από την Αμάλ Τζεμπάρ / reseauinternational
Αυτό που αντιλαμβανόμαστε είναι μόνο ένα ασήμαντο κομμάτι της αλήθειας. Μια προσεκτικά γυαλισμένη πρόσοψη, σχεδιασμένη να καθησυχάζει, να δίνει την ψευδαίσθηση ενός κατανοητού και κυβερνήσιμου κόσμου. Μια βιτρίνα. Τα υπόλοιπα είναι θαμμένα, περιτοιχισμένα κάτω από διαδοχικά στρώματα σιωπής, δειλίας και ενεργού συνενοχής. Αυτό που βρίσκεται κάτω από την ίσαλο γραμμή δεν είναι ούτε ατύχημα ούτε δυσλειτουργία: είναι μια ολοκληρωμένη, ορθολογική, σχεδιασμένη αρχιτεκτονική, σχεδιασμένη να διαρκέσει και, πάνω απ' όλα, να μην εκτεθεί ποτέ. Ένα αρπακτικό οικοδόμημα χτισμένο πέτρα πέτρα από εκείνους που γνωρίζουν ότι είναι πάνω από τους νόμους που επιβάλλουν στους άλλους.
Αυτό που αποκρύπτει είναι ακατανόητο, επειδή αποκαλύπτει μια αβάσταχτη αλήθεια: το κακό δεν είναι περιθωριακό. Είναι θεσμοθετημένο. Τα άτομα έχουν ξεπεράσει κάθε ηθικό όριο, όχι λόγω διαφθοράς, αλλά από επιλογή. Έχουν ωθήσει το νοητό στο σημείο του ανείπωτου, πεπεισμένοι ότι η ταπείνωση ήταν ένα μικρό τίμημα που έπρεπε να πληρώσουν για πλούτο, κοινωνική αναγνώριση, νομική ατιμωρησία - και, στην κορυφή αυτής της πυραμίδας των πτωμάτων, απόλυτη εξουσία. Δεν έχουν μόνο προδώσει την ανθρωπότητα, την έχουν εκμεταλλευτεί μεθοδικά.
Σε όλο τον πλανήτη, οι άνθρωποι έχουν καταπιεί μια τέλεια λαδωμένη μηχανή καταστροφής. Δεν ήταν στατιστικά λάθη. Ήταν θήραμα. Πόροι. Θυσιαστικές μονάδες. Δεν απλώς εκμεταλλεύτηκαν: κάποιοι καταναλώθηκαν, συνθλίφτηκαν, σβήστηκαν μέχρι που δεν έμεινε κανένα ίχνος, καμία μνήμη, κανένα όνομα. Τα βάσανά τους δεν ήταν ποτέ παράπλευρες απώλειες. Ήταν ο κεντρικός στόχος. Η πρώτη ύλη του συστήματος. Ο πόνος είναι το καύσιμο τους, ο φόβος το νόμισμά τους, η εξαφάνιση η υπογραφή τους.
Οι εγκληματίες έχουν μετατρέψει τα ανθρώπινα σώματα σε αποδεικτικά στοιχεία, όπλα και μέσα καταναγκασμού. Έχουν μετατρέψει τη σάρκα σε εργαλείο εκβιασμού, σε όργανο κοινωνικού ελέγχου, σε μοχλό για τη διατήρηση της τάξης που επιβάλλουν μέσω της τρομοκρατίας. Κάθε σιωπή που αγοράζεται, κάθε καριέρα που καταστρέφεται, κάθε ζωή που καταστρέφεται γίνεται ένας ακόμη κόμπος στο δίχτυ που περικυκλώνει τον κόσμο. Η σύγχρονη τυραννία δεν αρκείται στην κυριαρχία: συμβιβάζεται, βεβηλώνει και κάνει τους πάντες να αισθάνονται ένοχοι για να τους υποδουλώσει καλύτερα.
Αυτά τα άθλια θηρία - πίσω από τα κοστούμια, τους τίτλους και τις ηθικολογικές τους ομιλίες - ενορχηστρώνουν το παγκόσμιο παιχνίδι. Δεν κυβερνούν. Κατάσχουν. Προσκολλώνται σε κέντρα εξουσίας, απομυζούν πόρους και κλειδώνουν την πρόσβαση σε οτιδήποτε θα μπορούσε να επιτρέψει τη διαφυγή. Στις σκιές, κινούν τα νήματα, κρατώντας τους πάντες - από τους ταπεινούς μέχρι τους ισχυρούς, από τους ανώνυμους μέχρι τα δημόσια πρόσωπα - με σφιχτό λουρί. Κανείς δεν είναι πολύ ψηλά για να προστατευτεί, κανείς δεν είναι πολύ ασήμαντος για να θυσιαστεί.
Τα κράτη γίνονται πιόνια μιας χρήσης, οι κυβερνήσεις εναλλάξιμες μαριονέτες. Οι θεσμοί αδειάζουν από το νόημά τους, περιορίζονται σε διοικητικά κελύφη που χρησιμοποιούνται για τη νομιμοποίηση της κυριαρχίας. Οι νόμοι δεν αποτελούν πλέον δικλείδες ασφαλείας: διαστρεβλώνονται, χειραγωγούνται, εφαρμόζονται άγρια στους αδύναμους και επιεικώς στους ισχυρούς. Η δικαιοσύνη είναι μια πρόσοψη. Η δημοκρατία, ένα σύνθημα. Η κυριαρχία, μια φάρσα.
Και αυτό που βλέπουμε σήμερα - τα σκάνδαλα που ξεσπούν περιοδικά στις εφημερίδες - δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια τακτική αντιπερισπασμού. Μια προσεκτικά ενορχηστρωμένη παράσταση. Οι πραγματικοί ένοχοι παραμένουν ανέγγιχτοι, οχυρωμένοι πίσω από δίκτυα επιρροής, σιωπηρές συμφωνίες και σιωπές που αγοράζονται σε υπερβολικές τιμές. Οι ισχυροί το γνωρίζουν αυτό και το εκμεταλλεύονται. Μερικές φορές απελευθερώνουν μερικά ψίχουλα αλήθειας, θυσιάζοντας πεζούς και δευτερεύοντες παίκτες για να δημιουργήσουν την ψευδαίσθηση της προόδου και της διαφάνειας.
Αυτές οι εντυπωσιακές αποκαλύψεις είναι απλώς ορεκτικά των μέσων ενημέρωσης, σχεδιασμένα να ηρεμήσουν το πλήθος, να διοχετεύσουν την οργή και να αποσπάσουν την προσοχή, ενώ οι πραγματικές αποφάσεις λαμβάνονται αλλού. Είναι πάντα αρκετά βήματα μπροστά. Ανακατεύουν τα πράγματα, καταπραΰνουν και απογοητεύουν. Εναλλάσσονται μεταξύ σκανδάλου και λήθης. Έτσι, οι εγκληματίες περιφέρονται ελεύθεροι, χωρίς ποτέ να λογοδοτούν για πολύ. Εξαφανίζονται για ένα διάστημα... και μετά επιστρέφουν, αθωωμένοι, ανακυκλωμένοι, αποκατεστημένοι. Και το σύστημα συνεχίζει να λειτουργεί, αδυσώπητο, ανέγγιχτο.
Εν τω μεταξύ, τα θύματα συνεχίζουν να υποφέρουν. Ξεθωριάζουν μέσα σε γενική αδιαφορία, πνιγμένα από τον θόρυβο, παρασυρμένα από την οργανωμένη λήθη. Η απουσία τους δεν σημαίνει τίποτα μπροστά στην άνεση των ισχυρών. Η σιωπή τους είναι χρήσιμη. Η διαγραφή τους είναι κερδοφόρα.
Όσο το παγόβουνο παραμένει άθικτο, όσο αρνούμαστε να εμβαθύνουμε στα βάθη του, αυτή η τυραννία θα διαρκέσει. Η δύναμη των βασανιστών δεν έγκειται μόνο στο κεφάλαιό τους, στους στρατούς τους ή στα δίκτυά τους: έγκειται στην ικανότητά τους να μετατρέπουν τον φόβο και τον πόνο σε κοινωνική πειθαρχία, σε αναγκαστική συναίνεση, σε απόλυτο έλεγχο. Και σε αυτόν τον κόσμο που βασίζεται στην αρπαγή, το κακό δεν ευδοκιμεί τυχαία. Είναι οργανωμένο, ορθολογικοποιημένο, κυρίαρχο.
Εικονογράφηση: Philippe de Champaigne, Vanitas με κρανίο ή αλληγορία του θανάτου, πρώτο μισό του 17ου αιώνα.
Αμάλ Τζεμπάρ