ο εθνικός στόχος είναι δύο GW και κατατίθενται αιτήσεις για εκατό GW, κ ά τ ι δ ε ν π ά ε ι κ α λ ά .

Το επενδυτικό ενδιαφέρον δεν κατευθύνεται από πραγματικές ενεργειακές ανάγκες, αλλά από υπερβολικά κίνητρα και πολιτικές, που ευνοούν την κ ε ρ δ ο σ κ ο π ί α και αντικειμενικά οδηγούν σε στρεβλώσεις και σε πλήρη ασυμμετρία. Αυτό που πρέπει να γίνει -πολύ απλά το λέω- είναι: να μειωθούν τα κίνητρα, να κατατεθούν αιτήσεις για 3-4 GW, να επιλεγούν από αυτές οι καλύτερες, να κληθούν οι ενδιαφερόμενοι και να υλοποιηθούν οι στόχοι μέσα στα πλαίσια και στα όρια της οικονομίας και της κοινωνίας, μέσα στα πλαίσια της προστασίας του περιβάλλοντος και της φύσης. Δηλαδή, μια κ ο ι ν ή λ ο γ ι κ ή ! Και το ερώτημα είναι: ποιος πληρώνει σήμερα τον λογαριασμό; Την πληρώνουν τα βουνά, το τοπίο και η άγρια φύση. Την πληρώνει ο πολίτης! που βλέπει τον λογαριασμό του ρεύματος να φουσκώνει στο όνομα της «πράσινης μετάβασης» Η ενέργεια όμως δεν είναι πολυτέλεια, είναι κ ο ι ν ω ν ι κ ό α γ α θ ό . Χωρίς προσιτή και αξιόπιστη ηλεκτρική ενέργεια, η καθημερινή ζωή, η κοινωνία και η οικονομία καταρρέουν.

Σε πρόσφατη συζήτηση με αυτοδιοικητικό παράγοντα της περιοχής, του αναφέραμε ότι στην Όθρυ έχουν υποβληθεί ή υλοποιηθεί σχέδια για 107 ανεμογεννήτριες. Η απάντηση; «Έεε, καλά τώρα! δεν πρόκειται να μπουν όλες!». Αυτή την αόριστη βεβαιότητα την ακούμε παντού και συχνά. Όμως η δική μας ερώτηση παραμένει: ποιες ακριβώς δεν θα μπουν ή ποιες θα μπουν; Γιατί όσο κανείς δεν απαντά σ’ αυτό, εμείς είμαστε υποχρεωμένοι να βρισκόμαστε σε έναν διαρκή «πόλεμο χαρακωμάτων» με τους φερόμενους επενδυτές. Πόλεμο νομικό, κοινωνικό, οικονομικό, με προσωπικές πολλές φορές συνέπειες. Και όχι μόνο εμείς, αλλά όλη η Ελλάδα. Ποιους βολεύει αυτό; Ίσως βολεύει την κυβέρνηση να ασχολούμαστε και να εξαντλούμαστε -πολλοί από μας- σε κινηματικά πεδία στα βουνά, που δύσκολα συγκινούν τις μάζες, παρά με τα καθημερινά προβλήματα της ακρίβειας, της υγείας, της παιδείας, της ανεργίας, της διαπλοκής, στις πόλεις και στις συνοικίες.

Κι εδώ προκύπτουν επίσης τα κρίσιμα ερωτήματα: Γιατί δεν προχωρά η αναθεώρηση του Ε ι δ ι κ ο ύ Χ ω ρ ο τ α ξ ι κ ο ύ γ ι α τ ι ς Α Π Ε ; Γιατί κακοποιούνται οι περιοχές N a t u r a , ενώ οι ενεργειακές ανάγκες της χώρας μπορούν να καλυφθούν με άλλους τρόπους. Και τέλος γιατί δεν ανοίγει ένας ουσιαστικός δ ι ά λ ο γ ο ς με την κοινωνία και την επιστημονική κοινότητα για την ενέργεια συνολικά στη χώρα, να φωτιστούν όλες οι πλευρές ώστε να προσδιοριστούν οι πραγματικές ανάγκες και οι δυσκολίες, για να βρεθούν οι βέλτιστες λύσεις;

Η σημερινή κατάσταση οδηγεί σε υπερσυγκέντρωση έργων, συχνά σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές, ενώ ταυτόχρονα υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών στην ίδια την έννοια της ενεργειακής μετάβασης. Η υπερβολή στις άδειες και στα κίνητρα δεν είναι «ανάπτυξη»∙ είναι στρέβλωση της πολιτικής, που τελικά πληρώνει ο καταναλωτής και το περιβάλλον. Η χώρα χρειάζεται ΑΠΕ. Αλλά τις χρειάζεται με σχέδιο, διαφάνεια και κοινωνική συναίνεση. Όχι με άμετρα κίνητρα, ασαφείς διαδικασίες και συνεχή αβεβαιότητα. Γιατί μόνο έτσι η ενεργειακή μετάβαση μπορεί να είναι και πράσινη και δίκαιη.




Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Διαβάζουμε ότι στο πρώτο εξάμηνο του 2025, τα καθαρά κέρδη των τεσσάρων συστημικών τραπεζών στην Ελλάδα ξεπέρασαν τα 2,45 δισεκατομμύρια ευρώ. Παράλληλα το 2024 κατέγραψαν κέρδη πάνω από 4,7 δισ. ευρώ. Πρόκειται για ένα ποσό-ρεκόρ, που αποκαλύπτει μια καθετοποιημένη ανισορροπία: το χρήμα συγκεντρώνεται από όλους -όλοι είμαστε πελάτες των τραπεζών- και διανέμεται στους λίγους∙ πράγμα που κάθε άλλο παρά σημάδι υγείας αποτελεί για την ελληνική οικονομία.

Ας δούμε τι σημαίνουν αυτά τα νούμερα. Σε μια χώρα με ΑΕΠ γύρω στα 240 δισεκατομμύρια ευρώ, οι τράπεζες -που δεν παράγουν προϊόν, αλλά λειτουργούν ως διαμεσολαβητές του χρήματος- εξασφαλίζουν πάνω από το 2% του ΑΕΠ στο χρόνο. Και μάλιστα όχι επειδή χρηματοδότησαν νέες επενδύσεις, αλλά επειδή εκμεταλλεύτηκαν το αυξημένο επιτόκιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και την τεχνητή ψαλίδα ανάμεσα στα επιτόκια δανεισμού και καταθέσεων.

Οι πολίτες, ως καταθέτες, βλέπουν απόδοση 0,03% έως 1% στα χρήματά τους. Ως δανειολήπτες, πληρώνουν 5% έως 12%. Το περιβόητο «κόστος χρήματος» λειτουργεί ως εργαλείο μεταφοράς πλούτου από τα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις στους ισολογισμούς των τραπεζών. Όλοι συμμετέχουν σε αυτή τη μεταφορά πλούτου - νοικοκυριά, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ελεύθεροι επαγγελματίες. Και όμως, τα κέρδη δεν επιστρέφουν στην κοινωνία. Διανέμονται ως μερίσματα στους μετόχους, που είναι ξένα επενδυτικά funds και τραπεζικοί όμιλοι (κυρίως από ΗΠΑ, Ην. Βασίλειο, κ.ά.), ελληνικά ιδρύματα και εύποροι ιδιώτες (μικρή μειοψηφία) ή μετατρέπονται σε ιδιωτικό κεφάλαιο χωρίς κοινωνικό αντίκρισμα.

Αυτό, όπως και να το πάρει κανείς, είναι μια άδικη αναδιανομή πλούτου. Πρόκειται για εικονική κερδοφορία που προκύπτει από την οικονομική αφαίμαξη της κοινωνίας, όχι από δημιουργία. Είναι σαν να έχουν οι τράπεζες ιδρύσει έναν ιδιωτικό φοροεισπρακτικό μηχανισμό, με εμάς όλους υπόχρεους και λίγους προνομιούχους ως αποδέκτες. Ενώ η κοινωνία υφίσταται κρίση εισοδήματος, η τραπεζική κερδοφορία απογειώνεται και ενώ οι μικρές επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά δυσκολεύονται να επιβιώσουν, οι μέτοχοι των τραπεζών θησαυρίζουν.

Μια οικολογική και κοινωνική προσέγγιση της οικονομίας απαιτεί ένα διαφορετικό χρηματοπιστωτικό ήθος: Δημόσιο έλεγχο ή κοινωνικές τράπεζες ειδικού σκοπού, με χαμηλότοκα δάνεια για κοινωνικά και περιβαλλοντικά έργα, δίκαιη απόδοση των αποταμιεύσεων και περιορισμό της προκλητικής κερδοσκοπίας. Η οικονομία δεν μπορεί να είναι υγιής όταν μια χούφτα ιδρύματα ευημερούν σε βάρος της κοινωνικής πλειοψηφίας. Και δεν μπορεί να είναι βιώσιμη, όταν το χρηματοπιστωτικό σύστημα αγνοεί τις ανάγκες του περιβάλλοντος και της κοινότητας.

Αν δεν ανοίξει τώρα η συζήτηση για τον κοινωνικό ρόλο του χρήματος και των τραπεζών, πότε θα ανοίξει;

Στέφανος Σταμέλλος




Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

γράφει ο Στέφανος Σταμέλλος

Σε κάθε δημόσια συζήτηση για την ενέργεια επανέρχεται το ίδιο αφήγημα: πρέπει να αυξήσουμε την παραγωγή, να αντικαταστήσουμε τα ορυκτά καύσιμα με «καθαρές» μορφές ενέργειας και να διασφαλίσουμε ενεργειακή επάρκεια για τον αυξανόμενο πληθυσμό του πλανήτη. Όμως κάτω από αυτή την φαινομενικά ορθολογική στρατηγική, κρύβεται ένα βαθύτατο αδιέξοδο: δεν αναρωτιόμαστε τι ακριβώς θεωρούμε ανάγκη, και κυρίως, ποιος την ορίζει.

Αν δούμε το ζήτημα πιο στοχαστικά, θα διαπιστώσουμε πως η ενέργεια δεν είναι απλώς ένα τεχνικό μέγεθος. Είναι πολιτισμικό και φιλοσοφικό φαινόμενο. Ο τρόπος που τη ζητάμε, που τη χρησιμοποιούμε, που την απαιτούμε, καθρεφτίζει τη στάση μας απέναντι στον χρόνο, στη φύση, στον άλλο άνθρωπο και -τελικά- στον ίδιο μας τον εαυτό.

Πριν λίγες δεκαετίες, οι άνθρωποι ζούσαν χωρίς air condition, χωρίς ρεύμα 24 ώρες το 24ωρο, χωρίς συσκευές που επικοινωνούν μόνες τους μεταξύ τους. Η «ανάγκη» για απεριόριστη ηλεκτρική ενέργεια είναι προϊόν τρόπου ζωής∙ όχι όρος επιβίωσης. Σήμερα, απαιτούμε ενεργειακές λύσεις όχι για το απολύτως αναγκαίο, αλλά για να διατηρηθεί ένα καταναλωτικό μοντέλο βασισμένο στην αδιάκοπη τεχνική επέκταση. Και όταν αυτό το μοντέλο εκτείνεται στον παγκόσμιο πληθυσμό, τότε βρισκόμαστε μπροστά σε ένα εκρηκτικό σχήμα: πληθυσμός που αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο και «ανάγκες» που αυξάνονται με εκθετική ορμή.

Πράγματι, ο πληθυσμός της Γης αυξάνεται διαρκώς. Αλλά δεν είναι η αύξηση αυτή καθαυτή που δημιουργεί την κρίση. Είναι ο τρόπος που ερμηνεύεται και χρησιμοποιείται ως άλλοθι για να συνεχιστεί η ίδια οικολογικά καταστροφική λογική. Η ενεργειακή φτώχεια ενός αγροτικού νοικοκυριού στην Αφρική δεν έχει καμία σχέση με την ενεργειακή σπατάλη ενός δυτικού νοικοκυριού με 6 συνδεδεμένες συσκευές ανά άτομο! Όμως στον δημόσιο λόγο, οι ανάγκες όλων εξισώνονται. Και η απάντηση είναι πάντα: περισσότερη παραγωγή, περισσότερες εγκαταστάσεις, περισσότερη «πράσινη ανάπτυξη», ανεξαρτήτως κόστους για τα οικοσυστήματα.

Η υπόθεση ότι μπορούμε να επεκτείνουμε ατέρμονα τις ενεργειακές υποδομές, ακόμα και μέσα σε περιοχές Natura, ακόμα και σε βουνά όπως η Οίτη και η Όθρυς, που φιλοξενούν σπάνια είδη χλωρίδας και πανίδας και σπάνια είδη ορνιθοπανίδας, δεν είναι βιώσιμη λύση. Είναι η συνέχιση ενός σφάλματος: να επιδιώκουμε τεχνικές απαντήσεις σε ηθικά και πολιτισμικά ερωτήματα.

Ο Νορβηγός φιλόσοφος Άρνε Νες εισήγαγε τον όρο «βαθιά οικολογία» για να περιγράψει μια κοσμοαντίληψη, όπου ο άνθρωπος δεν είναι το κέντρο και το μέτρο όλων των πραγμάτων, αλλά μέλος ενός ευρύτερου πλέγματος ζωής. Σε αυτό το πλαίσιο, η ενέργεια δεν είναι «αντικείμενο κατανάλωσης», αλλά ζήτημα σχέσης με τον κόσμο. Το ερώτημα δεν είναι «πώς θα έχουμε περισσότερη καθαρή ενέργεια», αλλά «πώς θα μάθουμε να ζούμε με λιγότερα∙ και να το θεωρούμε αυτό πρόοδο».

Δεν είναι η τεχνολογία που μας λείπει. Το μέτρο μας λείπει. Η ταπεινότητα. Η αποδοχή του ορίου. Σε αυτή την προοπτική, το να συνεχίζουμε να στήνουμε ανεμογεννήτριες σε βουνά, να θυσιάζουμε φυσικά οικοσυστήματα στον βωμό της «ενεργειακής ασφάλειας» και να βαφτίζουμε κάθε τεχνολογικό εγχείρημα «πράσινο», δεν είναι λύση. Είναι η επιμήκυνση της κρίσης με άλλο όνομα.

Η ενεργειακή κρίση δεν είναι κρίση προσφοράς. Είναι κρίση επιθυμίας.
Επιθυμούμε περισσότερα απ’ όσα αντέχει ο πλανήτης. Και συνεχίζουμε να το ονομάζουμε «ανάπτυξη». Ήρθε η ώρα να ξαναορίσουμε τι σημαίνει ευημερία. Να πάψουμε να συγχέουμε την πρόοδο με τη διαρκή κατανάλωση. Να βάλουμε τον σεβασμό, την ισορροπία και την απλότητα πάνω από την ταχύτητα, την απόδοση και το κέρδος. Γιατί το ερώτημα δεν είναι πώς θα παράγουμε περισσότερη ενέργεια. Το ερώτημα είναι: Ποια ζωή θέλουμε να τροφοδοτούμε; Αν δεν αλλάξουμε τον τρόπο που οντολογικά στεκόμαστε μέσα στον κόσμο, καμία ενεργειακή στρατηγική δεν θα μας σώσει. Πρέπει να στραφούμε σε έναν πολιτισμό που δεν ζητά συνεχώς περισσότερα, αλλά μαθαίνει να ζει καλά με λιγότερα.

Και αυτό δεν είναι «οπισθοδρόμηση». Είναι σοφία.





Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου


Στέφανος Σταμέλλος

Όσο προσπαθούσα να γράψω κάτι για την δημόσια διαβούλευση της ΜΠΕ του έργου των 21 ανεμογεννητριών στην Περιοχή Natura του όρους Όθρυς, καρφώθηκε στο μυαλό μου η έννοια του ανθρωποκεντρισμού με τις ποικίλες υποκριτικές αντιφάσεις της βιωσιμότητας και της αειφορίας, του σεβασμού στη φύση, στο περιβάλλον και τόσα άλλα. Στα πλαίσια αυτά είπα να φρεσκάρω λίγο την φιλοσοφική θεώρηση του ανθρωποκεντρισμού κάτω από το πρίσμα της οικολογίας.

Ο ανθρωποκεντρισμός είναι κυρίαρχη αντίληψη στον κόσμο από την αρχαιότητα. Ορίζει τον άνθρωπο ως μέτρο όλων των πραγμάτων, το μόνο ον με συνείδηση, λογική, ψυχή ή, αλλιώς, με δικαιώματα. Στην πράξη, αυτό συνεπάγεται ότι τα άλλα όντα έχουν αξία μόνο σε σχέση με τον άνθρωπο: είναι χρήσιμα, είναι επικίνδυνα ή εκμεταλλεύσιμα∙ και ότι η φύση είναι πόρος και όχι η ίδια η ζωή.

Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα στα παρακάτω παραδείγματα: 

1. Σε μια πυρκαγιά ακούγεται πάντα το «δεν απειλεί ανθρώπινες ζωές» και άρα δεν είναι τόσο σημαντική, ακόμη κι αν καίγονται δάση, φωλιές, ενδιαιτήματα, είδη που δεν θα επιστρέψουν ποτέ. 

2. Το κυνήγι εκλαμβάνεται ως «παράδοση», διασκέδαση ή «χόμπι», και το σκότωμα εκατομμυρίων άγριων ζώων κάθε χρόνο στην Ελλάδα είναι «φυσιολογική». 

3. Σε έναν πόλεμο, ο χαμός ανθρώπων είναι τραγωδία, ενώ η καταστροφή βιοσυστημάτων περνά απαρατήρητη. 

4. Ισοπεδώνουμε και τσιμεντώνουμε περιοχές Natura κατασκευάζοντας αιολικούς σταθμούς, κερδοσκοπώντας στο όνομα της πράσινης ενέργειας και αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις στην προστατευόμενη απειλούμενη προς εξαφάνιση ορνιθοπανίδα και όχι μόνο.

Η οικολογική σκέψη, όπως διαμορφώθηκε από φιλοσόφους όπως ο Άρνε Νες ή ο Άλντο Λέοπολντ , αντιπροτείνει την οικοκεντρική ηθική: Όλα τα όντα έχουν εγγενή αξία, όχι επειδή μας εξυπηρετούν, αλλά επειδή υπάρχουν. Ο δε άνθρωπος είναι μέρος, όχι κύριος, της Γης. Οφείλουμε σεβασμό και φροντίδα σε κάθε μορφή ζωής, ακόμα και σ’ αυτές που δεν «καταλαβαίνουμε» ή δεν «ωφελούν» τον πολιτισμό μας.

Κάτω από αυτό το πρίσμα, η έλλειψη φροντίδας για την άγρια ζωή στις φυσικές καταστροφές, η αποδοχή του κυνηγιού ως διασκέδαση ή η ακύρωση στην πράξη των Περιοχών Natura με σκοπό το κέρδος, δεν είναι απλώς αδικία, είναι απόρροια ενός διαστρεβλωμένου αξιακού συστήματος, όπου η φύση έχει ξεπέσει και έχει γίνει θέαμα, πόρος ή σκηνικό. Το δε κυρίαρχο κοινωνικοοικονομικό νεοφιλελεύθερο σύστημα έχει μετατρέψει καθετί σε εμπορεύσιμο αντικείμενο. Επομένως, δεν είναι τυχαίο που η αξία της ζωής ενός ζώου ή ενός δάσους θεωρείται «δευτερεύουσα». Είναι συστημικό.

Η έξοδος από τον ανθρωποκεντρισμό δεν σημαίνει την απαξίωση του ανθρώπου, αλλά την επανατοποθέτησή του μέσα στο σύνολο της ζωής: Να πάψουμε να βλέπουμε τον κόσμο σαν σκηνικό ή ιδιοκτησία μας. Να αναγνωρίσουμε ότι η οικολογική κρίση δεν είναι τεχνικό πρόβλημα, αλλά ηθικό και φιλοσοφικό. Να δώσουμε φωνή σε όσους δεν έχουν φωνή: στα άγρια πλάσματα, στα ποτάμια, στα δάση. Να επαναφέρουμε τη συμπόνια και τον σεβασμό ως πολιτικές αρετές, όχι ως συναισθηματισμούς.

Λαμία, 14.7.2025


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου



Όλα δείχνουν ότι στον χώρο της ηλεκτρικής ενέργειας παίζεται η ΜΕΓΑΛΗ στημένη παρτίδα! Στην ενεργειακή σκακιέρα είναι οι μ ι κ ρ ο ί και μεσαίοι παραγωγοί ΑΠΕ -ιδιώτες, ενεργειακές κοινότητες, αγρότες- που πιέζονται από τις περικοπές παραγωγής, τις καθυστερήσεις της σύνδεσης στο δίκτυο -γιατί δεν υπάρχει ελεύθερος ενεργειακός χώρος- και την οικονομική ασφυξία. Και είναι οι μ ε γ ά λ ο ι «παίκτες» του καρτέλ -όμιλοι, που είναι και παραγωγοί και προμηθευτές- αυτοί που κρατούν και ελέγχουν το παιχνίδι. Εκμεταλλεύονται το στημένο στα μέτρα τους target model και το χρηματιστήριο ενέργειας καθορίζοντας την τιμή της KWh, έχουν τη δυνατότητα να μεταφέρουν ρεύμα -από και προς- με τις διασυνοριακές διασυνδέσεις και επηρεάζουν την πολιτική καθορίζοντας τον σχεδιασμό.

Τι παίζεται στην πραγματικότητα; Το παιχνίδι οδηγείται προς την σ υ γ κ έ ν τ ρ ω σ η ισχύος και τον πλήρη έ λ ε γ χ ο : Οι μεγάλοι ελέγχουν τα δίκτυα, τις αγορές και τη ροή πληροφορίας. Οι μικροί παγιδεύονται ανάμεσα σε επενδύσεις, που δεν αποδίδουν, και υποσχέσεις, που διαρκώς μετατίθενται. Το δίκαιο επιχείρημα «έβαλα κεφάλαιο για πράσινη παραγωγή» δεν φτάνει πια, γιατί το σύστημα ανταμείβει όχι την προσφορά ενέργειας, αλλά την ισχύ στη διαπραγμάτευση!

Ποιος χάνει; Οι πολίτες ως καταναλωτές, που πληρώνουν τις υψηλές τιμές της KWh, χωρίς να βλέπουν μείωση από τη διείσδυση των ΑΠΕ. Χάνουν οι μικροί παραγωγοί, που βλέπουν το «όνειρο» της πράσινης επιχειρηματικότητας να γίνεται εφιάλτης καθυστερήσεων, απωλειών και αποκλεισμών. Τέλος χάνει το ίδιο το όραμα της ε ν ε ρ γ ε ι α κ ή ς   δ η μ ο κ ρ α τ ί α ς και δικαιοσύνης, που κάποτε ήταν το ισχυρό επιχείρημα της ιδιωτικοποίησης και του στόχου να ανοίξει η αγορά της ηλεκτρικής ενέργειας σε πολλούς.

Η ελληνική ενεργειακή αγορά μοιάζει όλο και περισσότερο με μια καλοστημένη σκακιέρα. Όχι απλά επειδή έχει -δήθεν- κανόνες και ρόλους, αλλά γιατί το παιχνίδι δεν παίζεται ισότιμα. Κάποιοι κάνουν «ροκέ» με ασφάλεια, άλλοι θυσιάζονται από το άνοιγμα, και μερικοί δεν έχουν καν το δικαίωμα να μπουν στο ταμπλό. Ο βασιλιάς, η αγορά με τους όρους της, οι αξιωματικοί, οι πύργοι και οι ίπποι, οι Ρυθμιστικές Αρχές, οι μεγάλοι όμιλοι, οι διεθνείς δεσμεύσεις∙ και τα πιόνια, οι μικροί, που μπήκαν στο παιχνίδι με πολλές υποσχέσεις και που θυσιάζονται στην πρώτη γραμμή, χωρίς καμιά ελπίδα για την παρτίδα. Ο καταναλωτής εκτός σκακιέρας απλά πληρώνει, χωρίς διαφάνεια στις τιμές και χωρίς δυνατότητα επιλογής πραγματικά ανταγωνιστικής αγοράς.

Όσο οι μικροί παραγωγοί «καίγονται» από τις περικοπές και οι πολίτες πληρώνουν πανάκριβα την KWh, το νερό στην κατσαρόλα θα βράζει. Δεν είναι θέμα πια τεχνικό. Είναι πολιτικό και κοινωνικό. Και το ερώτημα είναι: για πόσο ακόμη θα  π α ρ α κ ο λ ο υ θ ο ύ μ ε την παρτίδα από την ε ξ έ δ ρ α ;

Λαμία, 26.6.2025

Στέφανος Σταμέλλος



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Ότι η περιοχή του Δομοκού -παραδοσιακά ενταγμένη στον πρωτογενή αγροδιατροφικό τομέα- μετατρέπεται σε Ενεργειακή Βιομηχανική Περιοχή, νομίζω λίγο πολύ όλοι το έχουμε καταλάβει. Αν ανοίξουμε τον χάρτη της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), θα δούμε την εικόνα των φωτοβολταικών. Το κακό είναι ότι αυτό γίνεται στα μουλωχτά, χωρίς καμιά οργανωμένη συζήτηση και επιστημονική προσέγγιση, χωρίς την εποπτεία κάποιου αρμόδιου οργάνου της πολιτείας και φορέα της τοπικής κοινωνίας, υπεύθυνου να απολογηθεί.

Διαβάζουμε ότι μια Ενεργειακή Βιομηχανική Περιοχή είναι μια περιοχή όπου συγκεντρώνονται βιομηχανικές εγκαταστάσεις που σχετίζονται με την παραγωγή, επεξεργασία ή διανομή ενέργειας. Αυτές οι περιοχές συχνά περιλαμβάνουν σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, μονάδες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και άλλες εγκαταστάσεις που σχετίζονται με τον ενεργειακό τομέα.

Στον ρόλο αυτό υπεισέρχεται κα προστίθεται και το βουνό της Όθρυς, με τις ανεμογεννήτριες. Η εικόνα είναι ότι η οροσειρά της Όθρυς μετατρέπεται σταδιακά σε Νότια Εύβοια. Σ’ αυτό βοηθάει εννοείται το βιομηχανικό ενεργειακό «τοπίο» του οροπεδίου του Δομοκού, αφού εξασφαλίζονται οι βασικές υποδομές της μελλοντικής αποθήκευσης και του δικτύου υψηλής τάσης.

Στο χάρτη της ΡΑΑΕΥ βλέπουμε ότι είναι σε διαδικασία αδειοδότησης ή έχουν εγκατασταθεί δεκαέξι (16) Αιολικοί Σταθμοί Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) με 107 ανεμογεννήτριες. Από αυτούς οι τέσσερις με 29 ανεμογεννήτριες είναι στο δυτικό τμήμα πριν το 16ο χιλ της ΠΕΟ Λαμίας-Δομοκού και οι δώδεκα με τις 78 ανεμογεννήτριες είναι στο ανατολικό τμήμα μετά το 16ο και προς την Μαγνησία.

Εννοείται ότι αναφερόμαστε σε δεκάδες χιλιόμετρα νέων και διαπλατύνσεις παλιών δρόμων, σε τεράστιες ποσότητες μπετόν, τσιμεντένια γήπεδα ποδοσφαίρου για ανεμογεννήτριες ύψους 200 μέτρων, υπόγεια και εναέρια δίκτυα μεταφοράς, υποσταθμούς υψηλής τάσης και άλλα συνοδά έργα. Η κατάτμηση των δεκαέξι αυτών έργων είναι σκόπιμη, γιατί μια Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων δύσκολα θα μπορούσε να δικαιολογήσει το μέγεθος της συνολικής επιβάρυνσης του βουνού και του τοπίου. Στο τέλος βέβαια ξέρουμε ότι όλα αυτά θα συγκεντρωθούν στα χέρια δύο-τριών εταιρειών.

Συγκεκριμένα από δυτικά προς ανατολικά: Μαυροράχη Αγίου Γεωργίου Τυμφρηστού 10 α/γ, Μέγα Ίσωμα Ξυνιάδας-Μακρακώμης 5 α/γ και Τούρλα Ξυνιάδας-Μακρακώμης 4 α/γ (αυτοί οι δύο ΑΣΠΗΕ έχουν πάρει Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ)), Καλαμάκι Λαμίας 10 α/γ (έχει πάρει ΑΕΠΟ), Βούβαλος Δομοκού 5 α/γ (έχει πάρει ΑΕΠΟ), Αλογόραχη Ανάβρας(Πρ. Ηλίας) 20 α/γ (παλιός ΑΣΠΗΕ της ΡΟΚΑΣ ΑΒΕΕ, είναι σε λειτουργία από το 2001), Κεδρόραχη Ανάβρας 13 α/γ, Μαυρολίθι 7 α/γ, Κήπος Στυλίδας 2 α/γ (έχει πάρει ΑΕΠΟ), Γερακοβούνι-Μέγας Λάκκος 5 α/γ, Γερακοβούνι 6 α/γ, Πήλιουρας(1) 5 α/γ και Πήλιουρας(2) 5 α/γ, Σαπουνάς-Κορομηλιά Στυλίδας 5 α/γ, Ανατολικός Πήλιουρας 2 α/γ και Βισαλούδα Πελασγίας-Σούρπης 3 α/γ.

Εννοείται ότι βρισκόμαστε στην αρχή. Η εικόνα αυτή θα αλλάζει διαρκώς και θα προστίθενται καινούργιοι αιολικοί σταθμοί και σταθμοί αποθήκευσης σε συνδυασμό με τα φωτοβολταικά. Πέρυσι δεν ήταν έτσι τα πράγματα. Το ερώτημα είναι αν συμφωνούν σ’ αυτό οι τοπικές κοινωνίες, οι δύο Περιφέρειες Θεσσαλίας και Στερεάς, οι δήμοι και οι όμορες κοινότητες. Το παράδειγμα της Εύβοιας με τις καθυστερήσεις είναι χαρακτηριστικό. Τώρα εκείνοι τρέχουν και δεν φτάνουν.

Είναι σε εξέλιξη η δημόσια διαβούλευση στο Ηλεκτρονικό Περιβαλλοντικό Μητρώο [https://eprm.ypen.gr/src/App/w1/2216] (ΠΕΤ 2504002516) η ΜΠΕ των ΑΣΠΗΕ σε Γερακοβούνι – Πήλιουρα των 21 συνολικά ανεμογεννητριών.

«Ιδού η Ρόδος» για όλους μας, κυρίως όμως για τους δύο Δήμους Αλμυρού και Στυλίδας. Τι θέλουμε για την Όθρυ, το βουνό των Τιτάνων;

Λαμία, 21.6.2025

Στέφανος Σταμέλλος



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου