Articles by "Βαλκάνια"


Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Βαλκάνια. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Ο Ντούσαν Ίβκοβιτς κατάφερε αυτό που κάποτε έμοιαζε αδύνατο: Ένωσε στην κηδεία του την ενωμένη Γιουγκοσλαβία.

Σε μία συγκλονιστική στιγμή, το φέρετρο του σπουδαίου τεχνικού μετέφεραν έξι από τα πλέον επιφανή μπασκετικά "παιδιά" του. Έξι παιδιά που κάποτε ήταν κάτω από την ίδια σημαία, αλλά πλέον έχουν ο καθένας άλλη καταγωγή.

Οι Σέρβοι Ζέλικο Ομπράντοβιτς, Βλάντε Ντίβατς, Πρέντραγκ Ντανίλοβιτς και Ντράγκαν Κιτσάνοβιτς, ο Κροάτης Ντίνο Ράτζα, ο Μαυροβούνιος Ζάρκο Πάσπαλι και ο Σλοβένος Γιούρι Ζντοβτς μετέφεραν το φέρετρο του σπουδαίου "Ντούντα", σε μία στιγμή με την δική της ξεχωριστή σημασία.








Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Η οικονομική συνεργασία Σερβίας -Τουρκίας και περιφερειακά ζητήματα που αφορούν τα Βαλκάνια κυριάρχησαν στη συνάντηση που είχαν στην Κωνσταντινούπολη οι πρόεδροι των δύο χωρών Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Ο πρόεδρος της Σερβίας πραγματοποιεί ανεπίσημη μονοήμερη επίσκεψη στην Τουρκία.

«Η φιλία μεταξύ του Βελιγραδίου και της 'Αγκυρας αποτελεί πρόσθετη εγγύηση για τη σταθερότητα την περιοχή» δήλωσε στα σερβικά ΜΜΕ ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς μετά τη συνάντηση του με το Ερντογάν.

Ανέφερε ότι στο επίκεντρο βρέθηκαν οι τουρκικές επενδύσεις στη Σερβία, η υλοποίηση έργων υποδομής που χρηματοδοτούνται με τουρκικά δάνεια, όπως ο αυτοκινητόδρομος που θα συνδέει το Βελιγράδι με το Σαράγιεβο και θέματα που σχετίζονται με την ενίσχυση της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων.

Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς επισήμανε ότι η Σερβία αποδίδει μεγάλη σημασία στην ανάπτυξη των σχέσεων με την Τουρκία και στο πλαίσιο αυτό ανακοίνωσε τη σύγκλιση του Ανωτάτου κρατικού Συμβουλίου συνεργασίας όπως και την επίσημη επίσκεψη Ερντογάν στη Σερβία. «Μέχρι το τέλους του έτους θα πραγματοποιηθεί η επίσημη επίσκεψη του Ερντογάν στη Σερβία και τότε θα έχουμε την ευκαιρία για περαιτέρω συζήτηση σημαντικών ζητημάτων για τα Βαλκάνια και ολόκληρη την περιοχή. Η Τουρκία είναι μια μεγάλη περιφερειακή δύναμη» επισήμανε στις δηλώσεις του από την Κωνσταντινούπολη ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς.

Ο πρόεδρος της Σερβίας ευθέως αναγνώρισε τον ρυθμιστικό ρόλο που έχει η 'Αγκυρα στις σχέσεις μεταξύ των εθνικών κοινοτήτων στα Δυτικά Βαλκάνια. «Η περαιτέρω ανάπτυξη καλών σχέσεων με την Τουρκία μας εγγυάται την ασφάλεια, αφού η Τουρκία είναι υπερδύναμη στην περιοχή και πρέπει να διασφαλίσουμε την ειρήνη. Αυτό μας βοηθά να δημιουργήσουμε μια πιο ορθολογική και καλύτερη σχέση με τους μουσουλμάνους διαφορετικών ομάδων, με τους Βόσνιους και όλους τους άλλους στην περιοχή μας, εν μέρει και με τους Αλβανούς. Αυτά είναι σημαντικά πράγματα για εμάς» επισήμανε ο Βούτσιτς μετά τη συνάντηση του με το Ερντογάν στην Κωνσταντινούπολη.


Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Πολύ σοβαρά επεισόδια ξέσπασαν στην πόλη Τσετίνιε του Μαυροβουνίου, πριν, στη διάρκεια και μετά την τελετή ενθρόνισης του επικεφαλής της Σερβικής Εκκλησίας στη χώρα, Ιωαννίκιου, με την αστυνομία να αντιμετωπίζει το πλήθος με δακρυγόνα και τους διαδηλωτές να πυροβολόύν στον αέρα και να πετούν μπουκάλια και πέτρες εναντίον των αστυνομικών.

Από την εποχή που το Μαυροβούνιο αποσχίστηκε από τη Σερβία το 2006, μεγάλο μέρος των πολιτών αντιδρούν στο γεγονός ότι η εκκλησία της χώρας τους υπάγεται στη Σερβική Εκκλησία και το γεγονός της ενθρόνισης του μητροπολίτη Ιωαννίκιου, παρουσία του Σέρβου Πατριάρχη Πορφυρίου, στην παλιά πρωτεύουσα της χώρας εξαγρίωσε τους Μαυροβούνιους, που διαδηλώνουν και συγκρούονται με την αστυνομία τις τελευταίες ημέρες. Αποκορύφωμα αυτών των συγκρούσεων είναι τα επεισόδια το πρωί της Κυριακής, ημέρα της τελετής.
Ο πατριάρχης της Σερβίας (κέντρο) με τον μητροπολίτη Ιωαννίκιο (αριστερά)AP Photo/Risto Bozovic

Για να καταστεί δυνατή η τελετή, οι ιερείς έφτασαν στην Τσετίνιε με ελικόπτερο και οδηγήθηκαν μέσα στην εκκλησία υπό ισχυρή αστυνομική προστασία. Νωρίτερα οι διαδηλωτές, που ζητούν αυτόνομη εκκλησία για το Μαυροβούνιο, είχαν στήσει οδοφράγματα με λάστιχα αυτοκινήτων, κάδους απορριμμάτων και βράχια, για να εμποδίσουν την άφιξη των ιερωμένων στην τελετή.

Μεταξύ των συνθημάτων τους ακούγονταν «Εδώ δεν είναι Σερβία!» και «Εδώ είναι Μαυροβούνιο!», ενώ κάποιοι πυροβολούσαν με περίστροφα στο αέρα και έβαλα φωτιά στα λάστιχα για να σταματήσουν τους αστυνομικούς που προσπαθούσαν να τους διαλύσουν.

Το βράδυ του Σαββάτου, στην πρωτεύουσα Ποντγκόριτσα είχε γίνει μεγάλη συγκέντρωση με υποστηρικτές της Σερβικής Εκκλησίας, που βγήκαν στους δρόμους για να χαιρετίσουν την ενθρόνιση του Ιωαννίκιου παρουσία του πατριάρχη της Σερβίας.
Ποντγκόριτσα: από τη συγκέντρωση για την υποδοχή του μητροπολίτη Ιωαννίκιου και του πατριάρχη Σερβίας, ΠορφύριουAP Photo/Risto Bozovic

Ο Ιωαννίκιος είναι ο διάδοχος του μητροπολίτη Αμφιλόχιου, που πέθανε από κορονοϊό τον Οκτώβριο του 2020.

Η ενθρόνιση του μητροπολίτη είναι μέρος μόνο του κοινωνικού και πολιτικού διχασμού που επικρατεί στο Μαυροβούνιο, με δεδομένο ότι το 30% των πολιτών της (περίπου 620.000 άνθρωποι) δηλώνουν Σέρβοι. Χαρακτηριστικό της κατάστασης είναι ότι ο πρόεδρος του Μαυροβουνίου, Μίλο Τζουκάνοβιτς, είναι από τους αρχιτέκτονες της ανεξαρτησίας της χώρας, ενώ ο πρωθυπουργός, Ζντράβκο Κριβοκάπιτς, είναι φιλοσέρβος.

Ο Κριβοκάπιτς χαρακτήρισε τα επεισόδια «απόπειρα τρομοκρατικής ενέργειας» ενώ ο Τζουκάνοβιτς δήλωσε ότι δεν μπορεί να λάβει θέση, αν και επαίνεσε τους διαδηλωτές στην Τσετίνιε, λέγοντας ότι «υπερασπίζονται τα εθνικά συμφέροντα» έναντι της προσπάθειας της Σερβίας να επηρεάσει την πολιτική κατάσταση στο Μαυροβούνιο μέσ της εκκλησίας.

Κάλεσε δε να αναβληθεί η τελετή, πράγμα που δεν έγινε καθώς βρέθηκε μπροστά στην πλήρη άρνηση της Σερβικής Εκκλησίας, η οποία να σημειωθεί είχε συμβάλει σημαντικά το 2020 στην ανατροπή της τότε κυβέρνησης του Μαυροβουνίου, που ήταν φιλοδυτική και προωθούσε την ένταξη στο ΝΑΤΟ και την Ε.Ε. Η νέα κυβέρνηση είναι μια συμμαχία φιλορωσικών και φιλοσερβικών κομμάτων.




Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου


Του Ντίνου Βαρδάκη *

Βρυξέλλες, Ιούλιος 1962

Πλησίαζε η μέρα των διακοπών με την αναχώρηση από τις Βρυξέλλες για το πρώτο οδικό ταξίδι στο Πήλιο. Στο σπίτι ήταν όλη η οικογένεια χαμόγελα και χαρά. Η απόσταση τεράστια: 1.200 χλμ. από την πρωτεύουσα του Βελγίου μέχρι τα σύνορα Αυστρίας – Γιουγκοσλαβίας. Στο Μάριμπορ, συνοριακή γιουγκοσλάβικη πόλη, η ατμόσφαιρα βραδάκι στις πλατείες ήδη θύμιζε Ελλάδα. Απ’ εκεί μέχρι τα νότια σύνορα στη Γευγελή, ο υπόλοιπος δρόμος μας φαινόταν ατελείωτος: Άλλα 1.200 χλμ., για 3 μονάκριβες βδομάδες καλοκαίρι στη πατρίδα.



Γιουγκοσλαβία

Ήταν κάποτε μια ευρωπαϊκή χώρα με 24.000.000 κατοίκους και έκταση 255,950 τετρ. χλμ. Διέθετε μια υπηκοότητα, τη γιουγκοσλαβική, για την οποία οι πολίτες της ήταν περήφανοι. Mία κοινή γλώσσα, τη σερβοκροατική με κυριλλική και λατινική γραφή, ένα σταθερότατο νόμισμα, το γιουγκοσλάβικο δηνάριο. Mία κρατική εταιρεία πετρελαιοειδών, την Jugopetrol. Καμία πολυεθνική ή ξένη τράπεζα της συμφοράς και της εκμετάλλευσης των λαών. Καμία Coca Cola Inc και καμία Zara που να πουλάει πανάκριβα τα ρούχα που παράγει σήμερα πάμφθηνα στα σκλαβοπάζαρα της φτωχής Νότιας Ασίας. Κανένα εισαγόμενο προϊόν στα μαγαζιά. Καμία καφετέρια όπου συχνάζουν αργόσχολοι μαμόθρεφτοι και ραντιέρηδες όλη τη μέρα με ένα καφέ στο χέρι. Παντού εργοστάσια, κοπερατίβες και αγροκομπινάτα (κρατικά αγροκτήματα). Γυναίκες και άντρες απολάμβαναν δωρεάν υγεία και παιδεία, φτηνή κατοικία, παιδικούς σταθμούς στους τόπους δουλειάς, 15 μέρες πληρωμένες διακοπές τον χρόνο στην Αδριατική ή στο βουνό. Η ανεργία ήταν ανύπαρκτη. Οι Γιουγκοσλάβοι μπορούσαν να ταξιδέψουν και να εγκατασταθούν ελεύθερα στο εξωτερικό σε αντίθεση με τους υπηκόους άλλων χωρών της ανατολικής Ευρώπης. Δεν υπήρχε όμως αστικού τύπου κοινοβουλευτική δημοκρατία και ελευθεροτυπία. Ούτε όμως δυσβάστακτο δημόσιο χρέος και ξένη τρόικα όπως αυτή που ουσιαστικά κυβερνάει σήμερα στην Αθήνα μέχρι το 2060, λόγω ανικανότητας Ελλήνων πολιτικών που εμείς ψηφίσαμε τα τελευταία 40 χρόνια.


Κεντρική Γιουγκοσλαβία, Οκτώβρης 1978

Στην είσοδο πόλης της κεντρικής Γιουγκοσλαβίας αντικρίζω μια μεγάλη προειδοποιητική πινακίδα: «Γερμανέ σταμάτα! Μην μπεις σε τούτη την πόλη! Θυμήσου το έγκλημά (300) σου στις 21.10.1941». To Κραγκούγιεβατς είναι μαρτυρικό όπως τα Καλάβρυτα, το Δίστομο, η Καισαριανή, το Δοξάτο Δράμας, το Λέχοβο Φλώρινας, η Νέα Αγχίαλος, το Ριζόμυλο και η Κερασιά Μαγνησίας, η Δράκεια Πηλίου και άλλες 122 πόλεις και χωριά στη πατρίδα μας. Οι Γιουγκοσλάβοι παρτιζάνοι είχαν σκοτώσει σε ενέδρα 10 ναζί κατακτητές στις 16.10.1941. Ως αντίποινα, 2.800 Γιουγκοσλάβοι άνδρες – ανάμεσά τους 177 μαθητές – εκτελέστηκαν μαζικά στο διάστημα 7 ωρών στις 21.10.1941. Στον τόπο της θυσίας για τη λευτεριά δημιουργήθηκε ένα απέραντο υπαίθριο Μαυσωλείο 3.500 στρεμμάτων κατά της ναζιστικής βαρβαρότητας. Η αντίσταση και η νίκη των παρτιζάνων κατά του ναζισμού αποτέλεσε το υπόβαθρο, πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε η ανεξαρτησία και ο σοσιαλισμός. 37 χρόνια μετά τη σφαγή, βγαίνοντας συγκινημένος από το Κραγκούγιεβατς ρώτησα τους Γιουγκοσλάβους φίλους μου: «Τι θα γίνει η Γιουγκοσλαβία όταν αποβιώσει ο πρόεδρος Τίτο;». Καμία απάντηση.


Το γιουγκοσλαβικό Σύνταγμα του 1974

Τότε, στο δημοκρατικό κίνημα των εργαζομένων και φοιτητών σε Γαλλία και Βέλγιο υπήρχε μεγάλο ενδιαφέρον για το πείραμα της εργατικής σοσιαλιστικής αυτοδιαχείρησης στη Γιουγκοσλαβία. Ίσως ως εναλλακτική λύση στην καπιταλιστική εκμετάλλευση που οι εργαζόμενοι βιώνανε στις φάμπρικες, στα ανθρακωρυχεία, γενικά στην παραγωγή στη βόρεια Ευρώπη. Με οδηγό το μεταφρασμένο γιουγκοσλάβικο Σύνταγμα του 1974, εξηγούσα το 1978 στους φίλους μεταπτυχιακούς φοιτητές του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου το εξής. Η σχεδιαζόμενη συλλογική και η εκ περιτροπής προεδρία της χώρας τους, μετά τον θάνατο του προέδρου Τίτο, η εγκατάλειψη της θεσμικής αμοιβαίας αλληλεγγύης ανάμεσα στα ομόσπονδα κρατίδια και οι επιπτώσεις της πετρελαϊκής κρίσης του 1973 θα προκαλούσαν φυγόκεντρες τάσεις μέσω της σύστασης μιας χαλαρής Ομοσπονδίας. Eν τω μεταξύ, παρατηρούσα ότι ο κομματικός μηχανισμός του νικηφόρου εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα των παρτιζάνων κατά του ναζισμού είχε σταδιακά μετατραπεί σε μια νέα αστική, γραφειοκρατική τάξη αποκομμένη από τα προβλήματα του λαού, από την καθημερινότητά του. O Τίτο πέθανε μετά από 2 χρόνια.


Προς τη διάλυση

Τη Γιουγκοσλαβία πάντα εποφθαλμιούσαν οι μεγάλες δυνάμεις. Βρισκόταν στο γεωπολιτικό ρήγμα μεταξύ Σοβιετικής Ένωσης και Δυτικής Ευρώπης. Ως μέλος του Κινήματος των Αδεσμεύτων, στήριζε έμπρακτα όλα τα κινήματα ανεξαρτησίας σε Αφρική και Ασία. Τεράστιο ήταν το κύρος της διεθνώς. Μεγάλο μέρος της σπουδάζουσας νεολαίας διακατεχόταν από το πνεύμα του διεθνισμού, του κινήματος της ειρήνης και της φιλίας ανάμεσα στους λαούς. Όμως, η συνταγματική αναθεώρηση του 1974 ισχυροποίησε στις ομόσπονδες οντότητες τη δυνατότητα ανεξαρτητοποίησης. Προώθησε δηλαδή υποβόσκουσες, από τη δεκαετία του 1940, εθνικιστικές ορέξεις για εξουσία τοπικών διαπλεκόμενων ελίτ που κατέληξαν στη δεκαετία του 1990 σε πόλεμο, εθνοκάθαρση, γενοκτονία και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας σε Κροατία, Βοσνία, Σερβία και Κοσσυφοπέδιο με 150.000 νεκρούς, 4.000.000 εσωτερικά εκτοπισμένους και 60.000 γυναίκες βιασμένες. Ο εθνικιστής ηγέτης της Σερβίας Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, από το 1987, και στη συνέχεια και ο αντίστοιχος του Κροάτης Φράνιο Τούτζμαν δεν ήταν οι συνεχιστές της Τιτοϊκής σοσιαλιστικής αυτοδιαχείρισης. Ήταν οι νεκροθάφτες της. Τη Γιουγκοσλαβία δεν τη διέλυσε ο καπιταλισμός. Τη διέλυσε ο εθνικισμός με το δάχτυλο της Δύσης και ειδικά της Γερμανίας. Ο καπιταλισμός αναζητούσε νέες αγορές για να εξασφαλίσει υπέρ κέρδη στην Ανατολική Ευρώπη. Επωφελήθηκε αργότερα από την ιδιωτικοποίηση των πάντων, βάζοντας χέρι στη δημόσια περιουσία, στις κατακτήσεις με αγώνες και θυσίες του γιουγκοσλαβικού λαού.




NATO

O βομβαρδισμός του ΝΑΤΟ, για δήθεν ανθρωπιστικούς λόγους, χωρίς την έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ αποτέλεσε ξεκάθαρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Σηματοδότησε και το κύκνειο άσμα της Γιουγκοσλαβίας. Η πολιτική ηγεσία του ΝΑΤΟ δεν ντράπηκε καν όταν την άνοιξη του 1999 τα αεροπλάνα της βομβάρδισαν στο μαρτυρικό Κραγκούγιεβατς το Μαυσωλείο των 2.800 Ηρώων κατά του ναζισμού.


Ανάπτυξη και πρόοδος

Στη δεκαετία του 1970, η γιουγκοσλάβικη βιομηχανία εφαρμόζοντας το σύστημα της εργατικής αυτοδιαχείρισης παρήγαγε τα πάντα: Φορτηγά, λεωφορεία, τρόλεϊ, τρένα, ΙΧ αυτοκίνητα, γεωργικά μηχανήματα, ηλεκτροοικιακές συσκευές, ηλεκτρονικούς μικροϋπολογιστές CER και ΤΙΜ-011 για το δημόσιο και για μαθητές Γυμνασίων/Λυκείων αντίστοιχα. Oι αγρότες είχαν και το δικαίωμα να καλλιεργήσουν o καθένας μέχρι 100 στρέμματα ιδιωτικής γης, η οποία δεν κρατικοποιήθηκε. Με αναπτυγμένη γεωργική παραγωγή και έναν εξελιγμένο τριτογενή τομέα, είχαν όλοι οι Γιουγκοσλάβοι δουλειά. Στο πλαίσιο μιας κεντρικά σχεδιασμένης πολιτικής, μεγάλες γιουγκοσλάβικες τεχνικές εταιρείες κατασκεύαζαν εκατοντάδες χιλιόμετρα αυτοκινητοδρόμους και ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς σε Μέση Ανατολή και Αφρική. Σε αντίθεση με την Ελλάδα, δεν υπήρχαν τράπεζες με τραπεζίτες-καρχαρίες που να σκοτώνουν τον λαό με «κόκκινα» δάνεια. Ήταν άγνωστα, διότι δεν χρειαζόταν καν, τα ιδιωτικά φροντιστήρια δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Στο πλαίσιο πολιτικής ισότητας των φύλων, τo 1973, το 43% των φοιτητών στα πανεπιστήμια ήταν κορίτσια (στην Ελλάδα τότε, μόνο το 20%). Το 1978, οι Γιουγκοσλάβοι απολάμβαναν υψηλότερο βιοτικό επίπεδο από τον αντίστοιχο των Ελλήνων.


Η αποτυχημένη ευρωπαϊκή πολιτική ενοποίηση

Σε συνέντευξή του στην έγκυρη γαλλική εφημερίδα Le Monde στις 20.6.1975, ο Γιουγκοσλάβος πρόεδρος Τίτο (βλ. «Yougoslavie: de la résistance à l’indépendance», Ed. Anthropos, Paris, 1977) δήλωνε προφητικά τα εξής: «Όσον αφορά στην πολιτική ενοποίηση της Ευρώπης, δεν έχουμε φυσικά καμία αντίρρηση σχετικά με τέτοιες φιλοδοξίες, με την προϋπόθεση ότι θα τείνουν να αυξήσουν τον δημοκρατικό και αυτόνομο ρόλο της Ευρώπης σε διεθνή θέματα, και όχι να συμβάλλει η ενοποίησή της στη διαίρεση των Ευρωπαίων σε δυο ανταγωνιστικά μπλοκ».


Γιουγκοσλαβία του ΧΧΙ αιώνα

Tι θα γινόταν αν δεν είχε διαλυθεί η ενιαία Γιουγκοσλαβία; Αν δεν είχε αφήσει η γερμανοκρατούμενη συντηρητική Ευρωπαϊκή Ένωση (EE) ένα βίαιο δράμα που εξελισσόταν στο προαύλιό της να το χειριστούν άδοξα Ουάσιγκτον και ΝΑΤΟ; Από τη δεκαετία του 1980, να είχε πρωτοπορήσει ουσιαστικά και δυναμικά η EE σε μια συντονισμένη πρωτοβουλία ειρήνευσης, πολιτικής διαμεσολάβησης, διάσωσης και στήριξης της μεταρρύθμισης της φίλης πολυπολιτισμικής αυτής χώρας; Και να είχε ενταχθεί ενιαία η Γιουγκοσλαβία το 2004 στην Ένωση; Άλλη φωνή θα είχε σήμερα, άλλη δύναμη πίεσης θα μπορούσε να ασκήσει η πληγωμένη Ευρώπη του Νότου στις Βρυξέλλες και στο Βερολίνο. Όμως το διευθυντήριο του «διαίρει και βασίλευε» δεν το ήθελε αυτό. Δύσκολα θα έλεγχε ένα δυνατό Ομοσπονδιακό Βελιγράδι. Εύκολα χειραγωγούνται σήμερα οι εθνικιστές άρχοντες των έξι ανεξαρτήτων οντοτήτων (και του μη αναγνωρισμένου από τον ΟΗΕ και την ΕΕ Κοσσυφοπεδίου) της κάποτε ενιαίας Γιουγκοσλαβίας.


Συμφωνία των Πρεσπών

Με μια ομοσπονδιακή Γιουγκοσλαβία σήμερα, δεν θα υπήρχε η προδοτική, επαίσχυντη και κατάπτυστη Συμφωνία των Πρεσπών του Φλεβάρη 2019. Και να υπήρχε ως πρόταση, θα την απέρριπτε ούτως ή αλλιώς με δημοψήφισμα το 68% του ελληνικού λαού στη βάση δημοσκοπήσεων εκείνης της εποχής. Δημοψήφισμα που ζητούσαν πολίτες, προσωπικότητες και κόμματα απ’ όλο το φάσμα του δημοκρατικού τόξου. Αλλά αποτελούσε κόκκινο πανί για τον αποδεδειγμένα ανιστόρητο ΣΥΡΙΖΑ. Ελλείψει ικανών και πεπειραμένων πολιτικών, νομικών και διαπραγματευτών σε θέματα εξωτερικών σχέσεων και οικονομικών, ο ΣΥΡΙΖΑ υπηρετούσε και συνεχίζει να υπηρετεί ξένα συμφέροντα. Διότι 153 Έλληνες βουλευτές δεν είχαν, σύμφωνα με το Σύνταγμα (άρθρο 28), δικαίωμα να εκχωρήσουν εθνική κυριαρχία. Κάτι που όμως σήμερα έπραξαν τα δυο μεγαλύτερα ελληνικά αστικά κόμματα. ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ δέχτηκαν ουσιαστικά την πλαστογράφηση της ιστορίας της Μακεδονίας από Σλάβους προπαγανδιστές. Δυο κορυφαίοι καθηγητές ιστορίας των Πανεπιστημίων της Οξφόρδης Robin Lane Fox και Κολούμπια Mark Mazower (βλ. βιβλίο «Τα Βαλκάνια», Εκδ. Πατάκη, Αθήνα, 2002), τεκμηρίωσαν πως η πλαστογράφηση σχεδιάστηκε συστηματικά από εθνικιστές βουλγαρόφωνους Σκοπιανούς ηγέτες μιας διοικητικής περιοχής που πριν τον Νοέμβρη 1943 ονομαζόταν Βαρντάρσκα Μπανόβινα, επαρχία του Βασιλείου της Γιουγκοσλαβίας και Νότια Σερβία, πριν από το 1922, ως περιφέρεια του τότε Βασιλείου των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων. Δεν πρόκειται ποτέ τα Σκόπια να εφαρμόσουν τη Συμφωνία των Πρεσπών του ανιστόρητου ΣΥΡΙΖΑ. Έχοντας υπόψη ότι οι διατάξεις της Συμφωνίας (βλ. άρθρο 20) είναι δυστυχώς αμετάκλητες, επιβάλλεται σήμερα 300 Έλληνες βουλευτές να καταψηφίσουν, μια για πάντα, στη Βουλή τα Πρωτόκολλα Συνεργασίας της Συμφωνίας με μια χώρα της οποίας οι εθνικιστές ηγέτες φαίνεται πως παίρνουν εντολές από ΝΑΤΟ και Τουρκία.


Απούσα η Ελλάδα

Με όχημα τις επιχειρήσεις της, το Ισλάμ, την πολιτιστική διπλωματία, την εκπαιδευτική συνεργασία και αμυντικές συμφωνίες, η Τουρκία επιδιώκει βάσει σχεδίου να διευρύνει την επιρροή της στα Βαλκάνια που αποτελούν γεωστρατηγική της προτεραιότητα. Η διάλυση της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας και η κακοδιαχείριση από το 1981 των δημοσιονομικών από την εσωτερική τρόικα ΠΑΣΟΚ-ΣΥΡΙΖA-ΝΔ επέφερε βαρύ χτύπημα στον λαό και στην ελληνική εξωστρεφή επιχειρηματικότητα. Έτσι, έστρωσε η Αθήνα το νέο οθωμανικό χαλί της διείσδυσης της ισχυροποίησης της θέσης της Τουρκίας στις 7 χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Η ελληνική εξωτερική πολιτική και η οικονομική επιρροή στις χώρες αυτές είναι σήμερα ανύπαρκτες. Η Αθήνα άφησε την Άγκυρα να την εκτοπίσει στην πρώην Γιουγκοσλαβία και να δώσει η Τουρκία προτεραιότητα της εξωτερικής της πολιτικής στη Σερβία, στη Βοσνία και στα Σκόπια.


СФР Југославија: носталгија

Ήταν κάποτε μια χώρα προοδευτική, αδέσμευτη, φιλειρηνική, χαρούμενη και πολιτισμένη. Όπου όλοι οι άνθρωποι ζούσαν αγαπημένοι και ενωμένοι. Χωρίς πολλές πολυτέλειες και εισαγόμενα προϊόντα. Επωφελούνταν επίσης από μια ποιοτική, δωρεάν δημόσια παιδεία και υγεία, αξιοπρεπείς συντάξεις και φιλικές σχέσεις με όλα τα κράτη της Γης. Οι καλές τέχνες στην ενιαία Γιουγκοσλαβία ανθούσαν και το επάγγελμα του καλλιτέχνη ετύγχανε σεβασμού από μια μορφωμένη κοινωνία. Σέρβοι παντρεύονταν με Κροάτισσες και Βόσνιοι με Σκοπιανές. Μαυροβούνιοι εργάζονταν στη Σλοβενία, στη Βοϊβοντίνα και στο Κοσσυφοπέδιο. Πολλοί Γιουγκοσλάβοι έκαναν διακοπές στη φιλόξενη Ελλάδα και ήταν λάτρεις του Πηλίου. Kαι όλοι τους από το Μάριμπορ μέχρι τη Γευγελή πανηγύριζαν με slivovica όταν η ομάδα της Jugoplastika Split σάρωνε τα πάντα στο πανευρωπαϊκό μπάσκετ. Το τελευταίο τρίποντο προμηνούσε όμως και το τέλος μιας πολιτικής ουτοπίας.


Dipl. Ing, MSc (Econ)
UCLouvain & Southampton



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου


Πως η αναγνώριση του Κοσόβου ανοίγει τον δρόμο για ένα ιστορικό πλήγμα στα πιο ζωτικά εθνικά συμφέροντα Ελλάδας και Κύπρου.


Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου
5 Ιουλίου 2021

Η ελληνική κυβέρνηση μοιάζει έτοιμη να αναγνωρίσει την απόσχιση του Κοσόβου (μαζί με τη σερβική επαρχία της Μιτρόβιτσα) από τη Σερβία, όπως της ζητάνε Ηνωμένες Πολιτείες, Ισραήλ και Αλβανοκοσοβάροι, αδιαφορώντας για τον κίνδυνο να αναγνωρίσει σε αντίποινα η Σερβία το τουρκοκυπριακό ψευδοκράτος, να διαταραχθούν βαθιά οι σχέσεις της Αθήνας με το Βελιγράδι, με τη Μόσχα και με τη Λευκωσία και να δημιουργηθεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο για τη Θράκη.


Ο Νίκος Δένδιας ελπίζει μάλιστα ότι, προσφέροντας το Κόσοβο σε ΗΠΑ και Ισραήλ θα διασωθεί ο ίδιος, ενώ το ακριβώς αντίθετο θα συμβεί. Mόλις “εκτελέσει” την “αποστολή” θα τον ευχαριστήσουν για τις υπηρεσίες του. (Μήπως το αυτό δεν συνέβη και με τον κ. Κοτζιά μόλις “έκλεισε” το Μακεδονικό;).

Εξηγήσαμε σε προηγούμενο άρθρο μας γιατί, τυχόν αναγνώριση του Κοσόβου σημαίνει ένα πολύ μεγάλο, ιστορικό πλήγμα στα πιο ζωτικά εθνικά συμφέροντα της Ελλάδας και της Κύπρου, αλλά και τα καλώς εννοούμενα συμφέροντα όλων των βαλκανικών λαών.

Δεν μιλάμε για τυχαίες σχέσεις, αλλά για αυτές που συνδέουν σε βάθος αιώνων τα ίδια τα εθνικά σχέδια διαφορετικών εθνών, εν προκειμένω Ελλήνων και Σέρβων, και προσδιορίζονται από την ίδια τη φύση αυτών των “σχεδίων”, που είναι εκ γενετής εχθρικά και προς τον ανατολικό δεσποτισμό και προς τον σταυροφορικό ιμπεριαλισμό. Για αυτό Ελλάδα και Σερβία βρέθηκαν στο ίδιο μετερίζι και στους Βαλκανικούς και στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και για αυτό υπήρξαν, με διαφορετικό τρόπο κάθε μία, στόχοι της “νέας παγκόσμιας τάξης” που ανεδύθη από τα ερείπια της ΕΣΣΔ και του “διπολικού κόσμου”.

Και δεν μιλάμε μόνο για τις ελληνοσερβικές σχέσεις. Η αναγνώριση της μη μεταβολής των συνόρων είναι ταμπού για την Ελληνική και Κυπριακή Δημοκρατία μετά ιδίως το 1974 και ορθώς είναι ταμπού. Αν σπρώξουμε τη Σερβία, αύριο, γιατί όχι, και τη Ρωσία σε αναγνώριση των κατεχομένων κυπριακών εδαφών αντιλαμβάνεται κανείς στο Υπουργείο Εξωτερικών τι θα σημαίνουν όλα αυτά; Δεν θέλουμε να πιστέψουμε ότι η ελληνική κυβέρνηση μπορεί να έχει ως μοναδικό της κίνητρο την εξυπηρέτηση ξένων συμφερόντων και ότι αδιαφορεί πλήρως για τις συνέπειες της πολιτικής της στη χώρα.


Η Πρεσβεία βαρέθηκε να περιμένει τον Δένδια


Φαίνεται ότι οι Αμερικανοί έχουν κουραστεί πια. Έχουν φτάσει στα όριά τους με τους “ζητιάνους”, όπως μας αποκαλούν πλέον επισήμως. Θέλουν να τελειώνουμε, να αναγνωρίσουμε χωρίς χρονοτριβή την ανεξαρτησία του Κοσόβου, αγαπημένου παιδιού των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της Τουρκίας, καθώς και διεθνούς σημασίας κέντρου εγκληματικών δραστηριοτήτων. Το ίδιο, σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, επιθυμεί και το Ισραήλ.

Και ο πρωθυπουργός βιάζεται να προχωρήσει ο κ. Δένδιας την αναγνώριση. Ο ίδιος βέβαια ο υπουργός Εξωτερικών μοιάζει να το έχει αποφασίσει, θέλει όμως να αποφύγει μεγάλες ζημιές, ώστε η αναγνώριση να τον βοηθήσει να παραμείνει στη θέση του και όχι να επιταχύνει την αποχώρησή του. Όπως προείπαμε όμως, το αντίθετο θα συμβεί. Αν προχωρήσει την αναγνώριση, δεν θα τον χρειάζονται περισσότερο.

Από το περιβάλλον του κ. Δένδια και διάφορους κύκλους, διαδίδεται ότι θέλει να τον “φάει” η Μέρκελ. Όμως η Μέρκελ ούτε τον δικό της υπουργό Εξωτερικών δεν μπορεί να διορίσει, όχι να “φάει” τον Δένδια. Στην τελευταία σύνοδο της Ε.Ε. η Γερμανίδα καγκελάριος είδε ακόμα και τη μικροσκοπική Λιθουανία να της βγάζει γλώσσα. Η εξουσία της περιορίζεται στα οικονομικά θέματα. Τα μεγάλα γεωπολιτικά και αμυντικά της Ε.Ε. και της Ελλάδος τα έχουν αναλάβει κατ’ αποκλειστικότητα οι ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Αν ο Δένδιας κινδυνεύει τώρα να φαγωθεί δεν φταίει ασφαλώς η Μέρκελ, αλλά μάλλον το ότι έχασε ο Νετανιάχου, πιθανώς και ο Ρότσιλντ, στις τελευταίες αμερικανικές εκλογές. Όπως σημειώσαμε ήδη, η κυβερνητική αλλαγή στον άξονα ΗΠΑ-Ισραήλ οδήγησε τάχιστα και αυτομάτως σε πλήρη αλλαγή πολιτικής στα ελληνοτουρκικά.

Χωρίς μάλιστα ουδείς σχεδόν από το πολιτικό σύστημα ή τον τύπο να διερωτηθεί πως είναι δυνατόν να συμβαίνουν αυτά τα πράγματα, τη μια μέρα να είμαστε έτοιμοι να πάμε ακόμα και σε πόλεμο για τον EastMed και την επομένη να θέλουμε Χάγη και ήρεμα ύδατα, τη μια να έχουμε “εθναμύντορα” υπουργό Εξωτερικών και την άλλη να μας γίνεται “ειρηνιστής οικολόγος” και όλα αυτά άνευ οιωνδήποτε εξηγήσεων, χωρίς κανένας σχεδόν από τον πολιτικό κόσμο ή τον τύπο να του ζητάει κάποιες εξηγήσεις. Τι να πούμε τώρα εμείς; Ότι η χώρα (στο μέτρο που υπάρχει ακόμα) φαίνεται πιο εξαρτημένη ακόμα κι από όσο ήταν την περίοδο της αμερικανοκίνητης στρατιωτικής δικτατορίας του 1967-74;


Οι “δοκιμαστικές βολές” του υπουργού Εξωτερικών

Τώρα, ο κ. Διένδιας έχει αρχίσει τις δοκιμαστικές βολές να διαπιστώσει πώς αντιδρά η κοινή γνώμη στην αναγνώριση και να προετοιμάσει το έδαφος, μπας και την κάνει κατακαλόκαιρο και δεν την προσέξουν πολλοί, εν μέσω μπάνιων του λαού και κορονοϊού.

Την περασμένη εβδομάδα, από το υπουργείο Εξωτερικών διέρρευσε προς την “Καθημερινή” ένα πρώτο επιχείρημα υπέρ της αναγνώρισης του Κοσόβου. Η Σερβία, λένε, δεν κάνει ότι πρέπει για να ανακόψει την τουρκική επιρροή στα Βαλκάνια, άρα θα αναγνωρίσουμε το Κόσοβο ενισχύοντας τον στρατηγικό σύμμαχο της Τουρκίας που είναι οι Αλβανοί…

Ίσως, η ελληνική διπλωματία και οι πολιτικοί της προϊστάμενοι, εκτελώντας επί πολλά χρόνια πράγματα που σκέπτονται άλλοι, απώλεσαν σταδιακά τη δυνατότητα να τα υπερασπίζονται πολιτικά. Ίσως να αποβλέπουν στην εξοικείωση του κοινού με την ανοησία. Ίσως κάνει πολύ ζέστη. Εν πάσει περιπτώσει αυτό βρήκαν να πουν για να εξηγήσουν ότι σκέπτονται την αναγνώριση του Κοσόβου.

Η “Καθημερινή” δεν μοιάζει σίγουρη για το πώς θα το πάρουν οι αναγνώστες της και έτσι παρουσιάζει ουδέτερα τον πραγματικό λόγο για τον οποίο σκέφτονται στην κυβέρνηση την αναγνώριση: “Είναι απολύτως σαφές ότι πιθανή αναγνώριση του Κοσόβου από την Ελλάδα αποτελεί και εναρμόνιση με πάγιες αμερικανικές απόψεις για τα Βαλκάνια, οι οποίες έχουν στόχο και την ανακοπή της ρωσικής επιρροής”. Ωραιότατα. Να μην καταστραφούν μόνο οι ελληνοσερβικές σχέσεις, να φάνε και άλλο ένα χτύπημα οι ελληνορωσικές, να πληγούν και οι ελλαδοκυπριακές. Με έναν σμπάρο τρία τριγόνια, να δούμε πόσο ακόμα μπορεί να επιβιώσει η χώρα όσων την κυβερνούν. Γιατί έτσι που πάει πεθαίνει, μένει ένας βράχος στη νοτιοανατολική Ευρώπη, με όλο και λιγότερους Έλληνες, βάση για τους πολέμους των Σταυροφόρων κατά των Ρώσων και κατά του Ισλάμ. Ωραίο τέλος για την Ελλάδα, συνοδευόμενο βέβαια από πολύ εθνικόφρονα “παπαρολογία”, στο DNA της ελληνικής δεξιάς και ακροδεξιάς. όπως και “πολυεθνική”, “ευρωπαϊστική” αρλουμπολογία, αμφότερες συγκλίνουσες εν τέλει όχι στο άστρο της Βηθλεέμ, ούτε καν των Βρυξελλών εν τέλει, αλλά μάλλον της Ουάσιγκτον και της Ιερουσαλήμ τουλάχιστον για τα γεωπολιτικά.

Ο κ. Δένδιας, υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας και νομικός είπε και κάτι άλλο για το Κόσοβο, στην προσπάθειά του να δικαιολογήσει προκαταβολικά το έγκλημα, όχι κατά των Σέρβων, αλλά κατά των Ελλήνων που η κυβέρνηση και ο ίδιος προσωπικά ετοιμάζονται να διαπράξουν:

“Ως προς τη νομιμότητα μιας ενδεχόμενης αναγνώρισης, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης γνωμοδότησε, το 2010, ότι η ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου δεν παραβίασε το Διεθνές Δίκαιο, καθώς δεν ήταν προϊόν παράνομης χρήσης βίας που καταδικάστηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας, όπως ακριβώς ήταν η ανακήρυξη του ψευδοκράτους το 1983. Με τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και της Γιουγκοσλαβίας δημιουργήθηκαν αρκετά νέα κράτη. Κανένα από αυτά, όμως, δεν ήταν το αποτέλεσμα εξωτερικής εισβολής”.

Ο Υπουργός Εξωτερικών και οι σύμβουλοί του δεν γνωρίζουν ότι η Ατλαντική Συμμαχία βομβάρδισε ανηλεώς τη Σερβία το 1999, κατά παράβαση των πιο θεμελιωδών διατάξεων του Καταστατικού Χάρτη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, προκειμένου να αποσπάσει το Κόσοβο από τη σερβική κυριαρχία; Και δεν γνωρίζουν ότι “η Ελλάς είναι πολύ μικρή χώρα για να κάνει τόσο μεγάλες ατιμίες”, όπως είχε πει κάποτε στη Βουλή, ο πατέρας του σημερινού πρωθυπουργού;

Υ.Γ.: Υπάρχει αντιπολίτευση; Ή την ελέγχουν οι ίδιες δυνάμεις που ελέγχουν την κυβέρνηση; Τύπος πάντως δεν φαίνεται να υπάρχει εδώ και πολύ καιρό.





Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου



Alexandre Lemoine/ Reseau International/ 17-6-21 
Μετάφραση Μ.Στυλιανού

« Προδομένη από συνεργάτες και συντετριμμένη ». Έτσι περιέγραψε η ιταλική εφημερίδα Il Giornale τις σχέσεις της Ιταλίας με άλλα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ και της ΕΕ στα Βαλκάνια. Η εφημερίδα αναφέρει ότι «η Ιταλία είναι τα Βαλκάνια» και ότι οι βαλκανικές χώρες ήταν πάντα «απόφυση της ιταλοσφαίρας ».

«Τα Βαλκάνια μιλούν όλες τις γλώσσες σήμερα, Ρωσικά, Κινεζικά, Τουρκικά, Γερμανικά, Αραβικά, Περσικά και Εβραϊκά, εκτός από τα Ιταλικά που παραχωρούν τις θέσεις τους παντού, από τη Λιουμπλιάνα μέχρι το Βουκουρέστι», γράφει η Il Giornale.

Σύμφωνα με την εφημερίδα, Γερμανία και Τουρκία «διεξάγουν μυστικά αντί-ιταλικά προγράμματα» στα Βαλκάνια, και η Ρώμη είναι ιδιαίτερα αναστατωμένη από την επέκταση της επιρροής των Γερμανών.

Αυτές είναι μάλλον περίεργες δηλώσεις, δεδομένου ότι πρόκειται περί συμμάχων.

Όσο για την τουρκική επιρροή, σύμφωνα με την εφημερίδα, αυξήθηκε μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, μετά τη μυστική συμμετοχή της Άγκυρας στους πολέμους στη Γιουγκοσλαβία, τη δεκαετία του 1990: Η Τουρκική μυστική Υπηρεσία Πληροφοριών εκπαίδευσε και υποστήριξε τους Κοσοβάρους Αλβανούς αυτονομιστές. «Εν ολίγοις, η Ιταλία βρέθηκε παγιδευμένη μεταξύ Γερμανίας και Τουρκίας: οι Γερμανοί στρατιωτικοποιούν τον θαλάσσιο χώρο και το εμπόριο, οι Τούρκοι χρηματοδοτούν τα τζαμιά και ερεθίζουν τους στρατιωτικούς, μειώνουν το ιταλικό πεδίο παιχνιδιού με ανησυχητική και αναπόφευκτη ταχύτητα ».

Οι Ιταλοί αποδοκιμάζουν επίσης τη συμπεριφορά της Αλβανίας στα Βαλκάνια, πιστεύοντας ότι τα Τίρανα ενισχύουν τους οικονομικούς δεσμούς τους με τη Γερμανία εις βάρος της Ρώμης. Έτσι, τον Μάιο, η Γερμανία και η Αλβανία υπέγραψαν συμφωνία ύψους 50 εκατομμυρίων ευρώ για την ανάπτυξη των δημοτικών μεταφορών με χαμηλό αντίκτυπο στο περιβάλλον.

Τα Βαλκάνια ήταν και παραμένουν μια «πυριτιδαποθήκη» της Ευρώπης όχι μόνο λόγω των συγκρούσεων μεταξύ των νέων πολιτικών οντοτήτων στον μετά-γιουγκοσλαβικό χώρο, αλλά και λόγω της αντιπαλότητας μεταξύ των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες προσθέτουν επίσης καύσιμα στη φωτιά επεκτείνοντας τη στρατιωτική παρουσία τους στην Ελλάδα.

Η επιρροή της Κίνας έχει σαφώς αυξηθεί στα Βαλκάνια. Το μεγαλύτερο ελληνικό λιμάνι του Πειραιά έχει τεθεί υπό τον έλεγχο της κινεζικής εταιρείας COSCO Shipping, αποτελώντας έναν από τους κύριους θαλάσσιους κόμβους της Μεσογείου. Και οι ορέξεις των Κινέζων αυξάνονται. Υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για κινεζικά προγράμματα στη Σερβία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.

Το 2017, η γερμανική εφημερίδα Die Welt έγραψε: «Μετά την πτώση της Γιουγκοσλαβίας παρέμεινε κενό στην ευρωπαϊκή δομή εξουσίας που δεν έχει ακόμη καλυφθεί. Με τον ίδιο τρόπο που η Ευρώπη αποδυναμώθηκε από την κατάρρευση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων και ο Χίτλερ εκμεταλλεύτηκε την αδυναμία των μικρών χωρών, η κατάρρευση της Γιουγκοσλαβίας δημιούργησε μια μόνιμη πηγή συγκρούσεων στην καρδιά της Ευρώπης, η οποία δεν έχει ακόμη εξουδετερωθεί».

Και η Ιταλία επιδιώκει ακριβώς να καλύψει αυτό το «κενό στην ευρωπαϊκή δομή εξουσίας». Η εφημερίδα Giornale καλεί σε αποκατάσταση της ιταλικής ηγεσίας στα Βαλκάνια. Αυτές οι συστάσεις ακολουθούνται από πράξεις. Στις 9 Ιουνίου το ιταλικό κοινοβούλιο εψήφισε νόμο για τη δημιουργία αποκλειστικής οικονομικής ζώνης στη Μεσόγειο, όπου ανακαλύφθηκαν σημαντικά κοιτάσματα υδρογονανθράκων και «ξεκίνησε ένα επικίνδυνο παιχνίδι».

Οι Βρυξέλλες έχουν επίσης εμπλακεί στο εξελισσόμενο παιχνίδι. «Η ΕΕ προσπαθεί να αποτρέψει τα Βαλκάνια από το να στραφούν οριστικά στη Ρωσία και την Κίνα. Οι Βρυξέλλες χρειάζονται από τις Βαλκανικές χώρες κάποια στήριξη, αν και οι πόρτες της ΕΕ είναι εντελώς κλειστές για αυτές», γράφει η Ισπανική εφημερίδα El Mundo, σχολιάζοντας την αντιπαλότητα στην περιοχή.

«Η επέκταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα Βαλκάνια είναι αποφασιστικής σημασίας. Θεωρώ χρήσιμο για την ΕΕ να διευρύνει τους ορίζοντές της καθώς αντιμετωπίζει το Brexit», δήλωσε ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών Λουίτζι Ντι Μάιο.

Αλλά πώς είναι δυνατόν να επεκταθεί όταν οι «πόρτες της ΕΕ είναι εντελώς κλειστές» για τα νέα μέλη, είτε πρόκειται για τη Σερβία είτε για την Ουκρανία, και τα συμφέροντα των δυνάμεων εξακολουθούν να συγκρούονται στα Βαλκάνια; Η «πυριτιδαποθήκη της Ευρώπης θα μπορούσε να φέρει πολλές περισσότερες εκπλήξεις.


Πηγή: http://www.observateurcontinental.fr



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου


Τη μονάδα παραγωγής των ρωσικών εμβολίων Sputnik-V στο Βελιγράδι επισκέφτηκε ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς και δήλωσε αισιόδοξος ότι σε ένα χρόνο από σήμερα θα παράγονται στη Σερβία περισσότερα από 20 εκατομμύρια εμβόλια για τον κορονοϊό. Στο Ινστιτούτο Torlak του Βελιγραδίου ξεκίνησε από εχθές η παραγωγή της πρώτης παρτίδας των ρωσικών εμβολίων τα οποία θα διατεθούν προς χρήση στις αρχές Ιουνίου. Η Σερβία γίνεται η πρώτη χώρα στην Ευρώπη, μετά τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, που αρχίζει να παράγει το εμβόλιο Sputnik-V. Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς αφού έδειξε στους δημοσιογράφους ένα από τα πρώτα φιαλίδια του ρωσικού εμβολίου που βγήκε από τη μονάδα παραγωγής στο Torlak, ανέφερε ότι τα εμβόλια που θα παράγονται στη Σερβία, αφού ικανοποιηθούν οι εσωτερικές ανάγκες, θα εξάγονται σε χώρες της ευρύτερης περιοχής. Τόνισε ότι όταν θα ανοίξει και το εργοστάσιο της κινεζικής Sinopharm οι δυνατότητες παραγωγής εμβολίων για τον κορονοϊό στη Σερβία θα ξεπεράσουν τα 30 εκατομμύρια δόσεις ετησίως και η Σερβία θα καταστεί περιφερειακή υπερδύναμη στην παραγωγή εμβολίων.

Ο πρόεδρος της Σερβίας τόνισε ότι το πρόγραμμα εμβολιασμού στη χώρα εξελίσσεται με ταχείς ρυθμούς και ανέφερε ότι μέχρι σήμερα πραγματοποιήθηκαν περισσότεροι από τρία εκατομμύρια εμβολιασμοί. Συγκεκριμένα ανέφερε ότι ξεπέρασαν τα 1,8 εκατομμύρια οι πολίτες που έλαβαν την πρώτη δόση ενώ πάνω από 1,2 εκατομμύρια έλαβαν και τις δύο δόσεις. Αναφερόμενος στο θέμα που προέκυψε με το εμβόλιο της Astra Zeneca δήλωσε ότι θα συνεχίσει να χορηγείται και σε άτομα κάτω των 60 ετών επισημαίνοντας ότι οι μελέτες που έγιναν στη Σερβία έδειξαν πως είναι αποτελεσματικό και δημιουργεί μεγάλο αριθμό αντισωμάτων ενώ οι παρενέργειες είναι μηδαμινές. Ο Βούτσιτς εκτίμησε ότι το ζήτημα προέκυψε εξαιτίας της χαμηλής τιμής του εμβολίου της Astra Zeneca. "Εγώ το βλέπω σαν ένα πόλεμο τιμών όπου έχετε από τη μία τα εμβόλια που κοστίζουν 20 δολάρια και από την άλλη το φθηνό εμβόλιο που έβγαλε η Οξφόρδη και κοστίζει 4-5 δολάρια" εκτίμησε ο Βούτσιτς και ανέφερε ότι η χώρα του θα συνεχίσει να προμηθεύεται το εμβόλιο της AstraZeneca.
Οι ασκήσεις του ΝΑΤΟ Defender Europe 2021 και τα σενάρια «πολέμου με τη Ρωσία» με επίκεντρο τα Βαλκάνια, τη χερσόνησο της Κριμαίας και την Ουκρανία

Του Θανάση Αυγερινού
3 Απριλίου 2021

Σε σενάρια ενός «πολέμου με τη Ρωσία» με επίκεντρο τα Βαλκάνια, τη χερσόνησο της Κριμαίας και την Ουκρανία βασίζονται οι ασκήσεις του ΝΑΤΟ Defender Europe 2021, σύμφωνα με τον Αλεξέι Αρεστόβιτς, σύμβουλο του προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Ο συν τοις άλλοις εκπρόσωπος της Ουκρανίας στην τριμερή ομάδα επαφής για το Ντονμπάς (σ.σ. Ανατολική Ουκρανία) δήλωσε στο UKRLife.TV ότι «κανείς τίποτε δεν κρύβει, αυτές οι πληροφορίες είναι από δημόσιες πηγές» και οι ασκήσεις, για τις οποίες έχει ήδη ξεκινήσει η προετοιμασία, αναμένεται να κορυφωθούν το χρονικό διάστημα Μαΐου – Ιουνίου.

Μιλώντας σε άψογα ρωσικά, που είναι άλλωστε μητρική γλώσσα για το μεγαλύτερο μέρος της ουκρανικής ηγεσίας, ο Α. Αρεστόβιτς υποστήριξε ότι στο πλαίσιο της «υπεράσπισης της Ευρώπης» έχουν διαμορφωθεί πλέον παγκοσμίως δύο στρατόπεδα, που διεξάγουν τον νέο Ψυχρό Πόλεμο (Παγωμένο Πόλεμο, κατά την ορολογία του ιδίου). Από τη μια οι «δημοκρατίες», όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και το μεγαλύτερο μέρος της Δύσης, και από την άλλη τα «αυταρχικά κράτη Ρωσία, Κίνα και Ιράν».

Οι δηλώσεις του Ουκρανού προεδρικού συμβούλου έρχονται να προστεθούν σε μια σειρά από επιθετικού και φιλοπόλεμου χαρακτήρα δηλώσεις πολλών άλλων αξιωματούχων της Ουκρανίας, οι οποίοι κάνουν λόγο για την ανάγκη άμυνας έναντι ενός μεγάλου «εχθρού», όπως χαρακτήρισε τη Ρωσία μόλις χθες ο πρώτος πρόεδρος της Ουκρανίας μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, Λεονίντ Κραφτσούκ. Πολλοί αξιωματούχοι, βέβαια, μεταξύ αυτών και ο πρόεδρος Ζελένσκι, προχωρούν ακόμη περισσότερο, υποσχόμενοι στο ουκρανικό εκλογικό σώμα ανακατάληψη της Κριμαίας και εκπονώντας σχέδια για την εκ νέου απόκτηση του ελέγχου των δύο Λαϊκών, λεγόμενων, Δημοκρατιών του Ντονιέτσκ και του Λουγκάνσκ στην Ανατολική Ουκρανία, οι οποίες έχουν de facto αποσχιστεί από την υπόλοιπη Ουκρανία το 2014, μετά τη βίαιη ανατροπή του τότε εκλεγμένου προέδρου της, Βίκτωρ Γιανουκόβιτς.

Παρά το γεγονός ότι παρατηρούνται μετακινήσεις ισχυρών στρατιωτικών δυνάμεων κοντά στα σύνορα Ουκρανίας και Ρωσίας και από τις δύο πλευρές, η Μόσχα έχει καλέσει το Κίεβο να επιδείξει σύνεση και να αποφύγει κάθε είδους κλιμάκωση της έντασης στην Ανατολική Ουκρανία, επιμένοντας ότι ρωσικές δυνάμεις δεν δρουν εντός ουκρανικού εδάφους, αλλά και ότι η Κριμαία έχει οριστικά, και μέσω σαρωτικού Δημοψηφίσματος με αποτέλεσμα άνω του 90%, καταστεί έδαφος της Ρωσίας.

Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε ως «άλλη μια επινόηση της σειράς» τα περί υποτιθέμενης επικείμενης σύρραξης Ρωσίας και Ουκρανίας, δηλώνοντας ότι η Μόσχα δεν ενδιαφέρεται για οποιαδήποτε σύγκρουση με την ουκρανική πλευρά, πολύ περισσότερο πολεμικής, αλλά και ότι ο υπάρχων εμφύλιος στην Ανατολική Ουκρανία διεξάγεται μεταξύ πολιτών της Ουκρανίας και η Ρωσία δεν είναι μέρος της.

Πηγή: kosmodromio.gr



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου



Aleksandar Pavic, Strategic Culture,2-4-21

Μετάφραση: Μ.Στυλιανού

Η συλλογική Δύση επιχειρεί να δείξει τι πιστεύει για την αποφασιστικότητα της Σερβίας να ακολουθεί μιαν ανεξάρτητη πολιτική μέσω μιας παλιομοδίτικης επίδειξης δύναμης.

Το Σαββατοκύριακο 27-28 Μαρτίου, χιλιάδες οχήματα από γειτονικές χώρες σχημάτισαν πομπές που περίμεναν να εισέλθουν στη Σερβία. Ο λόγος; Εμβόλια. Δωρεάν. Πολλά από αυτά, τόσο από την Ανατολή όσο και από τη Δύση. Σπούτνικ V, Σινοφáρμ, ΑστράΖεκα, Pfizer. Περισσότερο από τις υπόλοιπες πρώην γιουγκοσλαβικές δημοκρατίες μαζί. Και η Σερβία αποφάσισε να ανοίξει τις πόρτες της σε όσους ήταν μεταξύ των πρώην συμπατριωτών της, οι οποίοι έχουν χάσει κάθε ελπίδα ότι οι δυτικά εγκεκριμένες "δημοκρατίες" τους θα τα αποκτήσουν σε αξιοσέβαστες ποσότητες σύντομα.

Έτσι, αυτή η ανθρώπινη χειρονομία κάνει τη Σερβία ένα λευκό καπέλο στα δυτικά μάτια; Φυσικά και όχι, ανόητη ερώτηση. Μήπως οι άγιες δυτικές δημοκρατίες αφιέρωσαν όλα αυτά τα χρόνια και εκατομμύρια δαιμονολογώντας τη μεγαλύτερη και πιο ισχυρή χώρα της περιοχής μόνο και μόνο για να εγκαταλείψουν ανέμελα την πολιτική του divide et impera που εφάρμοσαν με τόση επιτυχία κατά τη διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας; Επειδή κινδυνεύουν ζωές; άλλη μια ανόητη ερώτηση. Έλα τώρα, μιλάμε για τη Δύση μηδενικού αθροίσματος. Ο κόσμος χωρίζεται σε νικητές και ηττημένους. Αυτοί που υπακούουν, ακόμα και με δικά τους έξοδα, είναι οι "καλοί", και αυτοί που δεν το κάνουν δεν είναι Το όλοι κερδισμένοι, δεν είναι στο πρόγραμμα.

Στην πραγματικότητα, η συλλογική Δύση είναι απασχολημένη αυτή την άνοιξη στο να δείχνει ακριβώς τη λογική της για την αποφασιστικότητα της Σερβίας να διεξαγάγει μια ανεξάρτητη, πολυμερή και ισόρροπη φιλο-πολυπολική πολιτική μέσω μιας παλιομοδίτικης επίδειξης δύναμης. Σε μια σπάνια δημοσιογραφική επίδειξη ευθύτητας, ο δικτυακός τόπος ειδήσεων EURACTIV που σχετίζεται με την ΕΕ δημοσίευσε τον ακόλουθο τίτλο ανακοινώνοντας ολόκληρη επιχείρηση: "ΝΑΤΟ, ΗΠΑ για τη διοργάνωση μεγάλης κλίμακας στρατιωτικών ασκήσεων γύρω από τη Σερβία μέχρι το καλοκαίρι". Ο συνοδευτικός χάρτης της επιχείρησης Defender-Europe 21, όπως αποκαλείται επίσημα, είναι ακόμη πιο συγκεκριμένος, υπενθυμίζοντας τρομακτικά την περικύκλωση τηςΓιουγκοσλαβίας από τις δυνάμεις του Άξονα τον Απρίλιο του 1941. Δύσκολο να βρεις πιο ξεκάθαρα μηνύματα από αυτό.

Φανταστείτε αν οι 30.000 περίπου στρατιώτες που είχαν προγραμματιστεί να συμμετάσχουν στην επιχείρηση είχαν αναπτυχθεί για να παραδώσουν εμβόλια και κινητά νοσοκομεία πεδίου στην πληγείσα από τον ιό περιοχή. Ωστόσο, φαίνεται ότι ο Σερβικός υπέρ-πολυπολικός "ιός" προκαλεί μεγαλύτερη ανησυχία στις δυτικές πρωτεύουσες από την πραγματική πανδημία. Και πρέπει να περιοριστεί, ή τουλάχιστον να απομονωθεί. Δεν μπορεί να έχει ολόκληρη την περιοχή να απομακρύνεται από τη νεοφιλελεύθερη... δημοκρατική θηλή και να αρχίσουμε να κοιτάμε συλλογικά προς οποιαδήποτε άλλη κατεύθυνση εκτός της Δύσης, μπορούμε; Εξετάστε το πρόσφατα εγκριθέν ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη Σερβία, ειδικά τις "ανησυχίες" του σχετικά με τις προσπάθειες της χώρας να επιδιώξει ισορροπημένες εξωτερικές σχέσεις:

«77. [Το ΕΚ] εκφράζει ανησυχία για την αυξανόμενη επιρροή της Κίνας στη Σερβία και στα Δυτικά Βαλκάνια και την έλλειψη διαφάνειας και εκτίμησης περιβαλλοντικών και κοινωνικών επιπτώσεων των κινεζικών επενδύσεων και δανείων. Καλεί τη Σερβία να ενισχύσει τα πρότυπα νομικής συμμόρφωσής της για τις κινεζικές επιχειρηματικές δραστηριότητες·

"87. επαναλαμβάνει τη σημασία της ευθυγράμμισης με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της ΕΕ (ΚΕΠΠΑ), η οποία πρέπει σταδιακά να αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος της εξωτερικής πολιτικής της Σερβίας ως προϋπόθεση για τη διαδικασία ένταξης. Εκφράζει ανησυχία για το ποσοστό ευθυγράμμισης της Σερβίας, το οποίο είναι το χαμηλότερο στην περιοχή. Σημειώνει ότι ορισμένοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι και ορισμένοι πολιτικοί εξακολουθούν να κάνουν περιστασιακές δηλώσεις που θέτουν υπό αμφισβήτηση τον προσανατολισμό της Σερβίας στην εξωτερική πολιτική· Εκφράζει την ανησυχία του για την επανειλημμένη στήριξη της Σερβίας προς τη Ρωσία στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ σχετικά με την προσάρτηση της Κριμαίας·

"88. χαιρετίζει το γεγονός ότι η Σερβία ευθυγραμμίστηκε με τη θέση της ΕΕ για τις προεδρικές εκλογές στη Λευκορωσία. Εξακολουθεί, ωστόσο, να ανησυχεί ότι η Σερβία δεν έχει ευθυγραμμιστεί με τις κυρώσεις κατά των Λευκορώσων αξιωματούχων και με τη θέση της ΕΕ σχετικά με τη νέα νομοθεσία ασφαλείας στην Κίνα. Καλεί τη Σερβία να αυξήσει το επίπεδο ευθυγράμμισής της με τις δηλώσεις της Ύπατης Εκπροσώπου της Ένωσης για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας εξ ονόματος της ΕΕ, καθώς και με τις αποφάσεις του Συμβουλίου·

"98. εκφράζει ανησυχία για την αυξανόμενη εξάρτηση της Σερβίας από τον αμυντικό εξοπλισμό και τις τεχνολογίες ασφαλείας από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, συμπεριλαμβανομένου ενός συστήματος μαζικής παρακολούθησης στο Βελιγράδι και μαζικής συλλογής προσωπικών δεδομένων χωρίς κατάλληλες εγγυήσεις, και την ανεπαρκή διαφάνεια των πρακτικών δημοσίων συμβάσεων του τομέα ασφάλειας. Εξακολουθεί να ανησυχεί για τη στενή πολιτική και στρατιωτική συνεργασία της Σερβίας με τη Ρωσία, συμπεριλαμβανομένης της συνεχούς παρουσίας ρωσικών αεροπορικών εγκαταστάσεων στο Niš· καλεί τη Σερβία να ευθυγραμμιστεί με την ΚΠΑΑ και τα μέσα της...".

Προσθέστε σε αυτό τις περιοδικές εκκλήσεις προς το ΝΑΤΟ να ολοκληρώσει τις "εκκρεμότητες"του σταΒαλκάνια, ή το συνεχές ρεύμα "ανησυχίας" με τη ρωσική ή κινεζική "κακοήθη επιρροή" στην περιοχή, και το επίμονο, ατέλειωτο σήριαλ της εμμονής της Δύσης με την Σερβία ολοκληρώνεται.

Πρόσφατα, η χώρα εόρτασε την επέτειο από την έναρξη της παράνομης "ανθρωπιστικής" επέμβασης του ΝΑΤΟ εναντίον της πρώην Γιουγκοσλαβίας, η οποία επέβαλε έναν ανείπωτο άνθρωπινο φόρο αίματος και, ναι, οικολογικό,φόρο στον πληθυσμό της Σερβίας. Σε αντίθεση με την εντελώς αμετανόητη Δύση, τόσο η Ρωσία όσο και η Κίνα φρόντισαν να ονομάσουν αυτή τη δυτική εκστρατεία με το πραγματικό της όνομα - "επιθετικότητα" – και έκαναν μια δημόσια επίδειξη αλληλεγγύης προς τη Σερβία. Αυτό συνέβη ιδιαίτερα με τον κινέζο υπουργό Άμυνας Wei Fenghe, του οποίου η τριήμερη επίσκεψη στη Σερβία, η οποία συνέπεσε τυχαία με την επέτειο, έδωσε επίσης την ευκαιρία στην Κίνα να στείλει κάποια δικά της σαφή μηνύματα. Καθώς τοποθέτησε στεφάνια στο χώρο της κινεζικής πρεσβείας , που"τυχαία" βομβαρδίστηκε από ένα αμερικανικό.B βομβαρδιστικό "stealth" στις 7 Μαΐου 1999, όταν τρεις Κινέζοι δημοσιογράφοι σκοτώθηκαν και 20 άνθρωποι τραυματίστηκαν, ο Wei δήλωσε ότι "ο κινεζικός στρατός δεν θα επιτρέψει ποτέ στην ιστορία να επαναληφθεί κάτι παρόμοιο, καθώς η Κίνα είναι ικανή και αποφασισμένη να υπερασπιστεί τα εθνικά της συμφέροντα". Από την πλευρά της, ο εκπρόσωπος Τύπου του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών Χουά Τσούνινγκ πρόσθεσε ότι το ΝΑΤΟ "εξακολουθεί να οφείλει χρέος αίματος" στον κινεζικό λαό και ότι "δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το ΝΑΤΟ υπό την ηγεσία των ΗΠΑ βομβάρδισε κατάφωρα τη Γιουγκοσλαβία το 1999 σε σοβαρή παραβίαση των σχετικών διεθνών συμβάσεων και βασικών κανόνων διεθνών σχέσεων".

Στην πραγματικότητα, υπάρχουν άφθονες αποδείξεις ότι η 78ήμερη επίθεση του ΝΑΤΟ στη Σερβία και το Μαυροβούνιο δεν ήταν καθόλου "ανθρωπιστική" στο σκοπό της, αλλά είχε μια παγερή γεωπολιτική σκοπιμότητα. Ίσως η βασική δημόσια απόδειξη αυτού να δόθηκε από τον Willy Wimmer, πρώην μέλος της Γερμανικής Ομοσπονδιακής Βουλής και Αντιπρόεδρο της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του ΟΑΣΕ, σε επιστολή που απέστειλε στον τότε Γερμανό Καγκελάριο Gerhard Schröder στις 2 Μαΐου 2000, ή λιγότερο από ένα χρόνο μετά την παράνομη επιχείρηση του ΝΑΤΟ.

Η ενημέρωση 11 σημείων του Γουίμερ για όσα ειπώθηκαν σε κλειστό συνέδριο ασφαλείας που διοργανώθηκε στη Μπρατισλάβα από το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ περιελάμβανε τα ακόλουθα βασικά σημεία:

"4. Ο πόλεμος κατά της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας διεξήχθη για να διορθωθεί η εσφαλμένη απόφαση του Στρατηγού Αϊζενχάουερ κατά τη διάρκεια του Β ' Παγκοσμίου Πολέμου. Ως εκ τούτου, για στρατηγικούς λόγους, τα αμερικανικά στρατεύματα πρέπει να τοποθετηθούν εκεί, προκειμένου να αντισταθμιστεί η χαμένη ευκαιρία από το 1945.

"7. Θα ήταν καλό, κατά τη διάρκεια της τρέχουσας διεύρυνσης του ΝΑΤΟ, να αποκατασταθεί η εδαφική κατάσταση στην περιοχή μεταξύ Βαλτικής Θάλασσας και Ανατολίας, όπως υπήρχε κατά τη διάρκεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, την εποχή της μεγαλύτερης δύναμής της και της μεγαλύτερης εδαφικής επέκτασής της.

"8. Για το λόγο αυτό, η Πολωνία πρέπει να πλαισιωθεί στο βορρά και στο νότο με δημοκρατικά γειτονικά κράτη, ενώ Ρουμανία και Βουλγαρία πρόκειται να εξασφαλίσουν χερσαία σύνδεση με την Τουρκία. Η Σερβία (πιθανώς για τους σκοπούς της εξασφάλισης ανεμπόδιστης στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ) πρέπει να αποκλειστεί οριστικά από την ευρωπαϊκή ανάπτυξη.

«11. Ο ισχυρισμός ότι, κατά τη διάρκεια της επίθεσής του στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας, το ΝΑΤΟ παραβίασε όλους τους διεθνείς κανόνες, και ιδιαίτερα όλες τις σχετικές διατάξεις του διεθνούς δικαίου – δεν αμφισβητήθηκε».

Εξίσου καταστροφικό ήταν το συμπέρασμα του έμπειρου Γερμανού διπλωμάτη:

"Φαίνεται ότι η Αμερικανική πλευρά, για χάρη των δικών της στόχων, είναι πρόθυμη και έτοιμη να υπονομεύσει, σε παγκόσμια κλίμακα, τη διεθνή έννομη τάξη, η οποία προέκυψε ως αποτέλεσμα των δυο παγκοσμίων πολέμων τον προηγούμενο αιώνα. Η δύναμη είναι να στέκεσαι υπεράνω του νόμου. Όπου το διεθνές δίκαιο εμποδίζει, πρέπει να καταργηθεί.

"Όταν η Κοινωνία των Εθνών βίωσε παρόμοια μοίρα, ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος δεν ήταν μακριά. Ο τρόπος σκέψης που λαμβάνει υπόψη μόνο τα δικά του συμφέροντα μπορεί να αναφέρεται μόνο ως ολοκληρωτικός.»

Αυτό είναι το υλικό για κάποια μελλοντική επανάληψη των δικών της Νυρεμβέργης, όπου το έγκλημα της επιθετικότητας αναγνωρίστηκε ως "το ανώτατο διεθνές έγκλημα που διαφέρει μόνο από άλλα εγκλήματα πολέμου, καθώς περιέχει μέσα του το συσσωρευμένο κακό του συνόλου". Προς το παρόν, μπορεί τουλάχιστον να χρησιμεύσει ως ένα εύχρηστο εργαλείο στον τρέχοντα παγκόσμιο πόλεμο πληροφοριών, μια άλλη υπενθύμιση των ριζών εξωτερικής πολιτικής ορισμένων από τους αυτοαποκαλούμενους ηθικούς σταυροφόρους που στελεχώνουν την κυβέρνηση Μπάιντεν, όπως ο Anthony Blinken, ο οποίος επικαλείται απροκάλυπτα την κατακριτέα Madeleine Albright ως "πρότυπο".

Έτσι, αν ο πόλεμος επιθετικότητας που πήρε το όνομά σας και προκάλεσε το θάνατο μισού εκατομμυρίου παιδιών του Ιράκ " άξιζε τον κόπο –κατά την γνωστή δήλωση της Albright- τα ανείπωτα εκατομμύρια που δαπανώνται σε προσπάθειες εξάλειψης όλων των ιχνών πολυπολικότητας από το ευρωπαϊκό έδαφος, αντί να βοηθήσουν στην ανακούφιση της υγειονομικής κρίσης της περιοχής, σίγουρα "αξίζουν τον κόπο" στο μυαλό των πολιτικών και πνευματικών διαδόχων της στον Λευκό Οίκο και πέρα από τον Ατλαντικό.

Εν πάση περιπτώσει, η κατάσταση μέσα και γύρω από τη Σερβία, το πιο πεισματάρικο πολυπολικό φυλάκιο της Ευρώπης, είναι βέβαιο ότι θα θερμανθεί στο εγγύς μέλλον.

Aleksandar Pavic: Ανεξάρτητος αναλυτής και ερευνητής


Ο Πρόεδρος του Μαυροβουνίου Μίλο Τζουκάνοβιτς απέστειλε στην Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου, βιντεοσκοπημένο συγχαρητήριο μήνυμα, με την ευκαιρία της 25ης Μαρτίου. Ο Μίλο Τζουκάνοβιτς συγχαίρει τον ελληνικό λαό για την επέτειο των 200 ετών από την Ελληνική Επανάσταση του 1821 και υπογραμμίζει ότι η εξέγερση των Ελλήνων ενέπνευσε όλους τους αγώνες των βαλκανικών λαών για ελευθερία και ανεξαρτησία.

Μάλιστα ο  Πρόεδρος του Μαυροβουνίου αναφέρεται  και στην συμμετοχή Μαυροβούνιων αγωνιστών στην Επανάσταση του 1821 και ιδιαίτερα στον Βάσο Μαυροβουνιώτη. Επισημαίνει ότι και σήμερα οι δύο χώρες συνεργάζονται άψογα σε όλα τα επίπεδα υπογραμμίζοντας την συμμετοχή της Ελλάδας στην φύλαξη του εναέριου χώρου του Μαυροβουνίου.

Ας δούμε όμως, δοθείσης ευκαιρίας του μηνύματος του Μαυροβούνιου Προέδρου, αυτής της μικρής αλλά πανέμορφης γειτονικής μας χώρας, την συμμετοχή αγωνιστών της στον απελευθερωτικό αγώνα της Ελλάδας.

Μαυροβούνιοι Εθελοντές στον Εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων στα 1821. Ιωάννης Α. Παπαδριανός. Βαλκανικά Σύμμεικτα, τόμος 11 (1999-2000)-Περιοδική έκδοση του Ιδρύματος Μελετών Χερσονήσου του Αίμου[1]

Με την έναρξη της ελληνικής επανάστασης του 1821 για την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού της δουλείας, κατέφθασε στην Ελλάδα πλήθος φιλέλληνων αγωνιστών από την Ευρώπη και την Αμερική για να συνδράμουν στον αγώνα των Ελλήνων. Εκτός όμως από τους δυτικοευρωπαίους, που η συμμετοχή τους είναι πλήρως καταγεγραμμένη στις ιστορικές σελίδες της χώρας, κατέφθασαν και εθελοντές από τα Βαλκάνια, κυρίως από το Μαυροβούνιο και Σερβία.[2][3] Ο λόγος που συνέβη αυτό μπορεί να αποδοθεί στην απήχηση του φλογερού καλέσματος, τα προηγούμενα χρόνια από τον Ρήγα Φεραίο - ο οποίος αποτελεί την ψυχή και το πνεύμα της επανάστασης -  αλλά και στον πανβαλκανικό χαρακτήρα που πήρε στα μάτια των λοιπών Βαλκάνιων η εξέγερση των Ελλήνων, της πρώτης εθνότητας που επαναστάτησε και κέρδισε την ανεξαρτησία της στα Βαλκάνια.

Αν ξεφυλλίσει κανείς τον κατάλογο με τους αγωνιστές της επανάστασης του 1821, ασφαλώς θα βρει και ξένους αγωνιστές, όχι μόνο Έλληνες. Ανάμεσα σ’ αυτούς αναγράφεται και ο Μαυροβουνιώτης Βάσος, που ήταν από το Μαυροβούνιο και είχε έρθει μαζί με άλλους συμπατριώτες του να πολεμήσουν ως εθελοντές.

Επειδή όμως υπήρχε και ο φόβος να κινδυνεύσουν μέλη της οικογένειάς τους στο Μαυροβούνιο από αντίποινα των Τούρκων, οι Μαυροβούνιοι εθελοντές χρησιμοποιούσαν ψευδώνυμα, συνεπώς είναι δύσκολο να εντοπιστούν τα πραγματικά οικογενειακά τους επίθετα. Γνωστοί Μαυροβούνιοι εθελοντές ήταν: Μαυροβουνιώτης Βάσος, Μαυροβουνιώτης Ράντος, αδελφός του Βάσου, Μαυροβουνιώτης Τζωάννος-Σλαβάνος, Μοντενεγρίνος Τζωάννος, Ουΐτζ (Μαυροβουνιώτης στρατηγός και θερμός φιλέλληνας), και οι Ιωάννης Ράντοβιτς και Γρηγόριος Τζούροβιτς, που ήταν οι μόνοι που διατήρησαν τα πραγματικά τους επίθετα [7].

Γιατί πολέμησαν ως εθελοντές για την ελευθερία των Ελλήνων;

Η συμμετοχή των Μαυροβουνίων εθελοντών, όπως και των άλλων Βαλκάνιων, στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 υπαγορευόταν από διαφόρους λόγους. Πολλοί πίστευαν ότι ο αγώνας των Ελλήνων θα είχε ως αποτέλεσμα την απελευθέρωση και της δικής τους πατρίδας και άλλοι νόμιζαν ότι έφθασε η αποφασιστική στιγμή για την οριστική μονομαχία «υπέρ πίστεως και πατρίδας». Ορισμένοι, πάλι, πήραν μέρος στον Αγώνα υπακούοντας στην επαναστατική τους ορμή. Τέλος, υπήρχαν και εθελοντές που προσχώρησαν στην Ελληνική Επανάσταση κάτω από την πίεση ποικίλων περιστατικών [8].
Τα Μαυροβουνιώτικα σώματα, στα οποία περιλαμβάνονταν και άλλοι Βαλκάνιοι, και κυρίως Σέρβοι, στην αρχή βρίσκονταν κάτω από τη γενική αρχηγία Έλληνα οπλαρχηγού. Με το πέρασμα όμως του χρόνου και την ανάδειξη ηγετικών ικανοτήτων των στελεχών τους τα παραπάνω σώματα απέκτησαν αυτοτέλεια δράσης και κίνησης και συνεργάζονταν κατά τρόπο ισότιμο με τα ελληνικά σώματα[4].

Πολλοί Μαυροβούνιοι μαχητές της Ελληνικής Ανεξαρτησίας, ήδη από τα μέσα του 1824, κατέλαβαν ανώτερα ή ανώτατα στρατιωτικά αξιώματα χάρη στις πολεμικές τους αρετές, την εμπειρία και τα διοικητικά τους προσόντα[5]. Ορισμένοι, μάλιστα από τους Μαυροβούνιους εθελοντές εξελληνίστηκαν πέρα ως πέρα, έμαθαν την ελληνική γλώσσα, πολιτογραφήθηκαν Έλληνες και συνήθισαν γρήγορα στον ελληνικό τρόπο σκέψεως και ζωής. Επίσης, αρκετοί από τους απογόνους των εθελοντών αυτών θα ακολουθήσουν τη στρατιωτική σταδιοδρομία των πατέρων τους και θα διακριθούν στα διάφορα πεδία των μαχών, όπως ο γιος του Βάσου Μαυροβουνιώτη, Τιμολέων Βάσος, που διακρίθηκε και κατά την Κρητική Επανάσταση του 1897[6].


Μαυροβουνιώτης Βάσος (1797-1847).

Μαυροβουνιώτης οπλαρχηγός κατά τους χρόνους του ελληνικού εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος και σπουδαίος στρατιωτικός παράγοντας κατά την περίοδο της βασιλείας του Όθωνα με σημαντική πολιτική επιρροή Γεννήθηκε στο Πετροπαύλιτς του Μαυροβούνιου το έτος 1797 και γύρω στα 1817, μαζί με σημαντικό αριθμό συγγενών του, κατέφυγε στη Μικρά Ασία για να αποφύγει διώξεις των τουρκικών αρχών της πατρίδας του. Δυστυχώς, τα στοιχεία, που διαθέτουμε για τη δράση του στη Μικρά Ασία, είναι ελάχιστα. Το πιθανότερο είναι να είχε εργαστεί ως επιστάτης σε κτήματα Οθωμανού γαιοκτήμονα ή σε κάποια τουρκική στρατιωτική υπηρεσία. Το 1820 αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Μικρά Ασία, κυνηγημένος για αξιέπαινη πράξη. Κατέφυγε τότε στην Αθήνα και εντάχτηκε ως μπαϊρακτάρης στον στρατό του «σιλιχτάρη» (διοικητή) της πόλης Μπαμπά πασά, ο οποίος ετοιμαζόταν να εκστρατεύσει εναντίον του Αλή πασά του Τεπελενλή που είχε αποστατήσει από την Υψηλή Πύλη [9].
Προσωπογραφία του αγωνιστή Βάσου Μαυροβουνιώτη (1797-1847). Λάδι σε μουσαμά, έργο του Νικηφόρου Λύτρα, Μουσείο Μπενάκη.

Κατά την επαναστατική περίοδο 1821-1827, ο Βάσος Μαυροβουνιώτης [10] έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο. Αφού καθιερώθηκε κατά το πρώτο έτος του Αγώνα (1821), μαζί με τον φίλο του Νικόλαο Κριεζώτη, ως στρατιωτικός παράγοντας στην περιοχή της νήσου Εύβοιας, πήρε μέρος σε αιματηρές μάχες εναντίον του Ομέρ πασά της επαρχίας Καρυστίας, όπως στα Στύρα όπου τραυματίστηκε, στις Πετριές και στο Κάδι, ενώ κατά το δεύτερο έτος της Επανάστασης (1822) αντιμετώπισε επιτυχώς τους Τούρκους στρατιωτικούς Ομέρ μπέη, Τζαχαρτζή – Αλή πασά και Σανδή – Ντίμπα στα Πολιτικά, στα Βρυσάκια, στα Βλαχοχώρια, στη Βάθεια και πάλιν στα Στύρα (12 Ιανουάριου 1822).

Το έτος 1823, έχοντας ήδη πάρει τους βαθμούς του πεντακοσιάρχου και κατόπιν του χιλιάρχου, αμύνθηκε με γενναιότητα στην τοποθεσία Πύργος του Καστροβαλά, η οποία βρισκόταν στο γνωστό λιμάνι της Κύμης, εναντίον του Γεπτσάραγα [11]. Επίσης το ίδιο έτος εξεστράτευσε με 300 άντρες του και με πλοία Ψαριανά εναντίον της σπουδαίας για την Επανάσταση νήσου της Θάσου· εκεί, μολονότι υπήρχε αρκετός τουρκικός στρατός, κατέστρεψε ολοκληρωτικά σχεδόν το οθωμανικό στοιχείο της νήσου [12]. Κατά τη διάρκεια δε του επόμενου χρόνου (1824), οπότε και ανέβηκε στο αξίωμα του στρατηγού [13], μεταφέρθηκε με το σώμα του στην Ύδρα και ανέλαβε τη φύλαξή της νήσου αυτής, η οποία παρείχε στον Αγώνα τα περισσότερα και καλύτερα πλοία.

Αλλά η δραστηριότητα του Μαυροβουνιώτη στρατηγού θα συνεχιστεί και κατά τα επόμενα χρόνια [14]. Έτσι, το 1825, με διαταγή της κυβέρνησης προωθείται στην Πελοπόννησο και παίρνει μέρος στις μάχες του Νεοκάστρου (15/27 Μαρτίου) και του Κρεμμυδιού εναντίον του Ιμπραήμ πασά, ο οποίος απειλούσε να καταπνίξει την Επανάσταση. Μετά την καταστροφή δε των ελληνικών δυνάμεων στο Κρεμμύδι (17/19 Απριλίου), επανήλθε στη Στερεά Ελλάδα και διατάχτηκε να επιτεθεί εναντίον των Σαλώνων (Άμφισσας). Εδώ πολιόρκησε στενά τους Τούρκους, αλλά, λόγω ελλείψεως τροφίμων, αναγκάστηκε να μεταβεί στη θέση Φουντάνα, όπου και επέφερε μεγάλη καταστροφή στον εχθρό πολεμώντας σαν πραγματικός ήρωας. Επίσης, κατά το ίδιο έτος διεξήγε με επιτυχία πολεμικές επιχειρήσεις στις Θερμοπύλες και στη Ρούσσα εναντίον του Κεχαγιάμπεη [15].

Τον επόμενο χρόνο (1826), ο Βάσος Μαυροβουνιώτης, μαζί με άλλους οπλαρχηγούς, έλαβε μέρος σε μια εκστρατεία εναντίον του μακρινού Λιβάνου, η οποία, εκτός από τολμηρή, ήταν ταυτόχρονα και αυθαίρετη αφού δεν είχε την έγκριση της Προσωρινής Διοίκησης της επαναστατημένης Ελλάδας. Συγκεκριμένα, ο εγκαταστημένος από το 1820 στον Λίβανο έμπορος Χατζή Στάθης Ρέζης, που είχε στενές σχέσεις με τον εμίρη της περιοχής Μπεσίρ και ο οποίος είχε παρουσιαστεί στο Βουλευτικό Σώμα ισχυριζόμενος ότι διερμήνευε τις γνώμες των προυχόντων του Λιβάνου, είχε προτείνει στις 25 Οκτωβρίου του 1824 συμμαχία της χώρας εκείνης με την Ελλάδα με αντικειμενικούς σκοπούς την απελευθέρωση του Λιβάνου και της Κύπρου από την τουρκική σκλαβιά· μια τέτοια δε συμμαχία, τόνιζε ο Ρεζής, θα δημιουργούσε σοβαρό αντιπερισπασμό στις δυνάμεις του σουλτάνου και του Μεχμέτ Αλή της Αιγύπτου, ο οποίος είχε στείλει τον θετό γιο τον Ιμπραΐμ στην Πελοπόννησο με εντολή να καταπνίξει με κάθε τρόπο την επανάσταση. Το Βουλευτικό Σώμα δέχτηκε την πρόταση και ενέκρινε ως αντιπροσώπους του τον Χατζή Στάθη Ρέζη, τον Αντώνιο Τζούνη και τον Κύπριο αγωνιστή Χαράλαμπο Μάλη. Αλλά και το Εκτελεστικό Σώμα, αν και κάπως αργά, με έγγραφό του της 13ης Ιουλίου του 1825 ενέκρινε την παραπάνω απόφαση και ζήτησε από τον Ρεζή να συνοδεύσει και να καθοδηγήσει, ως γνώστης προσώπων και πραγμάτων, τους Έλληνες απεσταλμένους. Τον Τζούνη δε, ο οποίος αρνήθηκε τελικά να συμμετάσχει στην αποστολή, τον αντικατέστησε ο Γρηγόριος Δενδρινός, επίσκοπος Ευδοκιάδος. Όλους λοιπόν αυτούς η Προσωρινή Διοίκηση τους εφοδιάζει με έγγραφα προς τον εμίρη Μπεσίρ, προς τους φυλάρχους, τους ιερωμένους και τους προκρίτους του Λιβάνου, για να συνεννοηθούν μαζί τους για τους τρόπους της συνεργασίας των δύο τόσο απομακρυσμένων χωρών [16]. Αλλά και μια άλλη παράλληλη κίνηση παρατηρείται τότε που προερχόταν από ορισμένους Κύπριους πρόσφυγες, οι οποίοι, εμφορούμενοι από θερμό πατριωτισμό, φθάνουν ως τη σύλληψη σχεδίων που, υλοποιούμενα, θα είχαν απρόβλεπτες συνέπειες για την Κύπρο και την επαναστατημένη Ελλάδα γενικότερα [17].

Τα σχέδια όμως των εκστρατειών εναντίον του Λιβάνου και της Κύπρου γίνονταν σε μια περίοδο που η Προσωρινή Διοίκηση είχε να αντιμετωπίσει σοβαρότερα εσωτερικά προβλήματα, όπως ήταν η θανάσιμη απειλή του Ιμπραΐμ στην Πελοπόννησο και οι συντονισμένες επιχειρήσεις του Κιουταχή πασά στη Στερεά Ελλάδα που έτειναν στην κατάπνιξη της επανάστασης στην περιοχή. Γι’ αυτό και τα εν λόγω σχέδια εγκαταλείφθηκαν από την Προσωρινή Διοίκηση. Οι συζητούμενες, ωστόσο, επιχειρήσεις έγιναν γνωστές σ’ ένα κύκλο τολμηρών στρατιωτικών, όπως του Βάσου Μαυροβουνιώτη, του Χατζή Μιχάλη Ταλιάνου και του Νικόλαου Κριεζώτη, οι οποίοι έβλεπαν ότι ένα τέτοιο εγχείρημα θα μπορούσε να τους φέρει όχι μόνο πολεμική δόξα, αλλά και σημαντικά υλικά κέρδη. Οι κινήσεις όμως αυτές των στρατιωτικών, αν και ήταν μυστικές, δεν άργησαν να γίνουν αντιληπτές από τον Κύπριο πατριώτη Χαράλαμπο Μάλη, ο οποίος επιθυμούσε η εκστρατεία εναντίον του Λιβάνου και της Κύπρου να πραγματοποιηθεί υπό τον έλεγχο των επισήμων πολιτικιών αρχών και όχι να πάρει τη μορφή ιδιωτικής επιχείρησης και με ιδιοτελείς σκοπούς· γι’ αυτό και έσπευσε να ειδοποιήσει την ελληνική κυβέρνηση. Έτσι, με αναφορά του της 29ης Ιανουάριου 1826 προς το Βουλευτικό Σώμα κατήγγειλε τις ύποπτες κινήσεις των στρατιωτικών και ζήτησε να ληφθούν μέτρα εναντίον των πρωταγωνιστών των κινήσεων αυτών [18].

Η ελληνική κυβέρνηση, που δεν είχε πληροφορίες για τις παραπάνω μυστικές ζυμώσεις, ζητεί από το Βουλευτικό Σώμα να καταβάλλει κάθε προσπάθεια, ώστε να εμποδιστεί το παράτολμο εγχείρημα των στρατιωτικών. Με το ίδιο δε πνεύμα γράφει και προς τους προκρίτους των νησιών Ύδρας, Σπετσών και Ψαρών, καθώς και στην ψυχή του Αγώνα Θεόδωρο Κολοκοτρώνη που επηρέαζε αποφασιστικά τους στρατιωτικούς κύκλους. Παρόλα αυτά, ο Βάσος Μαυροβουνιώτης και οι ομοϊδεάτες του εμμένουν στα σχέδιά τους και αναπτύσσουν έντονη δραστηριότητα για την πραγματοποίησή τους. Ως τόπος συγκέντρωσης ορίζεται η νήσος Κέα (Τζια), στην οποία, κατά το χρονικό διάστημα από τον Δεκέμβριο του 1825 ως το Φεβρουάριο του 1826, συρρέουν διάφοροι οπλοφόροι υπό την αρχηγία του Βάσου Μαυροβουνιώτη, του Χατζή Μιχάλη Ταλιάνου, του Νικολάου Κριεζώτη, του Σταύρου Λιακόπουλου και του Χατζή Στεφάν ή Βούλγαρη που συνολικά θα ξεπεράσουν τους 2.000 άνδρες. Οι οπλοφόροι όπως αυτοί, επειδή δεν βοηθούνταν από την κυβέρνηση, αναγκάζονταν πολλές φορές να καταπιέζουν τους κατοίκους της περιοχής για να τους προμηθεύσουν τρόφιμα [19].

Τέλος, κατά το τέλος Φεβρουάριου, το σώμα των οπλοφόρων αναχώρησε με 14 καράβια, στις αρχές δε Μαρτίου έφτασε στις ακτές της Συρίας έξω από τη Βηρυτό, όπου έκαμε απόβαση και κατέλαβε έναν ακρινό παραθαλάσσιο πύργο και μερικά σπίτια· απ’ εκεί ήλθε σε επαφή με τον εμίρη Μπεσίρ, αλλά αυτός ζήτησε από τους οπλαρχηγούς τα πληρεξούσιά τους γράμματα, τα οποία βέβαια αυτοί δεν διέθεταν. Διατάχτηκαν λοιπόν να αναχωρήσουν, όσο το δυνατόν γρηγορότερα, προτού συγκεντρωθούν και επιτεθούν εναντίον τους οι Άραβες. Έτσι αναγκάστηκαν, στις 25 Μαρτίου, να φύγουν άπρακτοι και να παραιτηθούν από μια τολμηρή επιχείρηση σε ξένη χώρα σε εποχή, κατά την οποία η παρουσία και η συνδρομή τους στο πολιορκούμενο Μεσολόγγι που περνούσε αγωνιώδεις στιγμές θα ήταν ανεκτίμητη. Κατά την επιστροφή τους, προσέγγισαν στην Κύπρο, όπου τρομοκράτησαν τους Τούρκους κατοίκους του νησιού, έπιασαν κατόπιν στα παράλια της Κιλικίας ένα αυστριακό καράβι και, τέλος, μέσω της νήσου Άνδρου ξαναγύρισαν στην επαναστατημένη Ελλάδα [20].

Μετά την επιστροφή από το Λίβανο, ο Βάσος Μαυροβουνιώτης θα διακριθεί στη μάχη στη θέση «Λυκόραμα», απέναντι από τα νησιά Πεταλιοί [21]. Στη θέση αυτή θα φθάσει στις 5 Απριλίου του 1826 ο Μαυροβουνιώτης πολέμαρχος με 800 περίπου άνδρες και με τρία πολεμικά πλοία και μαζί με τον Νικ. Κριεζώτη και Χατζή Μιχάλη Ταλιάνο θα σώσει τους Έλληνες από τον ασφυκτικό τουρκικό κλοιό, που είχε σχηματιστεί γύρω από αυτούς [22]. Κατά τους υπόλοιπους δε μήνες του 1826 ο Βάσος Μαυροβουνιώτης θα λάβει ενεργό μέρος σε τρεις μάχες στα Λιόσια της Αττικής εναντίον του σιλιχτάρη και κατόπιν σε δύο μάχες στο Χαϊδάρι και την Ελευσίνα εναντίον του Ρούμελη – Βαλεσί Κιουταχή πασά, όπου θα εκτιμηθούν από την ελληνική κυβέρνηση δεόντως τα στρατιωτικά του προσόντα [23]. Αλλά και κατά το επόμενο έτος (1827) ο Βάσος Μαυροβουνιώτης θα πολεμήσει με πείσμα εναντίον Κιουταχή πασά και κυρίως στο Καματερό και στη Λιάτανη [24].

Κατά τους εμφυλίους πολέμους (1824-1825), ο Βάσος Μαυροβουνιώτης συστοιχήθηκε, όπως άλλωστε και η συντριπτική πλειοψηφία των μη Πελοποννησίων οπλαρχηγών, με την πλευρά των λεγομένων κυβερνητικών, επικεφαλής των οποίων βρισκόταν η οικογένεια των Κουντουριωτών. Από πολιτική δε άποψη ήταν ενταγμένος στο Γαλλικό κόμμα του Ιωάννη Κωλέττη, διατηρώντας όμως ταυτόχρονα και μια ανεξαρτησία κινήσεων, καθώς, με τον αδελφοποιτό του Νικόλαο Κριεζώτη και ορισμένους άλλους μεγαλοκαπετάνιους της Ανατολικής Στερεός, είχαν συμπήξει ξεχωριστή στρατιωτικοπολιτική ομάδα μέσα στους κόλπους του Γαλλικού κόμματος [25].

Κατά τη διάρκεια της Καποδιστριακής περιόδου, ο Βάσος Μαυροβουνιώτης εντάχτηκε στον νέο στρατιωτικό οργανισμό του Κυβερνήτη, δηλαδή στις χιλιαρχίες και ανέλαβε τη διοίκηση της ΣΤ’ Χιλιαρχίας. Σαν διοικητής δε της χιλιαρχίας αυτής πολέμησε σε μια σειρά ολόκληρη μαχών για την ανακατάληψη της Στερεάς Ελλάδας· συγκεκριμένα, στο Στεβενίκο και Λιβαδειά κατά του Ομέρ πασά της Καρύστου, στην πολιορκία της ακρόπολης της Άμφισσας εναντίον του Μεχμέτ – Ντέβολη, στο Μαρτίνο της Λιβαδειάς εναντίον του Μαγιούτ πασά και, τέλος, στη Λιθάδα της Εύβοιας κατά του Ομέρ πασά. Αλλά και τον επόμενο χρόνο (1829), έδωσε δύο σκληρές μάχες κατά του «σιλιχτάρη» στα Χάσια της Αττικής (Άγιος Ιωάννης), τερματίζοντας έτσι μια πλούσια στρατιωτική σταδιοδρομία με συμμετοχή σε τριανταέξι περίπου μάχες, πολιορκίες και εκστρατείες [26].

Η Οθωμανική περίοδος υπήρξε η πιο ευνοϊκή για τον Βάσο Μαυροβουνιώτη. Ο Μαυροβουνιώτης πολέμαρχος ήταν ένας από τους λίγους ατάκτους αξιωματικούς της προηγούμενης περιόδου που κατόρθωσαν να ενταχθούν στον νέο Οθωνικό στρατό. Η σταδιοδρομία του υπήρξε εντυπωσιακή: μέλος της επιτροπής που είχε σαν σκοπό να εξετάσει τις εκδουλεύσεις που παρείχαν και τη διαγωγή που επέδειξαν κατά την Επανάσταση οι αξιωματικοί των ατάκτων σωμάτων (1833)· συνταγματάρχης – επιθεωρητής Αττικής και Βοιωτίας (1834)· αρχηγός της Οροφυλακής Φθιώτιδας (1836)· υποστράτηγος (1843) και βασιλικός υπασπιστής (1846) [27].

Ο Βάσος Μαυροβουνιώτης υπήρξε μια από τις πιο χαρακτηριστικές μορφές της περιόδου που έζησε. Ο φυγάς του Μαυροβούνιου και της Μικρός Ασίας ήρθε στην επαναστατημένη Ελλάδα και, χωρίς να ανήκει στα παλαιά μεγάλα αρματολικά τζάκια, κατόρθωσε, στηριγμένος μόνο στα προσόντα του [28], να ανέβει στις υψηλές βαθμίδες της στρατιωτικής ιεραρχίας και να παίξει σημαντικό ρόλο στην κοινωνία της μετεπαναστατικής Ελλάδας. Πέθανε σχετικά νέος στις 9 Ιουνίου 1847, από πνευμονία [29].

Σχετικά με την οικογενειακή κατάσταση του Μαυροβουνιώτη πολέμαρχου, γνωρίζουμε ότι παντρεύτηκε μια από τις πιο διάσημες γυναίκες της εποχής την Ελέγκω (Ελένη) Μαυροβουνιώτη, το γένος Ιωαννίτη [30], και απέκτησε μαζί της τέσσερις γιους: τον Γεώργιο, τον Τιμολέοντα, τον Αλέξανδρο και τον Κωνσταντίνο. Από τους γιους της Ελέγκως και του Βάσου Μαυροβουνιώτη θα αναδειχτεί κυρίως ο Τιμολέων, ο οποίος, εκτός από τα άλλα, θα διακριθεί και κατά την Κρητική Επανάσταση του 1897 [31].


Μαυροβουνιώτης Ράντος. 

Αδελφός του Βάσου. Πολέμησε ηρωικά επί τρία έτη εναντίον των Τούρκων στη νήσο Εύβοια- το τέταρτο δε έτος της επανάστασης στο νησί Ψαρά, όπου έδειξε απαράμιλλη ανδρεία. Συγκεκριμένα, στις 21 Ιουνίου του 1824 ισχυρός τουρκικός στρατός αποβιβάστηκε στο νησί με σκοπό να το καταστρέφει. Ο Ράντος Μαυροβουνιώτης, ο οποίος μαζί με τον Λάμπρο Κασσανδρινό είχε αναλάβει την άμυνα του νησιού, στη θέση Φτελιό απέκρουσε τρεις ισχυρές τουρκικές επιθέσεις, αλλά το απόγευμα άρχισαν να τον περικυκλώνουν οι εχθροί και γι’ αυτό αναγκάστηκε να υποχωρήσει στο φρούριο του νησιού. Εδώ διεξήχτηκε άγρια πάλη και τελικά, όταν ο Ράντος είδε ότι δεν υπήρχε καμιά ελπίδα σωτηρίας, έβαλε φωτιά στην πυριτιδαποθήκη και ανατινάχτηκε στον αέρα μαζί με τους συμπολεμιστές του παρασύροντας στον θάνατο και 3000 Τούρκους [32].


Μοντενεγρίνος Τζωάννος. 

Διακρίθηκε κυρίως κατά τις πολιορκίες πόλεων σημαντική δε ήταν η συμβολή του κατά την πολιορκία και άλωση της Τριπολιτσάς (23 Σεπτεμβρίου 1821) σπουδαίου στρατηγικού κέντρου της Πελοποννήσου. Ο Δημήτριος Υψηλάντης, η ελληνική αυτή ψυχή της επανάστασης, επαινεί την ειλικρίνεια και την παρρησία, με την οποία εξέφραζε τις απόψεις του ο Μαυροβουνιώτης αγωνιστής [33].


Ουïτζ (De Wintz) 

Μαυροβουνιώτης στρατηγός που είχε πολεμήσει υπό τις σημαίες του Μεγάλου Ναπολέοντος. Ευρισκόμενος στο Λονδίνο, επιδίωξε, σε συνεργασία με ορισμένους Άγγλους και Κύπριους εξόριστους, να καταρτίσει στρατιωτικό σώμα από 2.000 εθελοντές ή μισθοφόρους Ευρωπαίους και να κατέλθει στην Ελλάδα και στην Κύπρο, για να πολεμήσει εναντίον των Τούρκων (1823-1824). Προς τον σκοπό αυτόν επιχείρησε να συνάψει ελληνικό ή κυπριακό δάνειο στο Λονδίνο, αλλά ήλθε σε αντίθεση με την ελληνική επαναστατική επιτροπή που έδρευε στην αγγλική πρωτεύουσα [34]. Τον Αύγουστο του 1824 έστειλε τον γιο του στην Ελλάδα, για να επιτύχει την έγκριση της Ελληνικής Κυβερνήσεως για το επιδιωκόμενο δάνειο, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Ο Ουΐτζ είχε επίσης αποστείλει μέσω του Άγγλου συνταγματάρχη Delaways στην Ελλάδα το από 12 Σεπτεμβρίου 1823 πολεμικό σχέδιο ιδίας εμπνεύσεως, το οποίο απέβλεπε στην απελευθέρωση της Ελλάδας. Από τα έγγραφα, που απευθύνει ο Μαυροβούνιος αυτός στρατηγός προς την Ελληνική Διοίκηση, φαίνεται ο θερμός φιλελληνισμός του [35].


Τζούροβιτς Γρηγόριος, οπλαρχηγός.

Υπηρέτησε την ελληνική επανάσταση έχοντας υπό τις οδηγίες του επίλεκτη ομάδα στρατιωτών. Με αναφορά του που υποβάλλει, την 1η Νοεμβρίου 1828 από τον Πόρο, προς τον πρώτο κυβερνήτη της Ελλάδας Ιωάννη Καποδίστρια, εκθέτει τις υπηρεσίες, που πρόσφερε στον Αγώνα, και ζητεί ανάλογη εργασία. Επίσης, συνυποβάλλει βεβαίωση του Αλεξάνδρου Μαυροκορδάτου, Γενικού Γραμματέα της Ελληνικής Διοίκησης, στην οποία τονίζεται η συναίσθηση του καθήκοντος που διείπε πάντοτε τις πράξεις του Μαυροβουνιώτη εθελοντή [36]. Αλλά δεν ήταν μόνο το στρατιωτικό στάδιο που διακρίθηκε ο Γρηγόριος Τζούροβιτς· εξίσου άξιος φάνηκε και κατά τη διπλωματική αποστολή που του ανέθεσε η διοίκηση του Αγώνα στα 1824 να μεταβεί στο Μαυροβούνιο και να συζητήσει με τον αρχηγό της χώρας Πέτρο Α΄ Πέτροβιτς Νιέγκος ζητήματα κοινής ελληνομαυροβουνιώτικης δράσης κατά των Τούρκων [37].



Ας ανακεφαλαιώσουμε: Οι Μαυροβουνιώτες εθελοντές στην Ελληνική Παλιγγενεσία του 1821 αποτελούν τρανότατο δείγμα της διαβαλκανικής συνεργασίας κατά τους νεότερους χρόνους. Οι στενές όμως ελληνομαυροβουνιώτικες σχέσεις δεν θα σταματήσουν εδώ, αλλά θα συνεχισθούν και κατά τους επόμενους χρόνους, για να φτάσουν και πάλι στο ύψιστο σημείο τους το 1912, με τη σύμπηξη της άρρηκτης βαλκανικής συμμαχίας.

Παραθέτουμε εδώ σε μορφή pdf, κατά τρόπο ενδεικτικό, ορισμένα μόνο από τα έγγραφα τα οποία χρησιμοποιήσαμε κατά τη σύνταξη της παρούσας εργασίας μας.


Υποσημειώσεις

[1] Joanis Papadrianos, «Grcki ustanak 1821. godine i Crnogorci», Istonjski zapisi 3 (1996).

[2] Οι βασικές αρχές του θέματος αυτού αποτέλεσαν εισήγηση στο Ά Ελληνομαυροβουνιώτικο Συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στο Μαυροβούνιο τον Μάιο του 1997 στα σέρβικα. Το κείμενο δίνεται εδώ στην ελληνική γλώσσα.

[3] E. Πρωτοψάλτης, «Σέρβοι και Μαυροβούνιοι φιλέλληνες κατά την επανάσταση του 1821», A’. Ελληνοσερβικό Συμπόσιο, Πρακτικά, Θεσσαλονίκη 1979. σ. 65.

[4] Βλ. Σπ. Λουκάτου. «Σέρβοι, Μαυροβούνιοι και Βόσνιοι μαχητές της Ελληνικής Ανεξαρτησίας», Α’, Ελληνοσερβικό Συμπόσιο, Πρακτικά, Θεσσαλονίκη 1979, σ. 105-106.

[5] Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Βάσου Μαυροβουνιώτη, ο οποίος από νωρίς τιμήθηκε με το αξίωμα του χιλίαρχου (βλ. Αβ. Χρυσολόγη, Βάσος Μαυροβουνιώτης, Αθήναι 1876, passim).

[6] Αναφέρουμε εδώ, ενδεικτικό, τον Τιμολέοντα Βάσο, γιο του Βάσου του Μαυροβουνιώτη. Ο οποίος, εκτός από τα άλλα, διακρίθηκε και κατά την Κρητική Επανάσταση του 1897 (βλ. Λουκάτου, «Σέρβοι και Μαυροβούνιοι μαχητές», σ. 109).

[7] Οι εξαιρέσεις που Μαυροβούνιοι μαχητές διατήρησαν τα πατρωνυμικά τους επίθετα, όπως των Ιωάννη Ράντοβιτς και Γρηγορίου Τζούροβιτς, είναι σπάνιες [βλ. Πρωτοψάλτη, «Σέρβοι και Μαυροβούνιοι φιλέλληνες», σ. 79-80).

[8] Nικολάι Τυντόρωφ, Η βαλκανική διάσταση της επανάστασης του 1821. Η περίπτωση των Βουλγάρων, Αθήνα 1982, σ. 67.

[9] Βλ. λεπτομέρειες- Χρυσολόγης, Βάσος Μαυροβουνιώτης, σ. 15-16.

[10] Εδώ ο Βάσος Μαυροβουνιώτης θρήνησε τον θάνατο ενός από τους πιο γενναίους οπλαρχηγούς του Αγώνα, του Ηλία Μαυρομιχάλη που επονομαζόταν Μπεϊζαντέν (βλ. Χρυσολόγη, Βάσος Μαυροβουνιώτης, σ. 16-18).

[11] Ο ηρωισμός και γενικά οι στρατιωτικές ικανότητες, που επέδειξε ο Βάσος Μαυροβουνιώτης κατά τις πολεμικές επιχειρήσεις στη νήσο Εύβοια, φαίνεται ολοκάθαρα από μια βεβαίωση που του χορήγησε ο Άρειος Πάγος (το Ανώτατο Δικαστήριο) στις 5 Φεβρουάριου του 1823. (βλ. στο υπ’ αριθμό/έγγραφο στο τέλος του άρθρου μας).

[12] Βλ. Χρυσυλόγη, Βάσσος Μαυροβουνιώτης, σ. 20. Πρβλ. και Στέφανος Π. Παπαγεωργίου, «Μαυροβουνιώτης Βάσος», Εκπαιδευτική Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια (εκδοτική Αθηνών), τ. 6, Αθήνα χ. χρ., σ. 91.

[13] To terminus ante quem της αναδείξεως του Βάσου Μαυροβουνιώτη στο αξίωμα του στρατηγού πρέπει να είναι η 23η Σεπτεμβρίου 1824, όπως καταφαίνεται από ένα έγγραφο που φέρνει την ημερομηνία αυτή [βλ. Δουκάτου, «Σέρβοι και Μαυροβούνιοι μαχητές», σ. 127].

[14] Μολονότι η κυβέρνηση εξακολουθούσε να μην πληρώνει τους οφειλομένους μισθούς σ’ αυτόν και στους άνδρες του (βλ. στο υπ’ αριθμό 2 ντοκουμέντο στο τέλος της εργασίας μας).

[15] Οι τελευταίες αυτές νίκες του Βάσου Μαυροβουνιώτη βεβαιώνονται από μια επίσημη έκθεση, την οποία συνέταξε στις 20 Οκτωβρίου του 1825 στο στρατόπεδο των Σαλώνων ο συμπολεμιστής του Μαυροβουνιώτη στρατηγού Νικόλαος Κριεζώτης (βλ. στο υπ’ αριθμό 3 ντοκουμέντο στο τέλος του άρθρου μας).

[16] Βλ. Ε. Πρωτοψάλτη, «Αυθαίρετος εκστρατεία των Ελλήνων εις Λίβανον», Αθηνά 58 (1954), σ. 243 κ. ε. Σπ. Λουκάτος, «Προσπάθειαι ελληνο-συρολιβανικής συμμαχίας κατά την Ελλην. Εξανάστασιν (1822-1828)», Μνημοσύνη 3 (1970-1971), σ. 328 κ.ε.

[17] Ε. Πρωτοψάλτης, Η Κύπρος εις τον Αγώνα τον 1821, Αθήναι 1971, σ. 75 κ.ε. Απόστολος Ε. Βακαλόπουλυς, Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, τ. 7, Θεσσαλονίκη 1986, σ. 538.

[18] Πρωτοψάλτης, «Αυθαίρετος εκστρατεία», 262-263. Βακαλόπουλος, Ιστορία, τ. 7, σ. 539.

[19] Την εκστρατεία εναντίον του Λιβάνου εξετάζει διεξοδικά και ο βιογράφος του Βάσου Μαυροβουνιώτη AB. Ν. Χρυσολόγης, Βάσος Μαυροβουνιώτης, σ. 32-38. Η εξέταση όμως σε πολλά σημεία της αγγίζει τα όρια του ιστορικού διηγήματος και τούτο, γιατί ο βιογράφος του Μαυροβουνιώτη πολεμάρχου δεν διαθέτει αξιόπιστα τεκμήρια.

[20] Πρωτοψάλτης, «Αυθαίρετος εκστρατεία», σ. 273-274: Βακαλόπουλος, Ιστορία, τ. 7, σ. 539-540.

[21] Οι Πεταλιοί είναι σύμπλεγμα από μικρά νησιά στο νοτιοδυτικό άκρο της μεγαλονήσου Εύβοιας.

[22] Βλ. Βακαλοπούλου, Ιστορία, τ. 7, σ. 530-531, όπου και η υπόλοιπη βιβλιογραφία.

[23] Όπως κυρίως φαίνεται από το υπ’ αριθμό 4 έγγραφο που δημοσιεύεται στο τέλος της μελέτης μας.

[24] Χρυσολόγης, Βάσος Μαυροβουνιώτης, σ. 59 κ.ε. Παπαγεωργίου, «Μαυροβουνιώτης Βάσσος», σ. 91.

[25] Ο Βάσος Μαυροβουνιώτης, ως οπαδός της παράταξης των κυβερνητικών – Κουντουριωτών και του Γαλλικού κόμματος, συνεργάστηκε στενά με έναν άλλο σπουδαίο Βαλκάνιο εθελοντή, τον Χατζή Χρήστο Ντάγκοβιτς (βλ. Ιωάννη Α. Παπαδριανού, Η Ελληνική Παλιγγενεσία του 1821 και η βαλκανική της διάσταση. Κομοτηνή 1996, σ. 40, σημ. 16).

[26] Χρυσολόγης, Βάσσος Μαυροβουνιώτης, σ. 66 κ.ε.

[27] Παπαγεωργίου, «Μαυροβουνιώτης Βάσσος», σ. 92

[28] Η φιλοπατρία, η ανδρεία και η πειθαρχία προς τους ανώτερους του ήταν τα προσόντα που διέκριναν τον Βάσο Μαυροβουνιώτη. Στα Γενικά Αρχεία του Κράτους στην Αθήνα σώζεται σειρά ολόκληρη εγγράφων της Ελληνικής διοίκησης, στα οποία τονίζονται τα παραπάνω προσόντα του Μαυροβουνιώτη πολεμάρχου [βλ. Λουκάτου, «Σέρβοι και Μαυροβούνιοι μαχητές», σ. 138 κ.ε.].

[29] Την τελευταία ημέρα του θανάτου του, τον επισκέφτηκε ο βασιλέας Όθων και τον ρώτησε αν έχει να εκφράσει κάποια επιθυμία για την οικογένεια του. «Η μόνη μου επιθυμία», απάντησε ο Βάσος Μαυροβουνιώτης, «είναι τα παιδιά μου να σας δουν να εισέρχεστε στην Κωνσταντινούπολη» (βλ. Χρυσολόγου, Βάσος Μαυροβουνιώτης, σ. 64).

[30] Η Ελέγκω είχε φήμη καλλονής «… έλαμπε από ομορφιά και ήταν γεμάτη από χαρίσματα» και είχε γοητεύσει και τον γνωστό ποιητή Π. Σούτσο. Ο Βάσος Μαυροβουνιώτης θα παντρευτεί αργότερα για Δεύτερη φορά την Υδραία Μπίλλιω, από την οποία θα αποκτήσει και μια κόρη, την Πέτρα. Παρόλα αυτά η Ελέγκω αντιμετωπιζόταν και τότε ως Ελέγκω Βάσου Μαυροβουνιώτη και, μετά τον θάνατο του συζύγου της Βάσου, ως η χήρα του (βλ. Δημητρίου Π. Πασχάλη, Η Άνδρος κατά την Επανάσταση του 1821 Αθήναι 1930, σ. 73 κ.ε.).

[31] Τη σχετική βιβλιογραφία βλ. παραπάνω, σ. 246, σημ. 5.

[32] Βλ. σχετικά στο υπ’ αριθμό 5 ντοκουμέντο που Δημοσιεύεται στο τέλος της εργασίας μας.

[33] Γενικά Αρχεία του Κράτους, Συλλογή Βλαχογιάννη, Εκτελεστικόν Σώμα, 27 Απριλίου 1823.

[34] Πρωτοψάλτης, Η Κύπρος, α. 18 κ.ε.

[35] Ιστορικόν Αρχείον Αλεξάνδρου Μαυροκορδάτου, έκδοση Ε. Πρωτοψάλτη, τ. 3, Αθήναι 1968,0.394-396,925

[36] Γενικά Αρχεία του Κράτους, Γενική Γραμματεία, φάκ. 148, αριθμ. 7 και 8.

[37] Σπ. Λουκάτος, Σχέσεις Ελλήνων μετά Σέρβων και Μαυροβουνίων κατά την Ελληνικήν Επανάστασιν (1823-1826), Θεσσαλονίκη 1970, σ. 119.


Ιωάννης Α. Παπαδριανός




Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου