Articles by "Ιστορικά θέματα"
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ιστορικά θέματα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Μια απ’ της πιο γνωστές σκευωρίες της ιστορίας που είχε θύματα της τους Ιταλούς αναρχικούς Νίκολα Σάκο και Μπαρτολομέο Βαντσέτι, ρίχνει αυλαία σαν σήμερα στις 14/7/1921 με την καταδίκη τους σε θάνατο από δικαστήριο των ΗΠΑ.

Ο πραγματικός λόγος της σύλληψης των δυο εργατών δεν ήταν άλλος από το γεγονός ότι είχαν «είχαν κόκκινες δραστηριότητες και έπρεπε να πεθάνουν»! Αυτό ήταν το σκεπτικό της θανατικής απόφασης με το οποίο οι Σάκο – Βαντσέτι οδηγήθηκαν στην εκτέλεση.

Τηλεγραφικά η ιστορία, με περισσότερες λεπτομέρειες στις παραπομπές μας.

Στις 15 Απριλίου του 1920 δυο άντρες ληστεύουν και δολοφονούν τον ταμία και έναν φρουρό του εργοστασίου κατασκευής παπουτσιών Slatter and Morrill, αποσπώντας $15.776.

Τρεις εβδομάδες αργότερα οι Iταλοί μετανάστες και διακεκριμένοι αναρχικοί Nicola Sacco και Bartolomeo Vanzetti, (οι οποίοι ασπαζόταν τις αντιλήψεις του γνωστού Ιταλού αναρχικού Luigi Galleani, περί αναγκαιότητας της επαναστατικής βίας) κατηγορούνται και συλλαμβάνονται για το έγκλημα, παρά τις ανύπαρκτες αποδείξεις εναντίον τους.



Μετά από μια δίκη παρωδία επτά εβδομάδων, οι Sacco και Vanzetti κρίνονται ένοχοι, για φόνο και καταδικάζονται σε θάνατο.
Επτά χρόνια αργότερα, μετά από πολυπληθείς εφέσεις και την τεράστια δημόσια κατακραυγή, εκτελούνται αμφότεροι για τα «εγκλήματά τους».

Οι Σάκο και Βαντσέτι ήταν κομμάτι του μεγάλου μεταναστευτικού κύματος του τέλους του 19ου- αρχών του 20 αιώνα, που μέσα σε ελάχιστα χρόνια γέμισε την Αμερική με εκατομμύρια απελπισμένους, που αναζητούσαν τη Γη της Επαγγελίας.
Ηταν μέσα σε εκείνους που είδαν τον εαυτό τους όχι σαν μελλοντικούς πλούσιους στη Γη της ευκαιρίας, αλλά σαν ανθρώπους που πάλευαν πλάι και μαζί με όλους τους εργάτες που γνώριζαν την άγρια εκμετάλλευση, για το μεγάλο όνειρο της κοινωνικής απελευθέρωσης.
Για το όνειρο ενός κόσμου καλύτερου, χωρίς δεσμά και χωρίς καταπίεση κάθε είδους.



Tο trailer της ταινίας "Sacco e Vazetti" που σκηνοθέτησε το 1971 ο Τζουλιάνο Μοντάλντο και έκανε φοβερή εντύπωση όταν κυκλοφόρησε.


Υ.Γ: Γράφοντας αυτές τις γραμμές, αναρωτιέται κανείς: Τι έχει αλλάξει απ' αυτή την εποχή σήμερα στις ΗΠΑ; Η θανατική ποινή υπάρχει ακόμη στην Αμερική, ενώ όποιος διαβάσει αυτή μας την ανάρτηση βλέπει ότι ο ρατσισμός και η ξενοφοβία επεκτείνονται, σ αυτή την χώρα κάτι που στοιχίζει την ζωή εκατοντάδων ανθρώπων που ανήκουν σε μειονότητες κάθε χρόνο.
πηγή


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Πολλοί από μας το μάθαμε στο σχολείο – από «επίσημα» χείλη καθηγητών μάλιστα – άλλοι στα τελειώματα της εφηβείας και αρκετοί, μικρά παιδιά ακόμα, από τις διηγήσεις πρεσβύτερων. Το βέβαιο είναι ότι η συντριπτική πλειονότητα των Ελλήνων έχει ακούσει κάπου, κάποτε στη ζωή τους ότι η ελληνική γλώσσα έχασε μια μεγάλη ιστορική ψηφοφορία για μία μόνο ψήφο.

Και η συντριπτική πλειονότητα όσων τον άκουσαν τον δέχτηκαν άκριτα, πιθανόν διότι τροφοδοτεί το μεγάλο «εγώ» της ελληνικής ράτσας, αυτό το διαποτισμένο αιώνες τώρα με τα επιτεύγματα των αρχαίων ημών προγόνων.

Το πλέον εντυπωσιακό είναι ότι ο μύθος – διότι περί τέτοιου πρόκειται – απέκτησε τόση αληθοφάνεια που μέσω αυτού προέκυψε και «ανταγωνιστής». Ο αυθεντικός τέτοιος θέλει την ελληνική γλώσσα να χάνει στο νήμα την εκλογή της ως επίσημη του νεοσύστατου Κράτους των ΗΠΑ μετά τη διακήρυξη της αμερικανικής ανεξαρτησίας, το 1776.
Ήταν όμως τέτοιας μορφής η διάδοση του που φαίνεται ότι εξελίχθηκε σε χαλασμένο τηλέφωνο. Πολλοί έχουν ακούσει και πιστέψει ότι αυτή η μία «καταραμένη» ψήφος ευθύνεται που η ελληνική δεν έγινε η διεθνής γλώσσα της υφηλίου, χάνοντας στη σχετική ψηφοφορία από την αγγλική.

Φυσικά και τα δύο σενάρια ανάγονται στη σφαίρα του μύθου και είναι προφανές ότι η… κότα έκανε το αυγό. Μάλιστα το πιο πικάντικο της ιστορίας είναι ότι ο μύθος της μίας ψήφου ευδοκιμεί και σε Γερμανία, Γαλλία, Ισραήλ! Ιδίως στη Γερμανία είναι πολύ διαδεδομένος – γνωστός ως «μύθος του Μούλενμπεργκ». Εξαπλώθηκε στην κοινή γνώμη κυρίως κατά τη δεκαετία του 1930, με την έξαρση της ναζιστικής προπαγάνδας.

Στην Ελλάδα ο μύθος αναφέρει ότι σε μια καθοριστική ψηφοφορία που τοποθετείται χρονικά αμέσως μετά την έγκριση της διακήρυξης της ανεξαρτησίας των ΗΠΑ από το Κογκρέσο, η νεοσύστατη χώρα καλείται να αποφασίσει την επίσημη γλώσσα του κράτους. Εξαιτίας της θύμησης της αποικιοκρατίας που προκαλούσαν τα αγγλικά για τους Αμερικανούς, υπήρξε η πρόταση να γίνει επίσημη γλώσσα η αρχαία ελληνική, παραπέποντας στην περιοχή που γεννήθηκε το πολίτευμα της δημοκρατίας.


Η εκδοχή αυτή φέρεται να αποδίδεται από κάποιες πηγές στον Ξενοφώντα Ζολώτα, σύμφωνα με τις οποίες δήλωσε γύρω στα μέσα του 20ου αιώνα:

«Ο Ουάσιγκτον, ο Τζέφερσον, ο Άνταμς και άλλοι όταν συνέτασσαν το Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών στα 1787 – που ισχύει με μερικές νέες παραγράφους, που ψηφίστηκαν για προσαρμογή στις νέες εξελίξεις, μέχρι σήμερα στον αρχικό κορμό του – είχαν προτείνει η γλώσσα του νέου κράτους να είναι η αρχαία ελληνική, προς τιμή της γλώσσας του Έθνους εκείνου, που πρώτο γέννησε και ελίκνισε τη Δημοκρατία και τη διέδωσε στον κόσμο. Για μία ψήφο μόνο προκρίθηκε και υιοθετήθηκε τελικά η αγγλική αντί της αρχαίας ελληνικής».

Η αλήθεια είναι ότι καμιά τέτοια ψηφοφορία δεν έχει γίνει,· ούτε για τα ελληνικά, ούτε για καμιά άλλη γλώσσα. Τα πρακτικά και τα άλλα επίσημα κείμενα του Κογκρέσου των Ηνωμένων Πολιτειών υπάρχουν στη διάθεση του καθενός και καμιά ψηφοφορία δεν καταγράφεται για την ανάδειξη επίσημης γλώσσας.

Στην πραγματικότητα, πουθενά στο Σύνταγμα των ΗΠΑ ή σε άλλο θεσμικό ή νομοθετικό κείμενο της χώρας δεν υπάρχει ορισμός επίσημης γλώσσας. Τα αγγλικά είναι η εκ των πραγμάτων επίσημη γλώσσα, αλλά δεν έχουν θεσμική κατοχύρωση. Πιο σωστά: δεν έχουν μέχρι στιγμής, τουλάχιστον, διότι, όπως ίσως θα έχετε ακούσει, στις μέρες μας όντως υπάρχουν προτάσεις να κατοχυρωθούν θεσμικά τα αγγλικά στις Ηνωμένες Πολιτείες, σαν ανάχωμα στη δημογραφική άνοδο των ισπανόφωνων.
Με το όλο θέμα έχει ασχοληθεί εκτενώς ο συγγραφέας λογοτέχνης και μεταφραστής Νίκος Σαραντάκος, ενώ η ιστορία έχει λάβει πια διαστάσεις μύθου και στην ελληνική Wikipedia.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Σαραντάκος, «ακόμα κι αν μια πλειοψηφία αιθεροβαμόνων φιλελλήνων στο Κογκρέσο ψήφιζε να γίνουν τα ελληνικά επίσημη γλώσσα, θα ήταν εντελώς αδύνατο να επικρατήσει κάτι τέτοιο στην πράξη, αφού τα ελληνικά ήταν πέρα για πέρα άγνωστα σε όλους τους Αμερικανούς πολίτες. Την εποχή εκείνη οι Έλληνες μετανάστες ήταν ελάχιστοι».



Στη Wikipedia αναφέρεται ότι σύμφωνα με τους τοπικούς μύθους «την καθοριστική ψηφοφορία έχουν χάσει και τα γαλλικά και τα εβραϊκά, τα πρώτα προτεινόμενα ως η γλώσσα του “ορθού λόγου”, ενώ τα δεύτερα ως η γλώσσα που δήθεν επιλέχθηκε για την συγγραφή της Παλαιάς Διαθήκης!»

Ομοίως, καμία ψηφοφορία δεν διενεργήθηκε ποτέ για την εκλογή της γλώσσας που θα χρησιμοποιείται διεθνώς.

Η μοναδική ψηφοφορία που έγινε στις ΗΠΑ για γλωσσικό θέμα ήταν αυτή του 1795, όταν μια ομάδα Γερμανών που ζούσαν στην πολιτεία Βιρτζίνια υπέβαλε στο Κογκρέσο αναφορά, ζητώντας να μεταφράζονται οι ομοσπονδιακοί νόμοι στα γερμανικά.

Ο λόγος είναι ότι στις νεοσύστατες Ηνωμένες Πολιτείες, υπήρχαν πολλοί γερμανικής καταγωγής πολίτες που δεν ήξεραν αγγλικά ή ήξεραν ελάχιστα (στην απογραφή του 2000 περίπου 45 εκατομμύρια πολίτες των ΗΠΑ δηλώσαν γερμανική καταγωγή).
Η πρόταση αυτή συζητήθηκε στο Κογκρέσο στις 13 Ιανουαρίου 1795 και εν τέλει τέθηκε σε ψηφοφορία η μετάφραση στα γερμανικά του κειμένου των ομοσπονδιακών νόμων για τους πολίτες που δεν καταλάβαιναν αγγλικά. Από εκεί προέκυψε πιθανότατα η περίφημη διαφορά της μίας ψήφου, καθώς το αποτέλεσμα ήταν 42-41 κατά της μετάφρασης των νόμων στα γερμανικά!

Πρόεδρος του Σώματος ήταν ο γερμανικής καταγωγής Φρέντερικ Μούλενμπεργκ, ο οποίος λόγω της ιδιότητας του (ήταν συνηθισμένο να μην ψηφίζει ο Πρόεδρος του Σώματος) αρνήθηκε να ψηφίσει υπέρ. Κι έτσι γεννήθηκε ο μύθος του Μούλενμπεργκ, που κατά πως φαίνεται «παραφράστηκε» σε Ελλάδα, Γαλλία και Ισραήλ…

πηγή



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Το μήνυμα του δημοψηφίσματος, το 61,3% του «Όχι», έπρεπε επειγόντως να φιμωθεί, να παρερμηνευτεί, να λοιδορηθεί και τελικά να ξεχαστεί.


της Δέσποινας Κουτσούμπα

Έχουν περάσει πέντε χρόνια από εκείνο το βράδυ που μας σημάδεψε. Από όλες τις στιγμές των χρόνων 2010-2015 και της κινητοποίησης του κόσμου που συνηθίσαμε να ονομάζουμε «αντιμνημονιακό κίνημα», το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος ήταν μια στιγμή τομής. Μπορεί να συνιστά τομή το αποτέλεσμα μιας κάλπης; Ναι, όταν αυτό είναι τόσο αντίθετο στην Εκάλη από το Περιστέρι, στις ψήφους των εργοδοτών από τις ψήφους των εργαζομένων, των πλούσιων από τους φτωχούς. Ναι, ήταν ένα ταξικό αποτέλεσμα, που είχε σμιλευτεί μέσα σε πέντε χρόνια σκληρών αγώνων, μεγάλων απεργιών, συνελεύσεων και συγκρούσεων στις πλατείες, στησίματος της αλληλεγγύης των από κάτω. Ήταν ένα ταξικό αποτέλεσμα που ήρθε να βροντοφωνάξει ότι η πλειοψηφία είμαστε εμείς οι «από κάτω», κι αν αψηφήσουμε την τρομοκρατία, το φόβο, την εκμετάλλευση, μπορούμε να κερδίσουμε. Κι αυτός είναι βασικός λόγος που το μήνυμα του δημοψηφίσματος, το 61,3% του «Όχι», έπρεπε επειγόντως να φιμωθεί, να παρερμηνευτεί, να λοιδορηθεί και τελικά να ξεχαστεί.

Δε θέλει να θυμάται το δημοψήφισμα η αστική τάξη της χώρας, που μετά από πολλά χρόνια ένιωσε να απειλείται από τους «ξεβράκωτους»

Δεν θέλει να θυμάται το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος ο ΣΥΡΙΖΑ, το κόμμα που προκάλεσε το δημοψήφισμα. Γιατί η ηγεσία του πίστευε εξαρχής ότι ήταν ένα «κόλπο grosso», ένας τρόπος να «διαπραγματευτούν» καλύτερα το μνημόνιο, που είχαν ξεκινήσει να ετοιμάζουν από τη συμφωνία της 20 Φλεβάρη 2015. Σε αντίθεση με τα εξαγγελλόμενα, δεν ήθελαν να διαπραγματευτούν με την τρόικα, αλλά με τον ίδιο τον κόσμο που τους είχε ψηφίσει. Η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ πόνταρε στον φόβο που θα δημιουργούσε η αντίδραση των «ισχυρών» της ΕΕ. Ο εργαζόμενος λαός τους διέψευσε. Από το βράδυ του δημοψηφίσματος η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ ανασυντάχθηκε και έδειξε ποιους ήθελε για συμμάχους, καλώντας το συμβούλιο των (παντελώς ηττημένων) πολιτικών αρχηγών για να ξεπεράσουν με «εθνική ομοψυχία» τον κραδασμό του δημοψηφίσματος.


Δε θέλει να θυμάται το 61,3% η ΝΔ, το ΚΙΝΑΛ και το Ποτάμι που πολέμησαν λυσσαλέα για να νικήσει ο φόβος -και έχασαν κατά κράτος. Το βράδυ του δημοψηφίσματος ο τότε αρχηγός της ΝΔ Β. Μεϊμαράκης προειδοποίησε ότι «οι δυνάμεις της αστικής τάξης θα απαντήσουν». Ήταν η αναμενόμενη αντίδραση όλου του αστικού πολιτικού κόσμου απέναντι στην ψήφο του «κυρίαρχου λαού», που κατά τα άλλα ισχυρίζονται ότι «τιμούν» και «σέβονται». Γιατί όταν το μαχαίρι φτάνει στο κόκκαλο και διακυβεύεται αληθινά το συμφέρον της αστικής τάξης, οι «καθώς πρέπει» πολιτικές διαμεσολαβήσεις πάνε περίπατο και τη θέση τους παίρνει η ωμότητα του αστικού πολιτικού συστήματος και των συμφερόντων που καλείται να υπηρετήσει, που δεν έχουν καμία σχέση με… δημοκρατικές ανησυχίες.

Δε θέλει να θυμάται το δημοψήφισμα η αστική τάξη της χώρας, που μετά από πολλά χρόνια ένιωσε να απειλείται από τους «ξεβράκωτους». Δε θέλουν να θυμούνται το δημοψήφισμα οι ολιγάρχες των μίντια, που πίστευαν ότι με στημένες εκπομπές και δημοσκοπήσεις (που μέχρι την τελευταία στιγμή έδιναν υπεροχή στο «Ναι») θα μπορούσαν να καναλιζάρουν τη βούληση της πλειοψηφίας -κι όμως είχαν ήδη χάσει κάθε ίχνος αξιοπιστίας και δεν το ξαναβρήκαν ποτέ.

Δεν θέλει να θυμάται το δημοψήφισμα ούτε η πολιτική τάξη της ΕΕ, γιατί ήταν ένα από τα πιο ηχηρά χαστούκια που είχε δεχτεί μέσα στην καπιταλιστική κρίση που μαινόταν από το 2008. Παρά την τρομοκρατία και τις απειλές για την φτώχεια στην οποία θα καταδίκαζε τη χώρα η σύγκρουση με την ΕΕ (λες και δεν είχε καταδικάσει το λαό στη φτώχεια η πρόσδεση στο άρμα της ΕΕ), παρά τις προειδοποιήσεις ότι δεν υπάρχει κανένας τρόπος εξόδου από το ευρώ, το 61,3% του «Όχι», αν διαδιδόταν όπως διαδόθηκε η φλόγα των πλατειών λίγα χρόνια πριν, θα οδηγούσε την ΕΕ σε μια πρωτοφανή πολιτική κρίση. Έπρεπε με κάθε τρόπο να ηττηθεί και να ξεχαστεί.

Δε θέλει να θυμάται το δημοψήφισμα, όμως, ούτε το ΚΚΕ. Ο θλιβερός απών από τη μάχη που δόθηκε, το κόμμα που αναφέρεται στην εργατική τάξη αναζητά δικαίωση για τη στάση του άκυρου/αποχής στην προδοσία του δημοψηφίσματος από τον ΣΥΡΙΖΑ. Κάνει ότι ξεχνά ότι το βασικό του σύνθημα, η «ανυπακοή», είχε γίνει πράξη από την εργατική τάξη, τους ανέργους, τη νεολαία, τα φτωχά λαϊκά στρώματα εκείνη τη μέρα. Κι όμως, μόλις το ΚΚΕ βρέθηκε μπροστά στο δίλημμα να εκφράσει αυτό το ορμητικό ποτάμι της ανυπακοής, οχυρώθηκε πίσω από το «δεν θα πετύχετε τίποτα», ενώ εννοούσε ότι δεν ήθελε να αναλάβει την ευθύνη να συμβεί κάτι διαφορετικό.

Για μας εκείνο το βράδυ ήταν κάτι διαφορετικό. Γιατί είχαμε ζήσει μαζί με τους εργαζόμενους και τους συνταξιούχους την αγωνία των πρώτων ημερών. Περάσαμε μαζί τους τις ώρες έξω από τα ΑΤΜ. Το σφίξιμο των δοντιών στην ερώτηση αν μπορούμε να τα καταφέρουμε, αν θα χουμε φαγητό, αν θα χουμε φάρμακα. Γιατί είχαμε βρεθεί στα ίδια μετερίζια στις διαδηλώσεις του 2010, είχαμε ξανακάνει τις συζητήσεις για το ευρώ και τη διαγραφή του χρέους στις πλατείες του 2011, είχαμε ανάψει μαζί φωτιές τον Φλεβάρη του 2012. Είχαμε ξενυχτήσει μαζί με τις καθαρίστριες έξω από το Υπουργείο Οικονομικών και μέσα στην κατειλημμένη ΕΡΤ. Αναγνωρίσαμε το χαμόγελο όταν μοιράζαμε για το «τριπλό όχι», σφίξαμε μαζί τη γροθιά, κι αναγνωρίσαμε την αλλαγή των τελευταίων ημερών όταν σηκώθηκαν πια οι μαγκούρες ενάντια στις απειλές της Μέρκελ και του Σόιμπλε. Νιώσαμε το ποτάμι του «Όχι» πολύ πριν αποτυπωθεί στην κάλπη και για πρώτη φορά βλέπαμε ότι είχε πίσω του την αποφασιστικότητα της επίγνωσης ότι δεν ζητάμε να γυρίσουμε στη ζωή μας πριν το 2010, ζητάμε να χτίσουμε κάτι διαφορετικό.


Αναγνωρίσαμε το χαμόγελο όταν μοιράζαμε για το «τριπλό όχι», σφίξαμε μαζί τη γροθιά, είδαμε την αλλαγή των τελευταίων ημερών όταν σηκώθηκαν πια οι μαγκούρες ενάντια στις απειλές της Μέρκελ και του Σόιμπλε

Εκείνο το αποτέλεσμα ήταν για τη δική μας αριστερά μια δικαίωση πολλών χρόνων. Κι όμως, ήταν μαζί κι ένα τραύμα. Γιατί από την επομένη του δημοψηφίσματος, από τη στιγμή που, μετά το πρώτο σοκ, όλες οι δυνάμεις του συστήματος ενώθηκαν για να το εξαφανίσουν, είδαμε ότι οι δυνάμεις μας δεν ήταν επαρκείς. Ότι οι αυταπάτες, οι παλινωδίες, οι υστερήσεις του κινήματος, μαζί με τις δικές μας αδυναμίες να έχουμε οικοδομήσει πραγματικούς κοινωνικούς δεσμούς με αυτό το πλατύ κομμάτι του λαού, η δική μας λειψή προετοιμασία στο πώς θα γίνουν όλα αυτά, τη στιγμή που περισσότερο από ποτέ φαινόταν ότι μπορούσαν να είναι εφικτά, είχαν ως αποτέλεσμα λίγες εβδομάδες μετά η οργή για την ψήφιση του νέου μνημονίου, κόντρα στη βούληση του 61,3%, να μη μετασχηματιστεί σε μάχιμη δύναμη ανατροπής.

Έχουμε πολλά ακόμη να μάθουμε από κείνη την τομή. Είμαστε οι μόνοι που θέλουμε να τη θυμόμαστε, κι όμως ακόμη δεν την έχουμε αξιολογήσει επαρκώς. Αν θέλουμε να είμαστε η αριστερά αυτού του 61,3%, η αντικαπιταλιστική αριστερά των «από τα κάτω», θα πρέπει να ξαναδούμε τη στάση μας πριν και μετά το δημοψήφισμα. Κι αν δεν άλλαξε τον ρου της ιστορίας, μπορούσε όμως να αλλάξει εμάς. Αλλά ποτέ δεν είναι αργά…


(Το κείμενο αυτό αφιερώνεται στον Σωτήρη, που έλειπε το βράδυ του δημοψηφίσματος και μας λείπει ακόμη)


πηγή

Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου
Πίνακας του Paris Bordone,1540 «Οι Σκακιστές»

Γνωρίζετε ότι το σκάκι κατα περιόδους είχε αναθεματιστεί και αφοριστεί απο την Εκκλησία για διαφόρους λόγους; Παρακάτω παραθέτω ορισμένους απο αυτούς τους λόγους, που ομολογουμένως προκαλούν αίσθηση και προβληματισμό για την ιδέα που είχε η Εκκλησία για το σκάκι κατά το Μεσαίωνα.

ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΟΤΙ...;

…Το σκάκι δεν συμβάδιζε με την θρησκεία; Κατά χρονικές περιόδους απαγορεύτηκε από τους Μουσουλμάνους, τους Ρωμαιοκαθολικούς, τους Αγγλικανούς, τους Εβραίους, τους Πουριτανούς και τους Ισλαμιστές.

...Το σκάκι νομιμοποιήθηκε στους Μουσουλμάνους μετά τον θάνατο του Μωάμεθ στις 8 Ιουνίου 632;

...Το 680 ο 50ος κανόνας των Εκκλησιαστικών Κανόνων αφορούσε την απαγόρευση του σκακιού;

...Το 780 ο Χαλίφης al-Mahdi έγραψε στους θρησκευτικούς ηγέτες της Μέκκας ν’ απαγορεύσουν να παίζουν σκάκι με ζάρια;

…Το 1005 μ.Χ. το σκάκι ήταν απαγορευμένο στην Αίγυπτο; Όλες οι σκακιέρες και τα κομμάτι καήκανε!!!

...Το σκάκι απαγορεύθηκε από τη Καθολική Εκκλησία μετά από Παπικό Διάταγμα που εκδόθηκε κατά το τέλος του 11ου αι. από τον Πάπα Αλέξανδρος Β΄ (1061-1073), κατά κόσμο Anselmo da Baggio;
To είχε απαγορεύσει να το παίζουν οι κληρικοί χαρακτηρίζοντας το τυχερό παιγνίδι!! Αιτία της απαγόρευσης ήταν πιθανόν μια επιστολή που έστειλε ο Καρδινάλιος, της Ostias, Sent Peter Damiani (ή Damian) (1007-1072) στον Πάπα Αλέξανδρος Β΄ το 1061, στο οποίο ο Καρδινάλιος καταδίκαζε το σκάκι σαν παιγνίδι τυχερό!!

…Το 1093 το σκάκι καταδικάστηκε και απαγορεύθηκε από την Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία;

…Το 1125 (1110;) ο Ορθόδοξος καλόγερος Ιωάννης Ζωνάρης δημοσίευσε μια οδηγία απαγόρευσης να παίζουν σκάκι στο Βυζάντιο, διότι το θεωρούσε ως ένα είδος ακολασίας!!

...Τον 12ο αι. μ.Χ. διοργανώνονταν τουρνουά στα Νεκροταφεία; Πράγματι το 1125 μ.Χ. ο Γάλλος επίσκοπος Μπιούη απείλησε με αποκλεισμό από την εκκλησία τον ιερέα της πόλης Μανσά, επειδή έπαιζε σκάκι. Οι ιερείς όμως δεν υπάκουσαν και διοργάνωναν τουρνουά στο ...δημοτικό Νεκροταφείο!

…Το 1128 ο Sent Bernard of Clairvaux (1090-1153) απαγόρευσε στους Ιππότες των Ναών (Ναϊτες) να παίζουν σκάκι;

…Το 1195 ο Ραβίνος Maimonides (1155-1204) συμπεριέλαβε στ’ απαγορευμένα παιγνίδια και το σκάκι;

...Η Καθολική Εκκλησία, το 1196, επί Πάπα Κελεστίνου Γ΄,κατά κόσμο Giacinto Bobo ή Bobone, απαγόρευσε να παίζουν σκάκι, διότι το θεωρούσε παιγνίδι του Σατανά;(!!)

...Το 1196 o επίσκοπος του Παρισιού Oddone di Sully είχε απαγορεύσει να παίζεται το σκάκι μεταξύ των κληρικών και μοναχών με την απειλή ότι όποιος παίζει σκάκι δεν πάει στον παράδεισο; Διότι την εποχή εκείνη πίστευαν ότι, η μορφή των κομματιών, η συνεχής και παρατεταμένη παρα-τήρηση των κομματιών αποτελούσε έναν έμμεσο τρόπο ειδωλολατρικής λατρείας.

…Το 1208 ο Επίσκοπος της Γαλλίας αποφάσισε να απαγορεύσει το σκάκι μεταξύ των κληρικών;

…Το 1240 η Σύνοδος του Worcester της Αγγλίας απαγόρευσε το σκάκι στους κληρικούς και τα μοναστικά Τάγματα;

...To 1254 ο βασιλιάς Κάρολος - Λουδοβίκος IX o Άγιος (1226-1270) είχε απαγορεύσει το σκάκι στο ποίμνιό του; Πίστευε ότι το σκάκι κατά την διάρκεια που παιζόταν μπορούσε να διεγείρει τα πάθη, τόσο μάλιστα, ώστε συνήθιζαν τότε να συνδυάζουν το σκάκι με το τάβλι!!

…Επί των κάτωθι Παπών απαγορεύτηκε να παίζουν σκάκι; Το 1254 επί Αλεξάνδρου Δ΄, κατά κόσμο Rinaldo ή (Rainaldo) Conti di Segni (; - 1261) και του βασιλιά Κάρολου - Λουδοβίκου IX τoυ Άγιου (1226-1270) και των Συνόδων:1255 επί Πάπα Αλεξάνδρου Δ΄, 1310 επί Πάπα Κλήμη E΄, κατά κόσμο Bertrand de Got και 1329 επί Πάπα Κλήμη ΣΤ΄ (1291 -1352), κατά κόσμο Pierre Roger. Εξέδωσαν θρησκευτικό διάταγμα απαγόρευσης του σκακιού ως ανώφελο και ανιαρό παιγνίδι.

…Το 1260 ο βασιλιάς Ερρίκος ΙΙΙ συμβούλευσε τους κληρικούς ν’ αποφεύγουν τη σκακιστική μοναξιά;

... Σκακιστικές ηθικές που γράφτηκαν γύρω στο 1280, άρχιζαν με νουθεσίες; Αυτές οι σκακιστικές νουθεσίες συναγωνιζόντουσαν την Βίβλο σε δημοτικότητα και αριθμό από εκτυπώσεις.

…Το 1291 ο Αρχιεπίσκοπος του Canterbury απείλησε να θέσει τους Ηγούμενους και τους Εφημέριους σε δίαιτα από ψωμί και νερό, εκτός εάν αυτοί παραιτηθούν από το να παίζουν σκάκι;

…Στους ιερείς ήταν απαγορευμένο να παίζουν σκάκι μέχρι το 1299;

…Το 1310 το σκάκι ήταν απαγορευμένο στους κληρικούς της Γερμανίας, βάσει ενός διατάγματος του Συμβουλίου της Εκκλησίας στην πόλη Trier;

…Το 1328 μερικές Εβραϊκές κοινότητες επέτρεψαν το σκάκι να είναι παιγνίδι, αλλά όχι για τα χρήματα ή χαρτοπαίζοντας;

…Το 1329 το σκάκι απαγορεύτηκε στους κληρικούς στη Σύνοδο του Würzburg στη Γερμανία;

…Το 1375 ο βασιλιάς της Γαλλίας Κάρολος Ε΄, κάτω από την επιρροή της Eκκλησίας, απαγόρευσε το σκάκι;

…Το 1485 και ο Πάπας Ιννοκέντιος Η΄ (1432-1492), κατα κόσμο Giovanni Battista Cibo, απαγόρευσε να παίζουν σκάκι οι κληρικοί δημόσια;

…Περί το 1500 το σκάκι ήταν γνωστό στους Εβραίους για να περνούν την ώρα το Σάββατο (ημέρα αργίας και προσευχής);

…Το 1551 η κοινότητα των κληρικών της Ρωσίας συνέταξαν τη Συλλογή Stoglav, στην οποία συμπεριέλαβαν και την απαγόρευση του σκακιού;

...Το σκάκι απαγορεύτηκε, ως απασχόληση...Ελληνικής διαβολικότητας; Μάλιστα! Αυτό το τρομερό γεγονός συνέβη στη Τσαρική Ρωσία επί βασιλείας του Τσάρου Ιβαν Δ΄ του Τρομερού (1533-1584), παρ’ όλο που και ο ίδιος έπαιζε σκάκι!!

...Η Εκκλησία απαγόρευσε το σκάκι από την εμφάνισή του χαρακτηρίζοντας το διαβολικό παιγνίδι; Αργότερα το πήρε υπό τη προστασία της και μάλιστα το 16ο αιώνα η επίσημη Εκκλησία της Ισπανίας ανακήρυξε σαν προστάτιδα του σκακιού την Αγία Θηρεσία6 από την Αβίλλη λόγω του ότι αγαπούσε το σκάκι κι έπαιζε με τ΄ αδέλφια της και τον πατέρα της.

...Τον 16ο αιώνα οι ιερείς στην Ρωσία συσχέτισαν το σκάκι με την μαγεία και την αίρεση;

…Στο Αφγανιστάν απαγορεύτηκε για 15 χρόνια από το Μουλά, των Ταλιμπάν, Mohammad Omar;

...Μετά από τρεις αιώνες(!!!) το Σκάκι επιτράπηκε να παίζεται από όλους και μάλιστα με τις ευλογίες της Εκκλησίας;

… Το 1981 το σκάκι απαγορεύτηκε στη Περσία από τον Αγιατολλάχ Χομεϊνή; Επετράπη εκ νέου από τον ίδιο το 1988!!


πηγή


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου



Η απειλή του Τραμπ να κινητοποιήσει τις ένοπλες δυνάμεις παρουσιάζεται σαν θλιβερή εξαίρεση στην ιστορία μιας δημοκρατικής χώρας. Στην πραγματικότητα το σύγχρονο αμερικανικό κράτος οικοδομήθηκε χάρη στις συνεχείς επεμβάσεις του στρατού εναντίον των ιθαγενών, των εργατών και των μαύρων.

Eνα παλιό ανέκδοτο έλεγε ότι στις ΗΠΑ δεν πραγματοποιούνται πραξικοπήματα γιατί δεν υπάρχει αμερικανική πρεσβεία. Ενα καλύτερο ανέκδοτο θα έλεγε ότι δεν χρειάζονται πραξικοπήματα, καθώς για δεκαετίες η χώρα βρισκόταν υπό τη στρατιωτική κατοχή… του Πενταγώνου.

Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, ο πανεπιστημιακός Ντέβιντ Ανταμς υπολόγισε ότι από το 1886 (οπότε υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία) μέχρι το 1990, στο εσωτερικό των ΗΠΑ σημειώνονταν κατά μέσο όρο «18 στρατιωτικές παρεμβάσεις με τη συμμετοχή 12.000 στρατιωτών, τον χρόνο».

Πριν προχωρήσουμε θα πρέπει βέβαια να αναφερθούμε στην τυπική διάκριση μεταξύ της εθνοφρουράς και των ενόπλων δυνάμεων. Λέμε «τυπική», γιατί η εθνοφρουρά, που ενεργεί σε επίπεδο πολιτείας, υπάγεται απευθείας στον στρατό ξηράς και την πολεμική αεροπορία. Στο κείμενο δεν θα ασχοληθούμε επίσης με τις στρατιωτικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση ακραίων καιρικών φαινομένων ούτε με τις παρακολουθήσεις πολιτών από τις ένοπλες δυνάμεις. Δεν θα συζητήσουμε επίσης για το γεγονός ότι ειδικές δυνάμεις της αστυνομίας χρησιμοποιούν οπλισμό και τεχνικές που αναπτύχθηκαν για πολεμικές αναμετρήσεις σε χώρες όπως το Ιράκ ή το Αφγανιστάν. Θα ασχοληθούμε με τις παρεμβάσεις του ομοσπονδιακού στρατού των ΗΠΑ σε αυτό που το Πεντάγωνο χαρακτηρίζει «κοινωνική αναταραχή» (civil disturbance).

Ο Ανταμς χρησιμοποιεί τον Αμερικανικό Εμφύλιο και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο για να χωρίσει την ιστορία των στρατιωτικών επεμβάσεων σε τρεις περιόδους. Στην πρώτη ο στρατός αναλάμβανε, ως επί το πλείστον, να καταπνίξει εξεγέρσεις ιθαγενών και σκλάβων, στη δεύτερη απεργών και στην τρίτη ανέργων και φυλετικών μειονοτήτων που εξεγείρονταν.

Στην πρώτη περίοδο, τα όρια μεταξύ του στρατού και των τοπικών ομάδων ενόπλων είναι συχνά δυσδιάκριτα. Το 1835, πάντως, το αμερικανικό κράτος θα χρησιμοποιήσει το σύνολο του στρατού ξηράς, μαζί με 1.000 ναύτες, αρκετούς πεζοναύτες και παραστρατιωτικές δυνάμεις 30.000 ενόπλων, στον λεγόμενο Δεύτερο Πόλεμο του Σέμινολ εναντίον ιθαγενών. Είχε προηγηθεί ανάλογη κινητοποίηση λίγα χρόνια νωρίτερα, στον Πόλεμο του Μαύρου Γερακιού.

Μετά τον εμφύλιο ο ομοσπονδιακός στρατός θα κινητοποιηθεί άλλες 943 φορές εναντίον ιθαγενών. Η τελευταία σχετική παρέμβαση, μάλιστα, γίνεται το 1973, επί προεδρίας Νίξον, όταν ο στρατός συνδράμει το έργο της εθνοφρουράς και του FBI για τον έλεγχο της εξέγερσης των Ινδιάνων Σιού στην περιοχή Wounded Knee (Πληγωμένο Γόνατο). Πρόκειται παρεμπιπτόντως για την ίδια περιοχή όπου το 1890 ο αμερικανικός στρατός είχε σφαγιάσει εκατοντάδες ιθαγενείς – οι μισοί από τους οποίους ήταν γυναίκες και παιδιά.

Στην περίοδο πριν από τον Εμφύλιο ο Ανταμς καταγράφει και τουλάχιστον 250 εξεγέρσεις σκλάβων στον αμερικανικό Νότο, οι οποίες αντιμετωπίστηκαν από στρατιώτες. Εικάζει μάλιστα ότι η διαρκής άντληση στρατιωτών από τις δυνάμεις των Νοτίων, για τον έλεγχο των σκλάβων, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ήττα που υπέστησαν στον εμφύλιο πόλεμο.

Από το 1877 μάλιστα, δηλαδή 12 χρόνια μετά τον Εμφύλιο, ο αμερικανικός στρατός στρέφεται ανοιχτά εναντίον των εργατών και του συνδικαλιστικού κινήματος που προσπαθεί να οργανωθεί. Με αφορμή τη μεγάλη απεργία των σιδηροδρομικών εκείνης της χρονιάς, η εθνοφρουρά λαμβάνει τα χαρακτηριστικά με τα οποία τη γνωρίζουμε και σήμερα, με στόχο να απαλλάξει τις ένοπλες δυνάμεις από την ανάγκη συνεχούς μεταφοράς δυνάμεων για την αντιμετώπιση απεργιών. Είναι, πάντως, χαρακτηριστικό ότι, ενώ ο στρατηγός ΜακΚλέλαν υποστήριζε τότε ότι «οι μάχες του βιομηχανικού πολέμου πρέπει να δίνονται από τα στρατεύματα των Πολιτειών (εθνοφρουρά)», ο περιβόητος στρατηγός Απτον επέμενε ότι «ο ομοσπονδιακός στρατός είναι το καλύτερο εργαλείο για τους πολέμους των απεργιών».

Τελικά, ο ομοσπονδιακός στρατός θα συνεχίσει να επιχειρεί παράλληλα με την εθνοφρουρά εναντίον απεργών μέχρι και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η βασική διαφορά των δυο Σωμάτων ήταν ότι η εθνοφρουρά συχνά πληρωνόταν απευθείας από επιχειρηματίες όπως ο Ροκφέλερ, που ήθελαν να διαλύσουν απεργίες στις βιομηχανίες τους. Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα ήταν η σφαγή του Λάντλοου το 1914, όπου η εθνοφρουρά σε συνεργασία με τις ένοπλες δυνάμεις του Ροκφέλερ άρχισαν να πολυβολούν τις γυναίκες και τα παιδιά απεργών ανθρακωρύχων που είχαν κατασκηνώσει σε περιοχές του Κολοράντο.

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι εσωτερικές επεμβάσεις των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων στρέφονται ως επί το πλείστον εναντίον κοινωνικών εξεγέρσεων που δεν αφορούν τόσο τους εργάτες όσο τους ανέργους και το αντιπολεμικό κίνημα. Από το 1961 έως το 1968 τουλάχιστον 200.000 στρατιώτες (εθνοφρουρά και ομοσπονδιακός στρατός) χρησιμοποιούνται εναντίον εξεγέρσεων. Σύμφωνα, μάλιστα, με τον Ντέιβιντ Ανταμς, οι επιχειρήσεις συνεχίζονται με ανάλογους ρυθμούς και τη δεκαετία του 1970, αν και το Πεντάγωνο σταμάτησε να δημοσιεύει σχετικά στατιστικά στοιχεία.

Ο απόηχος αυτών των επεμβάσεων φτάνει μέχρι την εξέγερση του Λος Αντζελες το 1992 – την τελευταία φορά που κινητοποιούνται δυνάμεις του Πενταγώνου στο εσωτερικό της αμερικανικής επικράτειας. Νωρίτερα, πάντως, 30.000 ομοσπονδιακοί στρατιώτες χρησιμοποιήθηκαν σαν απεργοσπάστες τις απεργίες στα ταχυδρομεία, ενώ το 1982 ο Ρόναλντ Ρέιγκαν θα αναθέσει σε 1.248 ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας της Πολεμικής Αεροπορίας να σπάσουν την απεργία των πιλότων και του προσωπικού των αεροδρομίων – το κύκνειο άσμα του μεταπολεμικού συνδικαλισμού στις ΗΠΑ.

Την επόμενη φορά λοιπόν που κάποιος θα κατηγορήσει τον Ντόναλντ Τραμπ ότι υπερέβη τα εσκαμμένα της αστικής δημοκρατίας των ΗΠΑ, μπορούμε να του θυμίσουμε ότι αυτός ο φριχτός πρόεδρος είναι ίσως ο σημαντικότερος υμνητής μιας μακροχρόνιας αμερικανικής παράδοσης. Της παράδοσης επάνω στην οποία οικοδομήθηκε ο καπιταλισμός των ΗΠΑ.

info-war.gr



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου
Σκακιστικό ενδιαφέρον παρουσιάζει ο νέος τόμος 30 του περιοδικού Μαρξιστική Σκέψη. Περιλαμβάνει το άρθρο του γνωστού δημοσιογράφου και σκακιστικού παράγοντα Κοσμά Κέφαλου, «Το σκάκι στην Κούβα. Από τον Καπαμπλάνκα ως τον Φιντέλ, τον Τσε και τη μαζική διάδοσή του μετά την Επανάσταση». Όπως μαρτυρά και ο τίτλος του, το άρθρο δίνει μια συνολική εικόνα της πορείας του σκακιού στην Κούβα από τα πρώτα βήματά του ως τις μέρες μας. Ακολουθεί το μέρος για τους Φιντέλ και Τσε.

του Κοσμά Κέφαλου*



Οι περισσότεροι μεγάλοι επαναστάτες, συμπεριλαμβανόμενων των Μαρξ, Λένιν, Τρότσκι, Βίλχελμ Λίμπκνεχτ, Λουνατσάρσκι, κ.ά., ήταν θερμοί φίλοι και θιασώτες του σκακιού. Ο Τσε και ο Φιντέλ, οι δυο ιστορικοί ηγέτες της Κουβανικής Επανάστασης, δεν αποτέλεσαν εξαίρεση στον κανόνα. Υπάρχουν αρκετές μαρτυρίες της αγάπης τους για το σκάκι και της ενασχόλησής τους με το παιχνίδι.
Η ικανότητα αντίληψης του Τσε στο πεδίο της μάχης έχει κερδίσει την εκτίμηση ακόμη και στρατιωτικών ειδικών όπως ο Λάρι Μπόκμαν, ο οποίος εκτιμά ότι ο Τσε ήταν «ο καλύτερος ηγέτης των ανταρτών από τακτική άποψη» και ότι «είχε τη δυνατότητα να βλέπει όλο το πεδίο της μάχης σε οποιαδήποτε δεδομένη σύγκρουση» *1. Ίσως αυτή η ικανότητα να καλλιεργήθηκε στον Τσε από την ενασχόλησή του με το σκάκι από μικρή ηλικία.
Από δύο ετών ο Ερνέστο διαγνώστηκε ότι πάσχει από άσθμα. Κατά περιόδους η κατάσταση οξυνόταν και έπρεπε να παραμένει για πολύ καιρό στο κρεβάτι. Όπως έχει γραφτεί κατά κόρον, αυτό του άνοιξε τις πόρτες δύο μυθικών κόσμων: βιβλία και σκάκι.
Το 1939 ταξίδεψε με τον πατέρα του στο Μπουένος Άιρες και παρακολούθησαν τη Σκακιστική Ολυμπιάδα. Το 11χρονο παιδί μαγεύτηκε από την παρουσία του κορυφαίου Κουβανού Καπαμπλάνκα. Άρχισε να παίζει σε τοπικά τουρνουά και το 1948 συγκαταλέγεται στην ομάδα της Ιατρικής Σχολής και αγωνίζεται στη Σκακιστική Πανεπιστημιάδα.
To 1962 συμμετέχει στην επίδειξη σιμουλτανέ του Νάιντορφ και αποσπά ισοπαλία! Κάποιοι θα σπεύσουν να αμφισβητήσουν το μέγεθος της επιτυχίας, αναφέροντας ισοπαλίες του Νάιντορφ με ισχυρούς της πολιτικής, όπως ο Τσόρτσιλ, ο Χρουστσόφ, ο Σάχης, ο Περόν, ο Κάστρο κ.ά.
Χιουμοριστική και ενδεικτική του χαρακτήρα του Σοβιετικού γκρανμέτρ Κορτσνόι είναι η περιγραφή της αναμέτρησης του Τσε μαζί του, σε ένα σιμουλτανέ το 1963 στην Αβάνα. Λίγο πριν αρχίσει το σιμουλτανέ, ένας αξιωματούχος πλησίασε τον Κορτσνόι και του είπε ότι μεταξύ των αντιπάλων του είναι και ο Τσε, ο οποίος θα έμενε πολύ ευχα-ριστημένος αν η παρτίδα τους έληγε ισόπαλη. Το βράδυ, στο ξενοδοχείο, ρώτησε ο Ταλ τον Κορτσνόι τι έκανε. «Τους νίκησα όλους», απάντησε ο μαχητικός γκρανμέτρ. «Και τον Τσε;», απόρησε ο Ταλ. «Ναι, δεν είχε ιδέα από Καταλανική!»
Όπως αναφέρουμε σε άλλο σημείο, ο Τσε Γκεβάρα πρωτοστάτησε στην επανέναρξη των τουρνουά εις μνήμην Καπαμπλάνκα, ενέταξε το σκάκι στο πρόγραμμα καταπολέμησης του αναλφαβητισμού και προετοίμασε την υποδειγματική Σκακιστική Ολυμπιά- δα της Αβάνας, το 1966. Δεν την παρακολούθησε, αφού το πεπρωμένο τον καλούσε κοντά σε καταπιεζόμενους λαούς για να τους εμπνεύσει και να αγωνιστεί μαζί τους στην αποτίναξη του ιμπεριαλιστικού ζυγού και στο γκρέμισμα των αποικιοκρατικών καθεστώτων, προσφέροντας την ίδια τη ζωή του.
Ο Τσε σε κουβέντα με τον θερμό τότε κομμουνιστή Τσέχο γκρανμέτρ Πάχμαν είχε δώσει ένα δείγμα της βαθιά αντικομφορμιστικής νοοτροπίας του, που δεν του επέτρεπε ποτέ να εφησυχάζει. Όπως παραθέτει ο Πάχμαν, ο Τσε, που ήταν τότε Υπουργός Βιομηχανίας, είχε πει: «Ξέρεις, σύντροφε Πάχμαν, δεν διασκεδάζω να είμαι υπουργός. Θα προτιμούσα να παίζω σκάκι όπως εσύ ή να οργάνωνα μια επανάσταση στη Βενεζουέλα».
Και ο Πάχμαν σχολιάζει παραπέρα: «Πριν οι Κουβανοί επαναστάτες επιβιβαστούν στην Γκράνμα, το ιστορικό πλοίο που τους έφερε στην Κούβα, προετοιμάστηκαν στο Μεξικό για τον επαναστατικό αγώνα. Και ένα μέρος αυτής της προετοιμασίας ήταν – το σκάκι! Πιθανότατα, ήταν ο Τσε Γκεβάρα που έπεισε το συνεργάτη του για το χαρακτήρα του σκακιού ως μοντέλου για τη στρατηγική και τακτική σκέψη».
Το 1999 η FIDE, η παγκόσμια σκακιστική ομοσπονδία, απένειμε τιμητικά μετά θάνατο στον Τσε τον τίτλο του «Μεγάλου Ιππότη της FIDE».



Ο Φιντέλ Κάστρο (1926-2016), ο άνθρωπος που έχει συνδέσει το όνομά του με τη νεότερη ιστορία της Κούβας, ήταν και φίλος του σκακιού. Έπαιρνε μέρος σε επιδείξεις σιμουλτανέ και επεδίωκε συναντήσεις με επώνυμους σκακιστές. Έχει φωτογραφηθεί να παίζει με τον Φίσερ, να σχολιάζει παρτίδα με τον Πετροσιάν, να παρακολουθεί σκακιστικούς αγώνες και να συμμετέχει στο γιγαντιαίο σιμουλτανέ του 2002 στην Αβάνα, όπου 550 ισχυροί παίκτες αντιμετώπισαν 11.000 ερασιτέχνες σκακιστές!
Τα μέλη της Εθνικής Ελλάδας θυμούνται τον Κουβανό ηγέτη διαρκώς παρόντα το 1966, στην Ολυμπιάδα της Αβάνας, μιας από τις πιο άρτια οργανωμένες διαχρονικά.
Ο Φιντέλ Κάστρο ήταν ίσως ο μόνος στον κόσμο που μπόρεσε να κάμψει τις συνήθεις ιδιοτροπίες του Φίσερ. Το καλοκαίρι του 1965, ο Αμερικανός πρωταθλητής επρόκειτο να μετάσχει στο τουρνουά της Αβάνας, μα το Στέιτ Ντιπάρτμεντ απαγόρευσε τη μετάβασή του και συμφωνήθηκε να παίξει μέσω τηλετύπου από τη Νέα Υόρκη. Όταν ο αμερικάνικος Τύπος δημοσίευσε πληροφορίες ότι ο Κάστρο είχε χαρακτηρίσει το γεγονός «μεγάλη προπαγανδιστική νίκη», ο Φίσερ έσπευσε να του στείλει τηλεγράφημα, με το οποίο δήλωνε ότι αποσύρει τη συμμετοχή του, εκτός αν διαβεβαιώσει επίσημα ότι η κουβανική κυβέρνηση δεν θα εκμεταλλευτεί πολιτικά το γεγονός.
Ο Κάστρο απάντησε ότι δεν είχε κάνει καμιά δήλωση, προσθέτοντας αιχμηρά: «Εάν φοβάστε την ήττα και μετανιώσατε για την προηγούμενη απόφασή σας, θα ήταν καλύτερα να βρείτε άλλη δικαιολογία, ειδεμή να έχετε το σθένος να παραμείνετε έντιμος». Αυτό πήγαινε πολύ για τον Φίσερ, που έσπευσε πάραυτα να επιβεβαιώσει τη συμμετοχή του.
Αναφέρεται ακόμη ότι ο Κάστρο νίκησε τον Φίσερ, τον κατά πολλούς μεγαλύτερο σκακιστή του 20ού αιώνα. Δεν διευκρινίζεται αν πρόκειται για φιλική παρτίδα ή για συμμετοχή του Κουβανού ηγέτη σε επίδειξη σιμουλτανέ του Αμερικανού γκρανμέτρ. Λέγεται όμως ότι μετά την παρτίδα ο Φιντέλ καθησύχασε τον Φίσερ λέγοντας: «Πάντως μη μου ανησυχείς, δεν θα είμαι ανάμεσα στους μεγάλους σκακιστές στην επόμενη Ολυμπιάδα». Τον διαβεβαίωσε δε ότι είχε μελετήσει τις παρτίδες του Καπαμπλάνκα αλλά και το βιβλίο του ίδιου του Φίσερ.
Διασώζεται και μια παρτίδα του Μεξικανού Φιλιμπέρτο Τεράζας με τον Φιντέλ Κάστρο και υπάρχει μια πιθανότητα οι αναφορές στη μάχη του Φιντέλ με τον Φίσερ να αναφέρονται στην πραγματικότητα σε αυτή. Όπως αναφέρει ο Μεξικανός, κατά τη διάρκεια της παρτίδας, προσήλθε αυτόκλητος ο Σοβιετικός παγκόσμιος πρωταθλητής Τιγκράν Πετροσιάν και άρχισε να συμβουλεύει τον Κάστρο, ενώ ο Τεράζας ζήτησε τις συμβουλές του παριστάμενου Φίσερ (προφανώς δεν τον συμβούλευσε για την τελευταία του κίνηση). Η παρτίδα, όπως είναι δημοσιευμένη:

Φιλιμπέρτο Τεράζας – Φιντέλ Κάστρο (Αβάνα 1966, Γκαμπί του Βασιλιά)
1.ε4 ε5 2.ζ4 εxζ4 3.Ιζ3Αδ6 4.δ4 θ6 5.ε5 Αβ4+ 6.γ3 Αα5 7.Αxζ4 η5 8.Αη3 Βε7 9.Αε2 δ6 10.εxδ6 γxδ6 11.Βα4+ Ιγ6 12.δ5 Αδ8 13.δxγ6 β5 14.Βxβ5 α6 15.Βα4 η4 16.γ7+ Αδ7 17.γxδ8Β+ Πxδ8 18.Βδ4 ηxζ3 19.Βxθ8?? [19.ηxζ3 και τα λευκά κερδίζουν] 19…Βxε2 0-1. Στο chessgames εδώ
Η αγάπη του Φιντέλ προς το σκάκι συνέχισε να εκδηλώνεται και τα επόμενα χρόνια, με την υποστήριξη σε σκακιστικά μαθήματα από την τηλεόραση, τη δημιουργία εκπαιδευτών και το πρόγραμμα μαθημάτων σκακιού σε χιλιάδες σχολεία.

Σημειώσεις
1. Βλέπε Λ. Μπόκμαν, «Από το Μεξικό στην Αβάνα: το αντάρτικο του Κάστρο και του Τσε», στη Μαρξιστική Σκέψη, τόμ. 28, σελ. 246.

*O Κοσμάς Κέφαλος αρθρογραφεί στην Αυγή.

Φωτογραφίες υπάρχουν πάρα πολλές στο διαδίκτυο, αυτές μπήκαν στο τεύχος του περιοδικού.




πηγή

Σε μια σπουδαία ανακάλυψη σκελετών μαμούθ που ανατρέπει όσα ξέραμε για το πώς κυνηγούσαν μεγάλα ζώα οι άνθρωποι προχώρησαν αρχαιολόγοι στο Μεξικό.

Σύμφωνα με το BBC, τουλάχιστον 14 σκελετοί από το είδος των «μαλλιαρών» μαμούθ εντοπίστηκαν σε παγίδες που είχαν κατασκευάσει προϊστορικοί κυνηγοί πριν από 15.000 χρόνια. Μάλιστα, όπως ανακοινώθηκε, οι παγίδες που βρέθηκαν στο βόρειο Μεξικό, είναι οι πρώτες που ανακαλύπτονται.

Οι κυνηγοί της εποχής ίσως κατάφερναν να εγκλωβίσουν στις παγίδες τα τεράστια αυτά ζώα χρησιμοποιώντας πυρσούς και κλαδιά. Έτσι, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, τα 800 οστά που ανακαλύφθηκαν πιθανόν να αλλάξουν όσα ξέραμε μέχρι στιγμής για τον τρόπο που οι άνθρωποι κυνηγούσαν αυτά τα ζώα.

Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Ανθρωπολογίας και Ιστορίας (ΙΝΑΗ) του Μεξικού πρόκειται για το μεγαλύτερο εύρημα αυτού του είδους, που έχει γίνει ποτέ  και δεν είναι απίθανο να βρεθούν και άλλες τέτοιου είδους παγίδες στο βόρειο Μεξικό.


Σημειώνεται ότι οι σκελετοί εντοπίστηκαν στο Τουλτεπέκ, σε μια περιοχή όπου η κυβέρνηση κατασκευάζει ένα νέο αεροδρόμιο. Ο Ντιέγκο Πριέτο Ερνάντεζ, διευθυντής του Ινστιτούτου, δήλωσε ότι «η ανακάλυψη αποτελεί ορόσημο και ένα σημείο καμπής σε όλα όσα πιστεύαμε για τη σχέση των κυνηγών-τροφοσυλλεκτών και αυτών των γιγάντιων φυτοφάγων ζώων».


πηγή ... με πληροφορίες από BBC



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

του Αλέξανδρου Κουτσομητόπουλου

Διαβάτη , στάσου μια στιγμή – να σου μιλήσουμε για δύο ανθρώπους που θα μπορούσαν «να αλλάξουν το ρου της ιστορίας» και τα δεινά που έζησε η ανθρωπότητα , αλλά ιδιαίτερα και η Ελλάδα. Πρόκειται για τον άγνωστο «τυραννοκτόνο» , τον αριστερό, αλλά κομματικά ανένταχτο εργάτη Georg Elser , ο οποίος λίγους μήνες πριν την κήρυξη του 2ου Π.Π , προσπάθησε με μια βόμβα που κατασκεύασε ο ίδιος να σκοτώσει τον Αδόλφο Χίτλερ σε προγραμματισμένη ομιλία του , την «8η Νοεμβρίου 1939» , στην μπυραρία «Μπύρκερμπροϊκελερ» του Μονάχου ( για την «ελληνική διάσταση και ιστορία» του «Μπυρρκερμπρόϊκελερ» διαβάστε το *υστερόγραφο").

Αποφάσισαν να μην τον εκτελέσουν αμέσως , αλλά μετά την "Ευρωπαϊκή" Νίκη της Γερμανίας στον 2ο Π.Π, , αφού πρώτα προηγηθεί μια παρωδία "ρωμαϊκού τύπου θριαμβευτική δίκη" και καταδίκη του".

Όταν έφτασε μετά από έξη χρόνια πολέμου το τέλος του "χιλιετούς ράιχ" τον εκτέλεσαν στις 9 Απριλίου 1945 στο Νταχάου μαζί με εκατοντάδες άλλους Αντιχιτλερικούς & αντιφασίστες , ιερωμένους , σοσιαλιστές και κομουνιστές , ανάμεσα τους και τον ηγέτη του Κ.Κ. Γερμανίας Έρνστ Τέλμαν. Ένα μήνα πριν την οριστική ήττα – συνθηκολόγηση της ναζιστικής Γερμανίας ( «8η Μαίου» 1945 ) και 21 μέρες πριν την αυτοκτονία του Α. Χίτλερ , στις 30 Απριλίου !

Σκέψου , εάν είχε πετύχει η ατομική απόπειρα ενός υπεύθυνου - συνειδητού και «αμνημόνευτου» πολίτη , Γκέοργκ Έλσερ , η ανθρωπότητα μπορεί να μην είχε λύσει τα βασικά της προβλήματα που προκαλούν την καθημερινή αδικία, την καταπίεση και τους κατακτητικούς πολέμους , αλλά είναι μάλλον σίγουρο ; ότι θα είχε αποφύγει την Εκατόμβη του Β΄Π.Π με τα 50 εκατομμύρια θύματα, επειδή ναζιστική δικτατορία ήταν παράλληλα και ένα τελείως «προσωποπαγές» καθεστώς.

Ο δεύτερος συνειδητός πολίτης που δεν «μεταβίβασε σε άλλους την τύχη και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια του» , ήταν ο Αλέξανδρος Παναγούλης , εάν είχε πετύχει η επί της ουσίας «ατομική» του απόπειρα ενάντια στον δικτάτορα Γ. Παπαδόπουλο, θα είχαν αποφευχθεί πολλά δεινά που προκαλούν οι τελείως ανεξέλεγκτες πολιτικές εξουσίες και διακυβερνήσεις από ιδεαλιστικά – μεταφυσικά «μουρλαμένους», μάλλον σίγουρα και ο διαμελισμός της Κύπρου

Πριν 40 χρόνια , ξημερώματα της τελευταίας στην Ελλάδα "Κόκκινης ( από αίμα ) Πρωτομαγιάς" το 1976 τερματίστηκε η ζωή σ΄ένα "περίεργο αυτοκινητιστικό ατύχημα" του Αλέξανδρου Παναγούλη. Ο οποίος αποτέλεσε την "ενσάρκωση" της ελληνικής συμμετοχής ( με γενναίες ατομικές προσπάθειες που κρατούσαν τη «δάδα αναμένη» μέχρι την μαζικότερη παρέμβαση του καταφρονημένου και καταδικασμένου στο περιθώριο ελληνικού λαού ), στο τότε παγκόσμιο κίνημα της νεολαίας , του "Ελληνικού 1968" ( τ΄ οποίο βρήκε , βέβαια με την «ελληνική του ιδιαιτερότητα» , την ολοκληρωμένη του έκφραση με την συλλογική – μαζική Εξέγερση τον Νοέμβρη του 1973’ ). Ήταν ο Μάρτυρας και η μαρτυρία του Αντιδικτατορικού Αγώνα 67 - 74' και το σύμβολο των Ανυπότακτης και διαρκώς στο προσκήνιο και στις Επάλξεις Νεολαίας της Ελλάδας , από το 1940 μέχρι ... ( ; ).

Εδώ ένα ιταλικό ντοκιμαντέρ για το «1968» και την περίπτωση του Αλέξανδρου Παναγούλη :


Alekos Panagoulis - ALTRI SEGUIRANNO - presentazione dell'intervista inedita


Μετακίνησε τον κέρσορα στο "7 : 30' " του βίντεο , στα ιταλικά , αλλά από τις εικόνες και τον ήχο θα καταλάβεις πολλά , για το πως ο σκηνοθέτεις - σωστά - συνδέει τα γεγονότα της Παγκόσμιας Εξέγερσης του 68΄ με την αντιστασιακή ενέργεια του Αλέξανδρου Παναγούλη, την αντιστασιακή ενέργεια η οποία δεν τελείωσε με την απόπειρα , αλλά συνεχίστηκε με την ανυπότακτη στάση του στο στρατοδικείο , απέναντι στη διαρκή απειλή για την θανάτωση του, όπως επίσης στις "ανακρίσεις" και στην διάρκεια των σκληρών – εκδικητικών συνθηκών κράτησης και φυλάκισης του.

Βέβαια δεν ξεχνάμε , πρέπει να γνωρίζουμε πως στην «κόκκινη από αίμα πρωτομαγιά του 1976» , πριν 40 χρόνια έχασε την ζωή του και ένας μαθητής, μόλις 17 χρονών ( ο οποίος σήμερα θα ήταν μόλις 57 χρονών ) , ο Σιδέρης Ισιδωρόπουλος ( μέλος μαθητικής παράταξης μιας μικρής οργάνωσης της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς , «Κ.Ο. Μαχητής») , κυνηγημένος στην οδό Πειραιώς από την αστυνομία το βράδυ της παραμονής για «παράνομη αφισοκόλληση» , η οποία καλούσε σε πρωτομαγιάτικη συγκέντρωση στην «Πλατεία Κοτζιά» ( σύμφωνα με αυτό που ίσχυε για τις «Πρωτομαγιάτικες Συγκεντρώσεις» μέχρι την 21η Απριλίου 1967’ ) και όχι στο «Πεδίο του Άρεως» που καθιέρωσαν από το 1976 ΟΛΕΣ οι «δημοκρατικές δυνάμεις» ( έκτοτε ισχύει μέχρι σήμερα ), για λόγους «συμφιλίωσης και λήθης με το παρελθόν», δηλαδή αποκοπής με το αγωνιστικό παρελθόν στην περίφημη "μετα" - πολίτευση» ).

Στην προσπάθεια να αποφύγει την σύλληψη του παρασύρθηκε και σκοτώθηκε από ένα διερχόμενο αυτοκίνητο στην οδό Πειραιώς. Μπορεί η κηδεία του Αλέξανδρου Παναγούλη να έβγαλε στο δρόμο εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες , αλλά και η κηδεία του άτυχου «άγνωστου μαθητή» ήταν ένα ορμητικό μαχητικό ποτάμι δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων.

Η χαροκαμένη και θαρραλέα μάνα , όπως κάθε μάνα , της οικογένειας , Αθηνά Παναγούλη , κατάλαβε την κοινή μοίρα όλων των αγωνιζόμενων και την ιστορική σημασία της ματωμένης Πρωτομαγιάς του 1976 , ανεξάρτητα από την ηλικία και από το σε ποια πολιτική οργάνωση ανήκουν , και έστειλε ένα ξεχωριστό μήνυμα συμπαράστασης για την κηδεία του μαθητή , την ώρα της κηδείας του δικού της γιου.

Όχι προσωπικά δεν είμαστε θιασώτες της «θανατικής ποινής» , ούτε της άλογης εμφυλιοπολεμικής βίας αυτοπροσδιοριζόμενων «ετσιθελικών πρωτοποριών». Αλλά υπάρχουν καθοριστικές ιστορικές στιγμές που πράξεις σαν Αλέξανδρου Παναγούλη και του Γκέοργκ Έλσερ , εκφράζουν την γενική βούληση και την ιστορική ανάγκη και όχι το «έτσι θέλω – εγώ νομίζω» κάποιων ομάδων. Και αυτές τις αναγνωρίζει και τις τιμά ο λεγόμενος από ορισμένους «μαραζιάρης - μικροαστός λαός».

Εμείς στη μνήμη του Αλέξανδρου Παναγούλη και στα ΠΑΙΔΙΑ – ΕΦΗΒΟΥΣ ηλικίας 16 – 18 ετών που βασανίσθηκαν σε κρατητήρια της λεγόμενης «ασφάλειας» η κλείστηκαν «φυλακές ανηλίκων» ( μια άγνωστη πτυχή της ιστορίας ) στην διάρκεια της δικτατορίας και των πρώτων χρόνων της λεγόμενης «μεταπολίτευσης», αφιερώνουμε ένα από τα πολλά ποιήματα που έγραψε , χρησιμοποιώντας για μελάνι το αίμα των χαραγμένων γι΄αυτό τον σκοπό φλεβών του, βρισκόμενος σε απόλυτη απομόνωση και διαρκώς αντιμέτωπος με τα ψυχικά και σωματικά βασανιστήρια μέσα σε μπουντρούμι (τάφο ζωντανών κρατούμενων αγωνιστών ) των στρατιωτικών φυλακών στο Μπογιάτι :

Στὴν Ἑλλάδα σήμερα
(Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης)


Σβησμένη φλόγα, ποὺ πάντα καίει
Σκέπασμα τάφου χωρὶς νεκρούς.
Μάτια κλαμένα ποὺ κοιτᾶνε
Σκέψεις κρυμμένες σὲ
Προσκαλοῦν.
Πίστη κι ἐλπίδα χαροπαλεύουν
Πνεῦμα κι ἀλήθεια στὶς φυλακές.
Ἅγιες προσπάθειες ναυαγισμένες
Φωνὲς ἀνθρώπων σὲ προσκαλοῦν.
Σπόρος ὀργῆς πέφτει στὸ χῶμα
Μήνυμα πάλης τρέφει φτερά
Σπίθα φεγγίζει μέσ᾿ στὸ σκοτάδι
Νέοι ἀγῶνες σὲ προσκαλοῦν.

"""""""""""""""""""""""""""""""""
Υ. Γ.
Αναγκαία παρένθεση και για άλλες άγνωστες πτυχές της ιστορίας που πρέπει να καταγραφούν :

Στην ίδια μπυραρία - το 1966 - ο Μίκης Θεοδωράκης είχε παρουσιάσει μαζί με την Μαρία Φαραντούρη για πρώτη φορά στην Γερμανία και στην Ευρώπη το «Μάουτχαουζεν» , ΣΤΟ ΜΟΝΑΧΟ - το 1968 - ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε εκφωνήσει τον λόγο του ενάντια στο «Δημοψήφισμα» της Χούντας για το «Σύνταγμα» της ΚΑΙ επίσης - το 1970 - Έλληνες μετανάστες αντιφασίστες όλων των πολιτικών αποχρώσεων , μαζί με Γερμανούς και αλλοδαπούς όλων των Αντιιμπεριαλιστικών Κινημάτων του κόσμου, είχαν αποτρέψει σε μια ΟΚΤΑΩΡΗ ΜΑΧΗ με την Γερμανική Αστυνομία να γιορτάσουν οι Πράκτορες της ελληνικής Χούντας ( "Ενική Κίνηση Ελλήνων" + "Σύνδεσμος Ελλήνων Βαυαρίας" , φασιστικές οργανώσεις που η "δημοκρατική Δυτική Γερμανία" τις άφηνε τις άφηνε - παράλληλα με τις Αντιδικτατορικές Οργανώσεις - να λειτουργούν και να τρομοκρατούν και να προπαγανδίζουν υπέρ του δικτατορικού καθεστώτος "νόμιμα"| - για να κρατά ..."ίσες αποστάσεις" ) την 3η "επέτειο» της 21ης Απριλίου ! , «νόμιμα» με άδεια του τότε σοσιαλδημοκράτη δημάρχου της πόλης του Μονάχου !

Παρά τις πολλές συλλήψεις και τους πολλούς τραυματισμούς η φιλοδικτατορική - φασιστική εκδήλωση ΔΕΝ πραγματοποιήθηκε μετά από συγκρούσεις "σώμα με σώμα" με την γερμανική αστυνομία και τους Χουντικούς ( είχαν αποκλειστεί και οι τέσσερεις είσοδοι της μπυραρίας ), με αποτέλεσμα να προκληθούν τότε «σοβαρές πολιτικές αντιπαραθέσεις» στην επίσημη πολιτική σκηνή στο «Χριστιανό» - Κοινωνικό Κρατίδιο της Βαυαρίας / Μονάχου για τις άδειες δράσης και λειτουργίας που έδιναν στις Χουντικές οργανώσεις της Ελλάδας. Στο δε τοπικό Κοινοβούλιο του "Χριστιανοδημοκρατικού" Κρατιδίου της Βαυαρίας και στο "Σοσιαλδημοκρατικό" Δημοτικό Συμβούλιο της Πόλης του Μονάχου - προκλήθηκε για δύο εβδομάδες "πολιτική κρίση", ζητήθηκε η παραίτηση του δημάρχου του Μονάχου - που έδινε άδειες να γίνονται επίσημες προπαγανδιστικές εκδηλώσεις της Χούντας !

Επειδή η Δ. Γερμανία ήταν επίσημα "κατά" του δικτατορικού καθεστώτος και ζητούσε την "αποκατάσταση" της "δημοκρατίας" , επέτρεπε στην ελληνόφωνες εκπομπές της "Ντόυτσε Βέλλε" ( η κρατική "Φωνή της Γερμανίας" από τα βραχέα κύματα ) να μιλά "δημοκρατικά" προς τους κατοίκους της Ελλάδας και στην ελληνόφωνη "εκπομπή του Μονάχου" ( στα υπερ - βραχέα εκπομπή που απευθυνόταν προς τους "Έλληνες Μετανάστες της Δ. Γερμανίας ) , ΑΛΛΑ παράλληλα διατηρούσε τις καλύτερες οικονομικές και στρατιωτικές σχέσεις με το καθεστώς - που το θεωρώντας την Ελλάδα της Χούντας - χρήσιμο "αντικομουνιστικό προπύργιο" για την διασφάλιση των δικών της συμφερόντων , συνεχίζοντας να πουλά όπλα και άλλα καταναλωτικά "αγαθά". ακόμα και μετά την εξέγερση του Πολυτεχνείου το 73΄, αρχές του 74΄ ! , όταν αναμενόταν νέα Εξέγερση , πούλησε - εξόπλισε την ελληνική Αστυνομία - προκαλώντας θύελλα διαμαρτυριών - με χιλιάδες σύγχρονα οπλοπολυβόλα !

Αυτά τα γράφουμε επειδή τα τελευταία χρόνια , ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΑΠΟΙΚΙΟΚΡΑΤΙΚΩΝ ΜΝΗΜΟΝΙΩΝ ΤΟ 2010 , μια κυρία ονόματι "Γκίζελα Σκαρπέλη" , η οποία στη διάρκεια της Χούντας είχε παντρευτεί ένα τότε στέλεχος του "Π.Α.Μ" ( ρεύματος του "Κ.Κ.Ε εσωτ." μετά την διάσπαση του 1968΄) και ας πούμε "εξ - αγχιστείας " συμπαραστεκόταν στα "φοιτητικά της χρόνια", όπως και χιλιάδες άλλοι νεολαίοι της Δ. Γερμανίας, στον Αντιδικτατορικό - δημοκρατικό Αγώνα των Ελλήνων και αργότερα "εξελίχθηκε" σε βουλευτή του πιο συντηρητικού "Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος" της Ευρώπης , και στην συνέχεια σε "ειδικό" παράγοντα της Γερμανίας "επί ελληνικών θεμάτων" - πετυχαίνοντας και την για πολλά χρόνια θέση της Προέδρου της "Διακομματικής Ομάδας του Γερμανικού Κοινοβουλίου για την προώθηση των σχέσεων με την αντίστοιχη Ομάδα του Ελληνικού Κοινοβουλίου για την προώθηση της περίφημης από το ... 1832 Ελληνογερμανικής Φιλίας" , αφού τελείωσε την θητείας της σαν βουλευτής , προσπαθεί να αναβιώσει τα ημι - κρατικά μορφώματα ( τ΄ οποία υπάρχουν σε κάθε χώρα σαν ας πούμε "παραρτήματα" των Υπουργείων Εξωτερικών ) που είχαν ιδρυθεί επί "Βαϊμάρης" για την προώθηση της - δια - κρατικής - "φιλίας" μεταξύ Γερμανίας και ... υποψήφιων χωρών που θα "πρέπει να μάθουν να εισάγουν γερμανικά προϊόντα και γερμανικό πνεύμα" , τις λεγόμενες "Γερμανο - Ελληνικές Εταιρείες" ( "φιλίας" ) , οι οποίες σαν ημικρατικά - συμπληρωματικά όργανα υλοποίησης στόχων των "υπουργείων εξωτερικών" σε όλη τη διάρκεια του Χιτλερικού - ναζιστικού καθεστώτος και σε όλη την διάρκεια της ελληνικής στρατιωτικής - Αμερικανο-Νατοϊκής Χούντας, συνεργαζόντουσαν - για λόγους "φιλίας" ενάντια στα συμφέροντα και τα δικαιώματα του ελληνικού λαού,

Μέσω αυτών των μορφωμάτων - "Εταιρειών" ( "Deutsch - Griechische Gesselschaften") η κ. Σκαρπέλη προσπαθεί σε περίοδο Νέας "μόνο οικονομικής" - Γερμανικής κατοχής και της νομοτελειακής νέας Εθνικής - Κοινωνικής Αντίστασης του ελληνικού λαού , να "κάμψει" το αντιστασιακό φρόνημα και να αποτρέψει αυτό που θεωρεί η ίδια και η άρχουσα πολιτικοοικονομική τάξη της Γερμανίας - από την ίδρυση του "Β΄Γερμανικού Ράιχ" ( 1872) μέχρι και σήμερα σαν ... "αντιγερμανισμό" και λεγόμενο "αντι-ευρωπαϊσμό".

Προωθώντας κατά την κρίση μας ένα σύγχρονο - ακόμα πιο ευρύτερο και πιο επικίνδυνο από αυτόν της - προηγούμενης - γερμανικής κατοχής, "Γερμανοτσολιαδισμό" που ενισχύεται επίσης ας πούμε "νομοτελειακά" και λόγω οικονομικής κρίσης από τους "Πειναλέωντες Έλληνες" ( τον ..."επιβιωτικό ραγιαδισμό/ καιροσκοπισμό" μας των γνωρίζουν πολύ καλά οι Γερμανοί , είναι άλλωστε περίπου ο ίδιος που ισχύει σε όλους τους "Ιθαγενείς" του "τρίτου κόσμου" ).

Α ) τάσσεται ενεργά , ανοιχτά και ανερυθρίαστα κατά της υποχρέωσης της Γερμανίας στο διεθνές δημόσιο δίκαιο του πολέμου και απέναντι στις Συνθήκες που έχει υπογράψει η ίδια η Δυτική "Δημοκρατική Γερμανία| , να Αποζημιώσει - Επανορθώσει την Γενοκτονία του ελληνικού λαού , τα μαζικά εγκλήματα , τις δολοφονίες και τις ληστείες , στην διάρκεια της γερμανικής κατοχής 41 - 45΄ ,

Β) Είναι η κα Σκαρπέλη που "συνέλαβε" αρχικά και πέτυχε να πείσει τις Γερμανικές κυβερνήσεις , όλες τις ενέργειες κατευνασμού των Ελλήνων ( έναν ιδιότυπο "προπαγανδιστικό ψυχολογικό πόλεμο" για να αποτρέψουν την ανάπτυξη ενός Μετώπου Απελευθέρωσης από τα Νεο - αποικιακά δεσμά της Γερμανίας ) την θεσμοθέτηση από το 2015΄από την Γερμανία ομιχλωδών "Ιδρυμάτων" ( "Γερμανο-Ελληνικής Νεολαίας" και "Γερμανο-Ελληνικού Μέλλοντος" ) με σκοπό ( πολιτική ας εκτίμηση ) θα συσκοτίσουν και θα κάμψουν το απαράγραπτο αίτημα του ελληνικού λαού αμέσως μετά την λήξη του πολέμου για "Αποζημίωση - Επανόρθωση - Αποκατάσταση" , να "κατευνάσουν" τους Μαρτυρικούς Δήμους που υπέστησαν το Γερμανικό Ολοκαύτωμα ΚΑΙ ΝΑ ΤΟΥΣ ΔΙΑΣΠΑΣΟΥΝ - ΧΩΡΙΣΟΥΝ - ΑΠΟ ΤΗΝ "ΚΟΙΝΗ ΜΟΙΡΑ ΟΛΟΥ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΑΟΥ" ΠΟΥ ΖΗΤΑ ΕΠΑΝΟΡΘΩΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ - ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ, με "ψίχουλα" επιχορηγήσεων και κονδυλίων στους Μ. Δήμους για "υποτροφίες" και "πολιτιστικές εκδηλώσεις φιλίας" , "δωρεάν ταξίδια και σεμινάρια στη Γερμανία".

Στη δεκαετία του 2000 η ιστορική αυτή μπυραρία , το «Μπύργκερμπρόϊ» ( "BUERGERBRAEU-KELLER") , στην οποία το 1939 , έγινε λίγο πριν την έναρξη του Β΄Π.Π η 1η βομβιστική , δυστυχώς αποτυχημένη , απόπειρα κατά του Α. Χίτλερ και στην οποία τυχαία και συμβολικά το 1965 ακούστηκε για πρώτη φορά στη Γερμανία το «Μάουχαουζεν» του Μ. Θεοδωράκη και το 1970 αποκρούστηκαν οι Πράκτορες της Χούντας ανάμεσα Έλληνες μετανάστες της Δ. Γερμανίας ( που αφαιρούσαν για "αναρχική - αντικαθεστωτική δράση" μαζικά διαβατήρια και Ιθαγένειες/ υπηκοότητες του …«μαγαζιού τους» - Ελλάδα ) κατεδαφίστηκε και έγινε, τι άλλο , «εμπορικό κέντρο».
Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Με αφορμή τη μαύρη επέτειο του πραξικοπήματος του 1967, η Ζωή Κωνσταντοπούλου δημοσίευσε το εμβληματικό άρθρο της Λίνας Αλεξίου «Το ΕΑΤ-ΕΣΑ δεν υπάρχει», κάνοντας μια προσωπική εισαγωγή για τη σπουδαία δημοσιογράφο και μητέρα της.

Η εισαγωγή της Ζωής:

«Πριν από 1,5 μήνα η Λίνα Αλεξίου, μια σπουδαία δημοσιογράφος, που αγωνίστηκε κατά της Χούντας, που συνελήφθη και βασανίστηκε από τους χουντικούς, στο ΕΑΤ-ΕΣΑ, και υποβλήθηκε στο μαρτύριο να την υποχρεώνουν να ακούει τα άγρια βασανιστήρια που έκαναν στο σύντροφό της, Νίκο Κωνσταντόπουλο, για να σπάσει, έγραψε αυτό το άρθρο για το ΕΑΤ-ΕΣΑ.

Η αφορμή ήταν μια πρωτοβουλία που ανακοίνωσαν πριν από την πανδημία οι αυτοδιοικητικοί άρχοντες για τη μετατροπή του ΕΑΤ-ΕΣΑ σε μουσείο αντίστασης

Η Λίνα Αλεξίου είναι η μητέρα μου. Για την οποία είμαι περήφανη. Όπως και για τον πατέρα μου. Για τους αγώνες, την ακεραιότητα, την ανιδιοτέλεια, τη δικαιοσύνη, την καθαρή ματιά στα πράγματα. Και γιατί κανείς τους δεν καταδέχθηκε να ξεπουλήσει ή να εξαργυρώσει τους αγώνες του. Ούτε καταδέχθηκε να μετατρέψει τη μνήμη της αντίστασης σε εφαλτήριο για δημόσιες σχέσεις.

Όποιος διαβάσει το άρθρο αυτό, νομίζω θα πάρει μια μικρή γεύση από το τι ήταν η Χούντα και τι πέρασαν όσοι αντιστάθηκαν.

Οι γονείς μου δεν μου μίλησαν παρά ελάχιστα για τα βασανιστήρια που πέρασαν. Ο πατέρας μου μια φορά μόνο. Η μητέρα μου μόνο για τα βασανιστήρια του πατέρα μου. Από το άρθρο της αυτό διάβασα για πρώτη φορά πράγματα που δεν μου είχε πει ποτέ. Ήξερα μόνο, όλα αυτά τα χρόνια, ότι δεν ήθελε να περάσει ούτε απ' έξω απ´το Πάρκο Ελευθερίας. Και το επισκέφθηκε για πρώτη φορά τον Ιούλιο του 19...Για να στηρίξει την κόρη της.

Μαμά, σε ευχαριστώ για όλα όσα μου έχεις δώσει. Με πιο σπουδαίο απ´όλα, το παράδειγμά σου»

https://www.facebook.com/zoe.konstantopoulou.official/posts/2517108448605277


Ολόκληρο το άρθρο της Λίνας Αλεξίου, όπως δημοσιεύθηκε στο freedomtv.gr:

Το ΕΑΤ-ΕΣΑ δεν υπάρχει

Της Λίνας Αλεξίου, Δημοσιογράφου
06/03/2020

Η είδηση: Ο περιφερειάρχης Αττικής και ο δήμαρχος Αθηναίων συζήτησαν με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας την μετατροπή του χώρου του ΕΑΤ-ΕΣΑ σε μουσείο της Αντίστασης κατά της δικτατορίας 1967-74

Εικόνα 1η: Οδός Πέτρου Κόκκαλη, ώρα 7 το πρωί.

Το αυτοκίνητο με τις συμβατικές πινακίδες περνά τη μεγάλη περίφραξη και μπαίνει σε μια αλάνα χωμάτινη, γκρίζα και σκονισμένη, άδενδρη. Γύρω της σκόρπια κτίρια με σιδερόφρακτα παράθυρα και παραπήγματα. Δεξιά, ένα μονώροφο κτίσμα με τέσσερα – πέντε σκαλοπάτια στην είσοδο. Απέναντι ένα άλλο, μακρύ, σαν παλιά αποθήκη, μπροστά του ένα υπόστεγο με αυτοκίνητα, μοτοσυκλέτες και τζιπ. Αγκαθωτά σύρματα και σανίδες στα ανοίγματα ολούθε. Στο βάθος, ένα ακόμη, διώροφο. Από όλες τις πλευρές ακούγονται βρισιές και βλαστήμιες, ανάκατες με σπαρακτικές κραυγές πόνου και υπόκωφους ήχους. Δίπλα, κολλητά στο πρώτο κτίριο, αυτό που μοιάζει με κεντρικό, ένα μικρό παράπηγμα με πορτέλο από καρφωμένες σανίδες, τόσο δα παραθυράκι φραγμένο με κοτετσόσυρμα, μέσα ένα στενό ξυλοκρέβατο και παράλληλα στον τοίχο πρίζες, πολλές πρίζες, στους λερούς τοίχους: ΕΑΤ- ΕΣΑ, Σεπτέμβριος 1969.

Εικόνα 2η: Λεωφόρος Βασιλίσσης Σοφίας. Δίπλα στο Πάρκο Ελευθερίας, μικρός ανηφορικός παράδρομος. Μπροστά απλώνεται η αλλοτινή αλάνα. Μα ποια αλάνα; Δεντροφυτεμένη, στρωμένη με τσιμεντένια τετράγωνα, από τα χωρίσματά τους να ξεπηδά πράσινη χλόη, παρτέρια παντού με ολόφρεσκο γκαζόν, παγκάκια. Το κεντρικό κτίριο, ναι, αυτό που είχε το «Κελί 0» και καμμιά δεκαριά άλλα σε δύο σειρές, είναι βαμμένο σε χρώμα κρεμ που λίγο ροδίζει. Χαρά Θεού. Κάπου εκεί η μπρούντζινη προτομή του Σπύρου Μουστακλή. Το μικρό παράπηγμα με τις πρίζες δεν υπάρχει. Το ίδιο και άλλα παραπήγματα - κελιά της αλάνας. Απόλυτη μετάλλαξη: ΕΑΤ-ΕΣΑ, Ιούλιος 2019. Το ΕΑΤ-ΕΣΑ του 1969 έχει εξαφανιστεί!

Για πενήντα ολόκληρα χρόνια δεν μπορούσα να πάω. Εκείνη η βαθιά πληγή, εδώ και μισό αιώνα, δεν έχει κλείσει. Ακόμα ακούω τις κραυγές, τα βογκητά, τα χτυπήματα, τους αλαλαγμούς και τα ποδοβολητά των ΕΣΑτζήδων, βλέπω τα αποτρόπαια χαλκοπράσινα πρόσωπα του Θεοφιλογιαννάκου και του Χατζηζήση, βλογιοκομμένα σαν αποφράδες μάσκες. Ήταν τότε που τα κελιά του ΕΑΤ-ΕΣΑ στέναζαν, γεμάτα από τα νιάτα της «Δημοκρατικής Άμυνας», τον Νίκο Κωνσταντόπουλο, τον Ζαν Σταράκη, τον Βίκτωρα Παπαζήση, τον Γιάννη Κομποτιάτη, τον Δημοσθένη Κονάρη, τον Σπύρο Λουκά, τον Μήτσο Κωτσάκη.

ΕΑΤ-ΕΣΑ, το κολαστήριο της Χούντας. ΕΣΑ-Ες Ες, βασανιστές.

Ατελείωτα μερόνυχτα ορθοστασίας, δίψας, αϋπνίας, «πιες το κατρουλιό σου αν διψάς, ρε», άγριο ξέσπασμα βίας των ΕΣΑτζήδων , «εγέρθητι, ρε πούστη» και ξανά ομαδικός ξυλοδαρμός, «μίλα, μωρή πουτάνα, που πήγαινες και με αραπάδες, μίλα γιατί δεν θα βγεις ζωντανή από δω».

Ανθρώπινα σώματα εξουθενωμένα. Μάτια που δεν έβλεπαν πια. Τα βασανιστήρια είχαν όνομα: «Τσάι-πάρτι», «Τσάι-πάρτι-φρυγανιές». Ανάλογα με τη διάρκεια και τη βία. Πού σε πονεί και πού σε σφάζει…

Δεν μίλησα ποτέ γι’ αυτά. Ούτε στα παιδιά. Δεν μπορούσα. Ξαναζώντας το 1975 στη δίκη των βασανιστών στο στρατοδικείο του Ρουφ, είπα πως πρέπει να τα θάψω, πως η κρεατομηχανή του ΕΑΤ-ΕΣΑ δεν πρέπει να υπάρχει στη μνήμη μου. Δεν τα κατάφερα. Και η μετάλλαξη αυτού του τόπου μαρτυρίου στα μαύρα χρόνια της δικτατορίας, η μεταμόρφωσή του σήμερα σε χώρο ευχάριστο, καλλωπισμένο, «κατάλληλο για επετειακές εκδηλώσεις» - άντε και για μια έκθεση φωτογραφιών από τα έκτακτα στρατοδικεία – με γέμισε, πενήντα χρόνια μετά τον ζόφο του 1969, με οργή και βαθιά θλίψη.

Απίστευτο. Μπορεί κανείς να φανταστεί τη Μακρόνησο με παρτέρια, παγκάκια και γκαζόν γύρω από φρεσκοβαμένα κτίρια; Μπορεί να σβήνονται από `μαρτυρικούς τόπους τα σημάδια που δεν πρέπει να ξεχνιούνται; Φαντάστηκε κανείς κάτι τέτοιο στα γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης; Κάνουν κι εκεί επετειακές επισκέψεις όμως όλο το περιβάλλον, όλοι οι χώροι παραμένουν ανέγγιχτοι.

Είδα, λοιπόν, πριν λίγες ημέρες, πως ο περιφερειάρχης Αττικής και ο δήμαρχος της Αθήνας συνάντησαν τον απερχόμενο Πρόεδρο της Δημοκρατίας και συζήτησαν για την μετατροπή του ΕΑΤ-ΕΣΑ σε «μουσείο για την αντίσταση κατά της δικτατορίας 1967 – 1974».

Τι μουσείο; Είμαστε καλά; Το ΕΑΤ-ΕΣΑ, όπως ήταν τότε, δεν υπάρχει πια. Δεν ξέρω ποιοι «φρόντισαν» γι’ αυτό με τις «ανακαινίσεις» και τον απίστευτο εξωραϊσμό του, την απίστευτη στρέβλωση ενός μαρτυρικού χώρου.

Ποιοι έβαλαν χέρι να σβηστούν σημάδια και μνήμες, αλίμονο. Και τι θα κάνουν ο κ. περιφερειάρχης και ο κ. δήμαρχος; Θα το φέρουν, τάχα, στην τοτινή μορφή του; Θα ευχόμουν να ζούσε ο ηρωικός και αξέχαστος Τάσος Μήνης – «111 μέρες στο EAT-EΣΑ» το βιβλίο του – να τους πει τι είναι να σέβεσαι και να φυλάσσεις τη μνήμη, έστω και ψήγματά της, για την Ιστορία. Έτσι δεν είναι, Σοφία μου;

Πολλοί από τους κρατούμενους του ΕΑΤ-ΕΣΑ έχουν φύγει από τη ζωή. Τη φοβερή κραυγή «φόλα στο σκύλο της ΕΣΑ», που συγκλόνιζε το πανελλήνιο μετά την πτώση της Χούντας, δεν την ξέρουν οι σημερινές νέες γενιές.

Τι μουσείο και πράσινα άλογα τώρα; Ε, Νίκο;





Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου
Πανδημία κηρύχθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας προκειμένου να αντιμετωπισθεί ο Covid19, ιδιαίτερα μετά την τεράστια αύξηση κρουσμάτων και θανάτων από τη νόσο στην Ευρώπη.

Βρισκόμαστε λοιπόν σε πανδημία της νόσου του κορονοϊού 2019 (COVID-19), που προκλήθηκε από τον ιό SARS-CoV-2.
Η κινητικότητα του πληθυσμού από χώρα σε χώρα είναι από τους παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εξάπλωσής του. 

Τι ορίζεται όμως ως πανδημία και πόσες φορές έχει κάνει την  εμφάνισή της στην ιστορία;

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει δημιουργήσει μια εξαβάθμια κατάταξη που περιγράφει τη διαδικασία με την οποία ένας νέος ιός κινείται από τις πρώτες λοιμώξεις στον άνθρωπο σε μια πανδημία. Η πανδημία ξεκινά με την μόλυνση ζώων από τον ιό, με λίγες περιπτώσεις στις οποίες τα ζώα μολύνουν ανθρώπους και στη συνέχεια φτάνει σε ένα στάδιο στο οποίο ο ιός αρχίζει να εξαπλώνεται από άνθρωπο σε άνθρωπο και τελειώνει με μια πανδημία, όταν λοιμώξεις από τον νέο ιό έχουν εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο.

Πανδημία είναι μια επιδημία λοιμώδους ασθένειας, δηλαδή η ταχύτατη εξάπλωση ενός επικίνδυνου μικροβίου σε μεγάλη μερίδα του πληθυσμού σε βαθμό πέραν του συνηθισμένου, η οποία έχει περάσει τα σύνορα μιας χώρας και έχει εξαπλωθεί και σε άλλες χώρες ή και ηπείρους.

Οι επιδημίες και οι πανδημίες συμβαίνουν από την εποχή των ανθρώπων-τροφοσυλλεκτών, κυρίως όμως τα τελευταία 10.000 χρόνια, που οι άνθρωποι άρχισαν να ζουν σε οργανωμένες κοινότητες.

Πανδημίες πανώλης, τύφου, φυματίωσης, ευλογιάς, γρίπης, χολέρας, έχουν αποδεκατίσει τον ανθρώπινο πληθυσμό ουκ ολίγες φορές.

Η εξάπλωση του COVID19 στις 5 ηπείρους


Ποιες ήταν οι χειρότερες πανδημίες που χτύπησαν την ανθρωπότητα:

1. Πανούκλα των Αθηνών (430-427 π.Χ.)

Η πρώτη καταγεγραμμένη πανδημία στην ιστορία εκδηλώθηκε κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου. Όπως περιγράφει ο Θουκυδίδης, μέσα σε 3 χρόνια πέθαναν 30.000 Αθηναίοι, περίπου ο μισός πληθυσμός, από μια ασθένεια που εικάζεται πως ήταν πανώλη, τύφος ή χολέρα, η οποία ξεκίνησε από την Αιθιοπία και έφτασε στην Ελλάδα μέσω της Αιγύπτου και της Λιβύης. Ο Περικλής ήταν ένα από τα θύματα της ασθένειας, γεγονός που καθόρισε την έκβαση του Πελοποννησιακού Πολέμου και ήταν η αρχή του τέλους για την αθηναϊκή υπεροχή.


2. Πανούκλα του Αντωνίνου (165-180 μ.Χ.)

Γνωστή και ως Πανώλη του Γαληνού, αυτή η πανδημία επηρέασε τη Μικρά Ασία, την Αίγυπτο, την Ελλάδα και την Ιταλία. Ξεκίνησε στη Μεσοποταμία, όπου Ρωμαίοι στρατιώτες μολύνθηκαν και, κατά το γυρισμό τους, μετέφεραν μια άγνωστη ασθένεια, μάλλον ευλογιά ή ιλαρά, που σκότωσε 5 εκ. ανθρώπους και αποδεκάτισε το ρωμαϊκό στρατό. Υπολογίζεται πως, στην ακμή της πανδημίας, πάνω από 2.000 Ρωμαίοι πέθαιναν κάθε μέρα, μαζί και ο Αυτοκράτορας Μάρκος Αυρήλιος Αντωνίνος.


3. Πανούκλα του Ιουστινιανού (541-542 μ.Χ.)

Η πρώτη φορά που η βουβωνική πανώλη έκανε την εμφάνισή της ήταν το 541μ.Χ., όταν εμπορικά πλοία από την Κίνα μετέφεραν στα αμπάρια τους ποντίκια με μολυσμένους ψύλλους και μετέδωσαν την πανώλη στα λιμάνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Σύντομα, εξαπλώθηκε σε όλη τη Μεσόγειο και την Ευρώπη, αποδεκατίζοντας το μισό πληθυσμό της. Υπολογίζεται ότι πέθαναν μεταξύ 25-100 εκ. άνθρωποι. Στην Κωνσταντινούπολη, η πανώλη σκότωσε το 40% του πληθυσμού, ενώ και ο ίδιος ο Ιουστινιανός Α’ κόλλησε το βακτήριο, καταφέρνοντας να επιζήσει. Με 5.000 θανάτους την ημέρα, τα πτώματα αφήνονταν έκθετα σε σωρούς, πράγμα που έκανε τη μετάδοση της ασθένειας πιο εύκολη, ενώ η Αυτοκρατορία δέχθηκε σοβαρό πλήγμα στην άμυνα και την οικονομία της, λόγω του μειωμένου αριθμού των στρατιωτών και των αγροτών, οι οποίοι με τους φόρους που πλήρωναν, αποτελούσαν τον κύριο παράγοντα εσόδων.


4. Μαύρος Θάνατος (1346-1353 μ.Χ.)

Ίσως η πιο «διάσημη» πανδημία, ο Μαύρος Θάνατος ή Μαύρη Πανούκλα έπληξε την ανθρωπότητα και άλλαξε ριζικά την άποψη περί Θεού και Επιστήμης, καθώς και το κοινωνικό και οικονομικό τοπίο του Μεσαίωνα. Ακόμα μια φορά, τα ποντίκια των πλοίων της Ασίας μετέφεραν το θανατηφόρο βακτήριο στα λιμάνια της Ευρώπης και της Αφρικής, όπου κόστισε τη ζωή σε τουλάχιστον 75 εκ. ανθρώπους, με κάποιες εκτιμήσεις να αγγίζουν τα 100 εκατομμύρια, όταν ο παγκόσμιος πληθυσμός ήταν 450 εκατομμύρια. Σε μια εποχή βαθιά ριζωμένων προκαταλήψεων και δεισιδαιμονιών, ο κόσμος θεώρησε πως ο Θεός τους τιμωρούσε για τις αμαρτίες του και ορδές αυτό-μαστιγούμενων μετανοούντων γέμιζαν τους δρόμους. Η πανώλη συνέχιζε να θερίζει, επομένως οι Χριστιανοί Ευρωπαίοι βρήκαν άλλο εξιλαστήριο θύμα: τους Εβραίους. Όταν οι χιλιάδες δολοφονίες Εβραίων αποδείχτηκαν αναποτελεσματικές, ο λαός άρχισε να θανατώνει μαζικά τις «μάγισσες» γάτες. Ο πληθυσμός των τρωκτικών πολλαπλασιάστηκε και το πρόβλημα έγινε χειρότερο. Τότε ήταν που οι γιατροί άρχισαν να συμβουλεύονται τα αρχαία κείμενα του Ιπποκράτη και του Γαληνού και να πειραματίζονται, θέτοντας τις βάσεις της σύγχρονης Ιατρικής. Ένα αξιοσημείωτο παρεπόμενο της δραματικής μείωσης του πληθυσμού, ήταν η ανακατανομή του πλούτου, καθώς πλέον υπήρχαν άφθονα, φτηνά, ανεκμετάλλευτα χωράφια, η έλλειψη εργατικών χεριών ανέβασε τους μισθούς και η κατανάλωση κρέατος αυξήθηκε λόγω της διαθέσιμης προς βόσκηση γης.


5. Πρώτη πανδημία χολέρας (1817-1824 μ.Χ.)

Η πρώτη από τις 7 πανδημίες χολέρας, η «ασιατική» χολέρα άρχισε να εξαπλώνεται μέσω ταξιδιωτών και Βρετανών στρατιωτών από την Καλκούτα της Ινδίας, στις γειτονικές χώρες της Ασίας, φτάνοντας μέχρι και τη Συρία και την Ιαπωνία. Ο ακριβής αριθμός των θυμάτων εκτιμάται σε πολλές χιλιάδες. Μόνο στην Μπανγκόκ, 30.000 θάνατοι προκληθήκαν από το φονικό βακτήριο.


6. Τρίτη πανδημία χολέρας (1852–1860 μ.Χ.)

Το τρίτο ξέσπασμα χολέρας ήταν και το πιο φονικό. Ξεκινώντας και πάλι από την Ινδία, εξαπλώθηκε σε Ασία, Ευρώπη, Αφρική και Β. Αμερική και κόστισε τη ζωή σε 1 εκ. ανθρώπους. Ένας γιατρός, ο Τζον Σνόου, έπαιξε μεγάλο ρόλο στην κατανόηση της μετάδοσης της χολέρας και των επιδημιών εν γένει, όταν ανέπτυξε τη θεωρία πως η χολέρα μεταδίδεται μέσω μολυσμένων υδάτων και όχι μέσω του αέρα. Όταν όλες οι ακαθαρσίες των λονδρέζων διοχετεύονταν στον Τάμεση, ο Τζον Σνόου έπεισε το δημοτικό συμβούλιο να δημιουργήσει υπόγειο αποχετευτικό δίκτυο, το πρώτο στην Ευρώπη, με ελεγχόμενη εκροή σε απομακρυσμένα σημεία εκτός πόλεως, με άμεσα αποτελέσματα.

7. Τρίτη πανδημία πανώλης (1855 μ.Χ.)

Ξεκινώντας από το Γιουννάν της Κίνας, η τρίτη και τελευταία πανδημία πανώλης έφτασε μέχρι την Ινδία και την Αφρική, εξοντώνοντας 12 εκ. ανθρώπους μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. Έπειτα, η επιστήμη είχε προοδεύσει αρκετά ώστε να εξαλείψει τη νόσο που κόστισε τη ζωή σε 100-200 εκ. ανθρώπους, αν και πρόσφατα εντοπίστηκαν μεμονωμένα κρούσματα σε κάποιες περιοχές του κόσμου, χωρίς όμως να εμπνέουν σοβαρές ανησυχίες.


8. Ρωσική ή Ασιατική γρίπη (1889-1890 μ.Χ.)

Τα πρώτα κρούσματα του στελέχους της γρίπης H2N2 εντοπίστηκαν ταυτόχρονα σε τρεις διαφορετικές περιοχές: στο Ουζμπεκιστάν, τον Καναδά και τη Γροιλανδία. Μέσα σε τέσσερις μήνες, είχε εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο και σκότωσε πάνω από 1 εκ. ανθρώπους.


9. Έκτη πανδημία χολέρας (1910-1911 μ.Χ.)

Η προτελευταία πανδημία χολέρας, με αφετηρία την Ινδία, πέρασε σε Μέση Ανατολή, Β. Αφρική, Αν. Ευρώπη και Ρωσία, με απολογισμό 800.000 θυμάτων. Έφτασε και την Αμερική, που όμως λόγω της γρήγορης ανταπόκρισης των υγειονομικών αρχών και της απομόνωσης των ασθενών, περιορίστηκε πολύ γρήγορα με μόνο 11 θύματα. Αυτή τη στιγμή, μετά το 7ο ξέσπασμα το 1961-1975, πάλι στις ίδιες περιοχές, η χολέρα έχει τεθεί υπό έλεγχο, εντοπιζόμενη κυρίως σε χώρες του 3ου κόσμου, όπου επικρατούν κακές συνθήκες υγιεινής, με το ποσοστό θνησιμότητας να έχει πέσει σε πολύ χαμηλά επίπεδα.

10. Ισπανική γρίπη (1918-1920 μ.Χ.)

Στο τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, η «Ισπανική» γρίπη μόλυνε το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού, αφήνοντας πίσω τουλάχιστον 50 εκ. νεκρούς, περισσότερους απ’ ότι όλος ο πόλεμος. Όντας η πρώτη πανδημία του H1N1, εξαπλώθηκε πολύ γρήγορα λόγω της μεγάλης κινητικότητας των στρατιωτών. Η προέλευσή του είναι άγνωστη και το ισπανικό της όνομα οφείλεται στο ότι, καθώς η Ισπανία δε συμμετείχε στον πόλεμο, ήταν η μόνη χώρα που δεν λογόκρινε τα πραγματικά στοιχεία της επιδημίας, εμφανίζοντας περισσότερα θύματα από τις υπόλοιπες χώρες. Εκτός από πολύ φονική, η συγκεκριμένη γρίπη ήταν και κάπως ιδιαίτερη: σκότωνε κυρίως υγιή νεαρά άτομα, και όχι παιδιά και ηλικιωμένους, και σταμάτησε να εξαπλώνεται ξαφνικά, χωρίς κάποια προφανή αιτία.


11. Ασιατική γρίπη (1956-1958 μ.Χ.)

Αυτή η πανδημία γρίπης, με καταγωγή την Κίνα, δημιουργήθηκε από μια μετάλλαξη ενός ιού της αγριόπαπιας που ενώθηκε με ένα στέλεχος του ιού που προσβάλει τους ανθρώπους και έφτασε μέσα σε δύο χρόνια ως τις Η.Π.Α., θερίζοντας 2-4 εκ. ζωές, με 68.000 νεκρούς μόνο στην Αμερική.


12. Πανδημία γρίπης του Χονγκ Κονγκ (1968 μ.Χ.)

Το στέλεχος H3N2 εξαπλώθηκε από το Χονγκ Κονγκ στο Βιετνάμ μέσα σε 17 ημέρες, ενώ στους τρεις μήνες που ακολούθησαν έφτασε στην Ινδία, την Αυστραλία, την Ευρώπη και τις Η.Π.Α. Αν και με πολύ μικρό ποσοστό θνησιμότητας, κόστισε τη ζωή σε περισσότερο από 1 εκ. ανθρώπους, με τους μισούς να είναι κάτοικοι του Χονγκ Κονγκ.

13. HIV / AIDS (1976- σήμερα)

Αναγνωρίστηκε πρώτη φορά στο Καμερούν το 1976, με πιθανό πρώτο κρούσμα στο Κονγκό το 1959 και μέχρι σήμερα δεν έχει εξαλειφθεί, στοιχίζοντας τη ζωή σε συνολικά 36-39 εκ. νεκρούς, με τον αριθμό να αυξάνεται ασταμάτητα. Με ανεπανόρθωτα λάθη την απόκρυψη της ασθένειας ως το 1981 και την αρχική πεποίθηση πως προσβάλει μόνο ομοφυλόφιλους άντρες, ο HIV έφτασε γρήγορα σε όλο τον πλανήτη. Θεραπεία άρχισε να εφαρμόζεται το 1987 και τα σύγχρονα αντιρετροϊκά φάρμακα, αν και δεν εξαλείφουν τον ιό, προσφέρουν αξιοπρεπή ζωή στους ασθενείς. Αυτή τη στιγμή, 31-35εκ. άνθρωποι ζουν με τον ιό, εκ των οποίων το 68% εντοπίζεται στην Υποσαχάρια Αφρική, όπου ο HIV προσβάλει έναν στους πέντε ανθρώπους.

14. Πανδημία του Η1Ν1 (2009)
Η τελευταία πανδημία ξέσπασε το 2009, με την εμφάνιση ενός μεταλλαγμένου στελέχους Η1Ν1 του ιού της γρίπης που εξαπλώθηκε σε 74 χώρες του κόσμου. Αν και δεν αποτελεί πανδημία υψηλής σοβαρότητας όπως οι προηγούμενες, τα θύματα του ιού ανήλθαν σε 575.000, με το 80% να είναι άνθρωποι κάτω των 65 ετών, όπως και τα θύματα της Ισπανικής Γρίπης του 1918.

Οι μνήμες του Η1Ν1 είναι νωπές και η αδυναμία περιορισμού της εξάπλωσης του νέου κορωναϊού προκαλεί τρόμο. Στη χώρα μας, ο κίνδυνος να έρθει ο κορωναϊός είναι μικρός. Εξάλλου, οι επιστημονικές μας γνώσεις έχουν προχωρήσει πολύ από τότε που ένα μικρόβιο εξαπλώνονταν ανεξέλεγκτα και θέριζε εκατομμύρια ζωές.

Εντούτοις, η υπερβολική και λάθος χρήση αντιβιοτικών, η μεγάλη πυκνότητα πληθυσμού, το νέο κίνημα κατά των εμβολιασμών, η έλλειψη σωστών συνθηκών υγιεινής που επικρατεί σε δημόσιους χώρους και οι περικοπές στον τομέα της υγείας, προσφέρουν πρόσφορο έδαφος για να αναπτυχθούν παλαιοί και νέοι, μεταλλαγμένοι, ανθεκτικοί στα φάρμακα, τύποι μικροβίων που θα είναι πολύ δύσκολο να εξαλειφθούν.

πηγή

Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Φόρο τιμής στον Γιάννη Πασαλίδη, τον "γιατρό των φτωχών" όπως αποκλήθηκε, τον πρωτεργάτη της Εθνικής Αντίστασης, τον αγωνιστή πολιτικό της Αριστεράς που σε όλη του τη ζωή δίδαξε ήθος, συνέπεια, αγάπη για τον άνθρωπο και αποφασιστικότητα, θα αποτίσει η «Επιτροπή Πρωτοβουλίας για την προβολή του έργου και τη διατήρηση της μνήμης του Γιάννη Πασαλίδη», στις 12 το μεσημέρι του Σαββάτου 14 Μαρτίου 2020, στα κοιμητήρια της Καλαμαριάς, με τη συμπλήρωση 52 χρόνων από το θάνατό του.
Θα κατατεθούν λουλούδια στον τάφο του Γιάννη Πασαλίδη, που σώζεται ευτυχώς ακόμη στα νεκροταφεία της Καλαμαριάς και θα γίνει ολιγόλεπτη αναφορά στη ζωή και το έργο του αλησμόνητου προέδρου της ΕΔΑ και την τεράστια προσφορά του στο κοινωνικό σύνολο.

Τα μέλη της Επιτροπής Πρωτοβουλίας:
-Γιάννης Νισύριος , δικηγόρος Θεσσαλονίκης , εγγονός του Γιάννη Πασαλίδη
-Σπύρος Κουζινόπουλος, δημοσιογράφος, συγγραφέας-ιστορικός ερευνητής.
-Μανόλης Λαμτζίδης, δικηγόρος Θεσσαλονίκης, πρ. Πρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης , Αντιπρόεδρος Περιφερειακού Συμβουλίου Κεντρικής Μακεδονίας.
-Κώστας Πασαλίδης, συνδικαλιστής στο Σωματείο Εργαζομένων της ΔΕΗ (Κοζάνη), μέλος της Ευξείνου Λέσχης Κοζάνης
-Καίτη Τσαρουχά-Κομψοπούλου , στέλεχος της ΕΔΑ, κόρη του δολοφονημένου από τη χούντα βουλευτή της ΕΔΑ Γιώργη Τσαρουχά.



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

του Δρ Κωνσταντίνου Σταυρόπουλου

Ὁ Εὐκλείδης ὁ Ἀλεξανδρεύς, γνωστὸς καὶ ὡς Στοιχειωτής, λόγῳ τῆς καθοριστικῆς συμβολῆς του στὴν συγκρότηση τῶν ἀρχῶν τῆς ἐπιστήμης τῶν Μαθηματικῶν, ἐπαρουσίασε περὶ τὸ 300π.Χ., στὰ δεκατρία βιβλία τῶν Στοιχείων, ὅλην τὴν μαθηματικὴ γνώση τῆς ἐποχῆς. Τὰ ἀκριβῆ προσωπικά του στοιχεῖα μᾶς εἶναι σχεδὸν ἄγνωστα. Ἀπὸ τὸν Νεοπλατωνικὸ φιλόσοφο Πρόκλο πληροφορούμαστε, ὅτι ἦταν σύγχρονος τοῦ Πτολεμαίου Α´, ἐμαθήτευσε στὴν πλατωνικὴ Ἀκαδημεία, τῆς ὁποίας ἀσπάσθηκε τὶς ἀρχὲς καὶ ἐδίδαξε τὴν ἐπιστήμη τῶν Μαθηματικῶν στὸ Μουσεῖον τῆς Ἀλεξανδρείας, τὸ πιὸ φημισμένο πανεπιστημιακὸ ἵδρυμα τῆς περιόδου τῶν ἑλληνιστικῶν χρόνων: τῇ προαιρέσει δὲ Πλατωνικός ἐστι καὶ τῇ φιλοσοφίᾳ ταύτῃ οἰκεῖος, ὅθεν δὴ καὶ τῆς συμπάσης στοιχειώσεως τέλος προεστήσατο τὴν τῶν καλουμένων πλατωνικῶν σχημάτων σύστασιν[1]

Ἡ διαπίστωση τοῦ Ἀριστοτέλους στὰ Ἀναλυτικῶν Ὕστερα (71a, 1-2), ὅτι: πᾶσα διδασκαλία καὶ πᾶσα μάθησις διανοητικὴ ἐκ προϋπαρχούσης γίνεται γνώσεως, εὑρίσκει τὴν ἀπόλυτη ἐφαρμογή της στὸν Εὐκλείδη, ὁ ὁποῖος ἀκολούθησε στὴν παράδοση ποὺ εἶχαν ἐγκαινιάσει οἱ πρωτεργάτες τοῦ Ἀρχαιοελληνικοῦ Διαφωτισμοῦ: ἀφ᾽ ἑνὸς ὁ Θαλῆς ὁ Μιλήσιος, ὁ Πυθαγόρας στὸ Ὁμακοεῖον, οἱ Ἐλεᾶτες Παρμενίδης καὶ Ζήνων, ἀφ᾽ ἑτέρου οἱ ἐπίγονοι, ὁ Πλάτων, ὁ Ἀριστοτέλης καὶ οἱ μεγάλοι Μαθηματικοὶ τῆς Ἀκαδημείας: ὁ Θεαίτητος, ὁ Λεωδάμας ὁ Θάσιος, ὁ Ἡρακλείδης ὁ Ποντικός, ὁ Φίλιππος ὁ Ὀπούντιος, ὁ Εὔδοξος ὁ Κνίδιος, ὁ Θεύδιος ὁ Μάγνης, ὁ Ἱπποκράτης ὁ Χῖος· οἱ δύο τελευταῖοι ἀναφέρονται καὶ ὡς συγγραφεῖς πρωΐμων στοιχείων, ἐκ τῶν ὁποίων εἰκάζεται ὅτι ἀφορμᾶται ὁ Εὐκλείδης. Ἐκτὸς τῶν Στοιχείων συνέγραψε ἀκόμη τὴν Κανόνος Κατατομήν, τὰ Ὀπτικά, τὰ Κατοπτρικά, τὰ ἀπωλεσθέντα Ψευδάρια κ.ἄ.

Πρὶν ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες, κυριολεκτῶντας πρὶν ἀπὸ τὸν Θαλῆ, στὸν ὁποῖον ὀφείλουμε τὴν εἰσαγωγὴ τῶν καθολικῶν ἐννοιῶν (τῶν καθόλου τῆς Φιλοσοφίας)[2] τῶν, Ἀποδεικτικῶν ἢ Ἀξιωματικῶν, Ἑλληνικῶν Μαθηματικῶν καὶ τὴν ἀπόδειξιν, ἔχουμε τὰ λεγὀμενα Προελληνικὰ ἢ Ὑπολογιστικὰ Μαθηματικὰ τῶν Βαβυλωνίων, τῶν Σουμερίων καὶ τῶν Αἰγυπτίων, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀπουσίαζαν, λόγῳ τῶν ἀναγκῶν τῆς καθημερινότητας ποὺ ἐξυπηρετοῦσαν στὸ Ἐμπόριο καὶ στὴν Γεωργία, τόσῳ οἱ καθολικὲς ἔννοιες ὅσῳ καὶ ἡ ἀπόδειξις, μὲ ὅλα τὰ ἀναγκαῖα ἐργαλεῖα ποὺ θὰ τὴν καθιστοῦσαν ἀπόλυτη καὶ ἀναμφισβήτητη, ἐξ οὗ καὶ ἡ παρατήρηση τοῦ Πλάτωνος στὴν Ἐπινομίδα (988a): λάβωμεν δὲ ὡς ὅ,τιπερ ἂν Ἕλληνες βαρβάρων παραλάβωσι, κάλλιον τοῦτο εἰς τέλος ἀπεργάζονται. 

Τὸ ἐπίπεδο τῶν μαθηματικῶν γνώσεων τῶν λαῶν αὐτῶν πληροφορούμαστε ἀπὸ τὶς ἔρευνες τοῦ Δανοῦ Μαθηματικοῦ O. Neugebauer, ὁ ὁποῖος ἐμελέτησε εἰς βάθος τὶς διασῳθεῖσες βαβυλωνιακὲς πλάκες, ἐνῷ ὁ Λόρδος Rhind ἀνέδειξε τὸν «Πάπυρο τοῦ Ἀχμὲς» τοῦ Βρεταννικοῦ Μουσείου, ἀποτελούμενο ἀπὸ ὀγδόντα προτάσεις ἐμπειριοκρατικῆς μορφῆς (σ.σ. ἀντίστοιχος πάπυρος ποὺ τὸν ἐπιβεβαιώνει φυλάσσεται στὸ Μουσεῖον τῆς Μόσχας)[3].

Ποῦ ἔγκειται, ὅμως, ἡ ἐπιτυχία τῶν Στοιχείων καί, κατ᾽ ἐπέκτασιν τῶν Ἑλληνικῶν Μαθηματικῶν καὶ γιατί ἐπηρέασαν σὲ τόσο μεγάλο βαθμὸ τὴν ἐπιστήμη τῶν Μαθηματικῶν; Κατ᾽ ἀρχὰς στὴν δομή τους, στὰ προαναφερθέντα ἐργαλεῖα· οἱ ὅροι (λατ. definitio), τὰ αἰτήματα (postulatum) καὶ οἱ κοινὲς ἔννοιες ἢ λογικὰ ἀξιώματα (communes notationes)[4] ἀποτελοῦν τὴν ὀργανωτικὴ βάση τους, τὶς ἀπαραίτητες προϋποθέσεις γιὰ τὴν ἀπόδειξη τῶν προτάσεων, μὲ κανόνα καὶ διαβήτη, ποὺ θὰ ἐπακολουθήσουν εὐθὺς ἀμέσως. 

Τὰ γεωμετρικὰ μέσα ἔχουν καὶ αὐτὰ τὴν σημασία τους, καθὼς κατὰ τὴν ἴδιαν περίοδο ἀναπτύσσονται τὰ ἄλυτα προβλήματα τῆς ἀρχαιότητος: ὁ τετραγωνισμὸς τοῦ κύκλου, ἡ τριχοτόμηση τυχούσης γωνίας, ἡ κατασκευὴ ἑνὸς κανονικοῦ πολυγώνου τυχόντος ἀριθμοῦ πλευρῶν (p2, ὅπου p>2 καὶ πρῶτος) καὶ ὁ διπλασιασμὸς τοῦ ὄγκου τοῦ κύβου· τὸ ἀδύνατον τῆς ἐπιλύσεως τῶν ἀνωτέρω προβλημάτων ἀπεδείχθη προσφάτως, ἀντιστοίχως κατὰ τὰ ἔτη 1882, 1837, 1894 καὶ 1829[5].

Ἂν καὶ οἱ ὁρισμοὶ θεωροῦνται ἐνίοτε ἀσαφεῖς, ὅπως, λ.χ. ὁ πολυσυζητημένος γιὰ τὴν ἀφαιρετικότητά του ὁρισμὸς τοῦ σημείου ὡς μίας ἀμεροῦς στιγμῆς καί, ὁ ἐπίσης ἀσαφὴς ἢ καὶ «σκοτεινός», τῆς εὐθείας ὡς συνόλου σημείων[6], εἶναι ἀναμφισβήτητο ὅτι βοηθοῦν στὴν ἐξέλιξη τῆς διαδικασίας, ἀναλύοντας μὲ συνοπτικὸ τρόπο τὴν ἀκριβῆ σημασία τῶν ἐξεταζομένων ἐννοιῶν, προκειμένου νὰ ἀποφευχθῇ ἡ μερικὴ ἢ ἡ ὁλικὴ παρανόησή τους. Ἄλλως τε, οἱ Πλατωνικοὶ ἀποδέχονταν οἱονεὶ τὴν προβληματικότητα τῶν ἐν λόγῳ ὁρισμῶν καὶ τὶς ἀπέδιδαν, ὅπως καὶ τοῦ ἀντιστοίχου τῆς μονάδος, στὴν ἀντικειμενικὴ δυσκολία, ἡ ὁποία ἐπάγεται ἀπὸ τὴν πρωταρχικότητά τους· ἐπὶ τοῦ θέματος, ὁ Πρόκλος ἀξιολογεῖ τὸν ὁρισμὸν τοῦ σημείου ὡς ἀτελῆ καὶ ἐπισημαίνει: μόνον οὖν τὸ σημεῖον ἀμερὲς κατὰ τὴν γεωμετρικὴν ὕλην καὶ ἡ μονὰς κατὰ τὴν ἀριθμητικὴν καὶ ὁ τοῦ σημείου λόγος, εἰ καὶ πρὸς ἄλλον ἀτελής, ἀλλὰ πρός γε τὴν παροῦσαν ἐπιστήμην τέλειος … μόνον γὰρ οὐχὶ λέγει σαφῶς, ὅτι τὸ ἀμερὲς κατ᾽ ἐμὲ σημεῖόν ἐστι καὶ ἡ ἐμὴ ἀρχὴ καὶ τὸ ἁπλούστατον οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ τοῦτο[7]

Τὶς δυσκολίες αὐτὲς ἐπεσήμανε ὁ Πλάτων στὴν Πολιτείαν, προκειμένου νὰ τονίσῃ τὴν ὑπεροχὴ τῆς Διαλεκτικῆς, τῆς κορωνίδος τῶν ἐπιστημῶν, ἔναντι τῶν Μαθηματικῶν (ὑποθέσεων) καὶ τῶν προβληματικῶν ἀρχικῶν, ἐνδιαμέσων καὶ τελικῶν προτάσεων ποὺ τὰ διέπουν (533c): ἕως ἂν ὑποθέσεσι χρώμεναι ταύτας ἀκινήτους ἐῶσι, μὴ δυνάμεναι λόγον διδόναι αὐτῶν. ὧ γὰρ ἀρχὴ μὲν ὃ μὴ οἶδε, τελετὴ δὲ καὶ τὰ μεταξὺ ἐξ οὗ μὴ οἶδε συμπέπλεκται, τίς μηχανὴ τὴν τοιαύτην ὁμολογίαν ποτὲ ἐπιστήμην γενέσθαι; Οἱ ὁρισμοὶ τοῦ σημείου καὶ τῆς εὐθείας δεικνύουν αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν ἀδυναμία, ἐξ οὗ καὶ οἱ εὔλογες ἐνστάσεις ποὺ διατυπώνονται κατὰ καιρούς[8].

Ὁ ὁρισμός, ὁ ὁποῖος διατυποῦται ἐν εἴδει κατηγορικῆς προτάσεως, μὲ ὑποκείμενο τὸ ὁριζόμενον (definitium) καὶ κατηγόρημα τὸ ὁρίζον (definiens), θεωρεῖται ὀρθὸς ἐφ᾽ ὅσον: ἐκ γένους καὶ διαφορῶν ἐστιν (Τοπικά, 103b, 15-16), συμπεριλαμβάνει δηλαδὴ τὸ προσεχὲς γένος (genus proximum) καὶ τὴν εἰδοποιὸν διαφοράν (differentia specifica)· τυπικὴ περίπτωση τέτοιων ὁρισμῶν ἀποτελοῦν οἱ ὁρισμοὶ τῶν τριπλεύρων, τετραπλεύρων καὶ πολυπλεύρων: σχήματα εὐθύγραμμά ἐστι τὰ ὑπὸ εὐθειῶν περιεχόμενα, τρίπλευρα μὲν τὰ ὑπὸ τριῶν, τετράπλευρα δὲ τὰ ὑπὸ τεσσάρων, πολύπλευρα δὲ τὰ ὑπὸ πλειόνων ἢ τεσσάρων εὐθειῶν περιεχόμενα (Στοιχεῖα, I, ὅρ. ιθ΄)[9]· τὰ εὐθύγραμμα σχήματα ἀποτελοῦν τὸ προσεχὲς γένος καὶ οἱ τρεῖς, οἱ τέσσερις ἢ οἱ περισσότερες εὐθεῖες τὴν εἰδοποιὸν διαφορὰν τοῦ τριπλεύρου, τοῦ τετραπλεύρου καὶ τοῦ πολυπλεύρου. 

Οἱ ὁρισμοὶ αὐτοί, ἐφ᾽ ὅσον σὲ αὐτοὺς ἀπαριθμοῦνται τὰ γνωρίσματα τοῦ ὁριζομένου, θεωροῦνται οἱονεὶ ἀναλυτικοί, συναντῶνται δὲ κατὰ κόρον, τόσον στὰ Στοιχεῖα ὅσον καὶ στοὺς πλατωνικοὺς διαλόγους, καθὼς καὶ στοὺς ἀμφισβητούμενους Ὅρους, τοὺς ὁποίους συνέγραψαν οἱ ἄμεσοι πλατωνικοὶ διάδοχοι· λ.χ. ὁ ὁρισμὸς τῆς ἐπιφανείας: ἐπιφάνεια δέ ἐστιν, ὃ μῆκος καὶ πλάτος μόνον ἔχει καὶ τοῦ στερεοῦ στὰ Στοιχεῖα: στερεόν ἐστι τὸ μῆκος καὶ πλάτος καὶ βάθος ἔχον ἢ τοῦ σχήματος στὸν Μένωνα (76a): κατὰ γὰρ παντὸς σχήματος τοῦτο λέγω, εἰς ὃ τὸ στερεὸν περαίνει, τοῦτ᾽ εἶναι σχῆμα· ὅπερ ἂν συλλαβὼν εἴποιμι στερεοῦ πέρας σχῆμα εἶναι[10]. Παραδείγματα ὁρισμῶν (κυρίως ἀποτυχημένων) συναντᾶμε, ἐπίσης, στοὺς πλατωνικοὺς διαλόγους, ἰδιαιτέρως σὲ αὐτοὺς τῆς πρώτης περιόδου, στοὺς ὁποίους ζητεῖται ὁ ὁρισμὸς μιᾶς ἐννοίας· λ.χ. οἱ ὁρισμοὶ τοῦ ὁσίου στὸν Εὐθύφρονα, τῆς ἀνδρείας στὸν Λάχητα, οἱ τρεῖς ὁρισμοὶ τῆς ἀρετῆς στὸν Μένωνα καὶ οἱ ἰσάριθμοι τῆς ἐπιστήμης στὸν Θεαίτητον παρουσιάζουν ἐξαιρετικὸ ἐνδιαφέρον, παρὰ τὴν πλημμελῆ τους διατύπωση, ἡ ὁποία ἐπισημαίνεται ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν Σωκράτη καὶ ἀναδεικνύει τὴν στενὴ σχέση μεταξὺ τῶν Μαθηματικῶν καὶ τῆς Φιλοσοφίας, καθὼς καὶ τὴν κοινή τους πορεία. Ἡ προτροπὴ τοῦ Σωκράτους στὸν νεαρὸ Μαθηματικὸ νὰ σκεφθῇ ἀλλοιῶς (ὅπως ὁ, ὡσεὶ παρὼν στὸν διάλογο, Θεόδωρος ὁ Κυρηναῖος) γιὰ νὰ διατυπώσῃ ἕναν ὀρθὸν καὶ ἀποδεκτὸν ὁρισμὸν τῆς ἐπιστήμης: ἄλλῃ δὴ σκεπτέον … ὡς ὅ τε σὸς καὶ ὁ Θεοδώρου λόγος (Θεαίτητος, 163a), δεικνύει τὴν ἐπιδιωκομένη συσχέτιση.

Ἐν ἀντιθέσει πρὸς τοὺς ὁρισμούς -ἡ διατύπωση ἄλλων ὅρων συνεχίζεται στὰ ἑπόμενα βιβλία, καθὼς ἐπιβάλλεται νὰ διασαφῆται τὸ περιεχόμενο τῶν ἑκάστοτε νέων μαθηματικῶν ἐννοιῶν ποὺ εἰσάγει ὁ Εὐκλείδης- ἀξιώματα (αἰτήματα καὶ κοιναὶ ἔννοιαι) διατυπώνονται μόνον στὴν εἰσαγωγὴ τοῦ πρώτου βιβλίου, ὑποδηλώνουν δὲ «τὶς ἀναπόδεικτες προτάσεις, δηλαδὴ γραμματικὲς δομὲς ποὺ ἔχουν δημιουργηθῆ ἀπὸ τὴν συνένωση πρωταρχικῶν ἐννοιῶν καὶ λογικῶν ὅρων, μὲ σκοπὸ νὰ ἀποτελέσουν τὸ θεμέλιο τῆς παραγωγικῆς θεωρίας»[11]. Στὸ εὔλογο ἐρώτημα περὶ τῆς μεταξύ των διαφορᾶς, οἱ ἀπαντήσεις διΐστανται· τὰ μὴ προφανῆ αἰτήματα ἰσχύουν μόνον γιὰ μία δομή, λ.χ. τὴν Γεωμετρία, ἐξ οὗ καὶ ἡ ἐναλλακτικὴ γραφὴ γεωμετρικὰ ἀξιώματα ἢ γιὰ τὴν ὁποιανδήποτε ἐπιστήμη γιὰ τὴν ὁποίαν διατυπώνονται, ἐνῷ οἱ κοινὲς ἔννοιες ἀποτελοῦν «προτάσεις, κοινὲς γιὰ ὅλες τὶς δομές»[12] (λογικὰ ἀξιώματα), τοῦ τελευταίου, τοῦ ἐνάτου, περὶ τῶν εὐθειῶν καὶ τοῦ χωρίου, ἐξαιρουμένου[13]

Ὁ Πρόκλος, ἂν καὶ δὲν ἀπορρίπτει τὸν διαχωρισμὸ αὐτὸ καὶ διαβλέποντας τὴν δυνατότητα πραγματοποιήσεως ἐνίων κατασκευῶν ἀπὸ τὴν γνώση καὶ τὴν χρήση τῶν αἰτημάτων[14], θεωρεῖ ὅτι ἡ οὐσιώδης διαφορά τους ἔγκειται στὴν κατασκευὴ καὶ στὴν γνώση (διὰ τοῦ αἰτήματος κατασκευάζομε, ἐνῷ διὰ τοῦ ἀξιώματος γνωρίζομε ἀπολύτως): γνῶσις ἄρα ἐναργὴς καὶ ἀναπόδεικτος καὶ λῆψις ἀκατάσκευος διορίζουσι τά τε αἰτήματα καὶ τὰ ἀξιώματα[15]
Ἡ ἐπισήμανση αὐτὴ τοῦ Πρόκλου δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἐσφαλμένη ἢ ἄνευ σημασίας, τοὐναντίον· στὸ πρῶτο, στὸ δεύτερο, στὸ τρίτο καὶ στὸ πέμπτο αἴτημα ὑπονοοῦνται κατασκευαστικὲς πράξεις, καθὼς ὑποδεικνύουν πραγματοποιήσιμες ἐνέργειες, ἐξ οὗ καὶ ἐκφράζονται διὰ τῶν ἐνεργητικῶν ἀπαρεμφάτων: ἀγαγεῖν, ἐκβαλεῖν, γράφεσθαι καὶ ἐκβαλλομένας συμπίπτειν περὶ τῶν δύο εὐθειῶν, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸ προαναφερθὲν τέταρτο, τὸ ὁποῖο ἐκφράζει μία γενικὴ ἀλήθεια γιὰ τὴν ἰσότητα τῶν ὀρθῶν γωνιῶν καὶ ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ ἐκληφθῇ ὡς συνέπεια τοῦ δεκάτου ὁρισμοῦ ἢ ὡς κοινὴ ἔννοια[16].

Ὅσον ἀφορᾷ στὸ περιβόητο αἴτημα ε´, τοῦ ὁποίου ἡ αὐθεντικὴ διατύπωση εἶναι: καὶ ἐὰν εἰς δύο εὐθείας εὐθεῖα ἐμπίπτουσα τὰς ἐντὸς καὶ ἐπὶ τὰ αὐτὰ μέρη γωνίας δύο ὀρθῶν ἐλάσσονας ποιῇ, ἐκβαλλομένας τὰς δύο εὐθείας ἐπ᾽ ἄπειρον συμπίπτειν, ἐφ᾽ ἃ μέρη εἰσὶν αἱ τῶν δύο ὀρθῶν ἐλάσσονες καὶ ὄχι ἡ ἰσοδύναμη τοῦ Playfair πού, κακῶς, ἔχει ἐπικρατήσει: «ἐὰν εἰς ἐπίπεδον ἐπιφάνειαν ὑπάρχῃ εὐθεῖα γραμμή, ἐκ σημείου ἐκτὸς τῆς εὐθείας, ἄγεται πρὸς αὐτὴν μία καὶ μόνη παράλληλος», ἡ ἀμφισβήτηση τῆς ὁποίας (καμμία ἢ πολλές) ὡδήγησε κατὰ τὸν 19ο αἰῶνα στὴν διατύπωση ἐναλλακτικῶν Γεωμετριῶν, τῆς Ἐλλειπτικῆς καὶ τῆς Ὑπερβολικῆς, ἀπὸ τὸν Γκάους, τὸν Ρῆμαν καὶ τὸν Λομπατσέφσκυ. Ὁ προβληματισμὸς ποὺ προκαλεῖ τὸ ἐν λόγῳ αἴτημα, ἔγκειται στὸ ὅτι ἀφ᾽ ἑνὸς ἀναφέρεται σὲ εὐθεῖες μὴ παράλληλες (συμπίπτειν), προσεγγίζει δηλαδὴ τὸ πρόβλημα κατὰ τρόπον ἀρνητικό, ἀφ᾽ ἑτέρου εἰσάγει τὴν ἔννοιαν τοῦ ἀπείρου (ἐκβαλλομένας ἐπ᾽ ἄπειρον), τοῦ ὁποίου τὸ περιεχόμενο ἔχει προκαθορισθῆ στὸν Παρμενίδην καὶ ὄχι στοὺς ὅρους τῶν Στοιχείων[17].




Σημειωτέον ὅτι στὴν πρότασιν κζ´, ὁ Εὐκλείδης ἀποδεικνύει μίαν φαινομενικῶς ὅμοια πρόταση πρὸς τὸ ἀνωτέρω ἀξίωμα: ἐὰν εἰς δύο εὐθείας εὐθεῖα ἐμπίπτουσα τὰς ἐναλλὰξ γωνίας ἴσας ἀλλήλας ποιῇ, παράλληλοι ἔσονται ἀλλήλαις αἱ εὐθεῖαι· εἶναι σαφὲς ὅτι πρόκειται περὶ ἄλλης προτάσεως, στὴν ὁποίαν δίδεται μία προϋπόθεση ἰσότητος (τῶν ἐναλλὰξ γωνιῶν) καὶ ἀποδεικνύεται διὰ τῆς εἰς ἄτοπον Ἀπαγωγῆς (ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον), ὅτι οἱ δύο εὐθεῖες (ΑΒ) καὶ (ΓΔ) δὲν συμπίπτουν οὔτε πρὸς τὰ μέρη τῶν Α καὶ Γ οὔτε πρὸς τὰ μέρη τῶν Β καὶ Δ.

Ὅπως προανεφέρθη, ὁ Πλάτων στὸν Παρμενίδην ἔχει ἤδη ὁρίσει τὴν ἔννοιαν τοῦ ἀπείρου· ὁ ἱδρυτὴς τῆς Ἐλεατικῆς σχολῆς θεμελιώνει τὸ ἄπειρον ἐξ ἐπόψεως φιλοσοφικῆς, καθορίζει δὲ τὸ περιεχόμενό του ὡς ἑξῆς: ἄπειρον ἄρα τὸ ἔν, εἰ μήτε ἀρχὴν μήτε τελευτὴν ἔχει (137d). Τὴν λεπτὴ διάκριση μεταξὺ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ ἀπείρου θὰ ὑποτυπώσῃ ὁ Ἀριστοτέλης: κατ᾽ ἐνέργειαν οὐκ ἔστιν ἄπειρον … διαιρέσει δ᾽ ἐστὶν καὶ λείπεται οὖν δυνάμει εἶναι τὸ ἄπειρον (Περὶ Φύσεως, 206a, 16-18)· ὁ τεμαχισμὸς μιᾶς ράβδου μήκους ἑνὸς μέτρου ἐπ᾽ ἄπειρον (1/2, 1/4, 1/8 κ.ο.κ.) καὶ ἡ δυνατότης ἐπανασυνδέσεως τῶν τεμαχίων αὐτῶν ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ δημιουργήσουν καὶ πάλι τὴν ράβδο τοῦ ἑνὸς μέτρου, ἀποτελοῦν τὸ δυνάμει ἄπειρον, ἐνῷ ἡ ἄπειρη ἀρίθμηση λ.χ. τῶν φυσικῶν ἀριθμῶν (τὸ σύνολο Ν*) τὸ ἐνεργείᾳ: ἀριθμὸς οὐκ ἔσται ἄπειρος (Αὐτόθι, 12-13)[18].

Ὁ Δ. Ἀναπολιτάνος ἀναζητεῖ ἀντίστοιχα αἰτήματα ἢ συνθῆκες στὰ γνωστικὰ ἀντικείμενα τοῦ φιλοσοφικοῦ πλατωνισμοῦ (σ.σ. τὰ Μαθηματικὰ καὶ τὶς Ἰδέες), γιὰ τὰ ὁποῖα θεωρεῖ ὅτι: α) ἡ ὕπαρξή τους δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ὕπαρξη γνώστη τους, β) πρέπει νὰ εἶναι ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴν δυνατότητα καὶ τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο μποροῦν νὰ γνωσθοῦν, γ) θὰ πρέπῃ νὰ παραμένουν ἀναλλοίωτα καὶ νὰ μὴ ὑπόκεινται σὲ ἀλλαγή (ἐνν. χωροχρονικὴ μεταβολή) καὶ δ) νὰ μποροῦν νὰ περιγραφοῦν μὲ ἀκρίβεια[19]. Τέτοιες περιπτώσεις ἀναποδείκτων συμφωνιῶν, ὁμολογημάτων ἢ προϋποθέσεων γιὰ τὴν συζήτηση ποὺ θὰ ἐπακολουθήσῃ καὶ προϋποθέτει μία συμπεφωνημένη βάση, ἀποτελοῦν τὰ τρία ὁμολογήματα τοῦ Θεαιτήτου, οἱ τρεῖς προϋποθέσεις τοῦ Τιμαίου, τὰ ὁμολογήματα ποὺ προτάσσονται πρὸ τῆς ἐξετάσεως τῶν ἀποδείξεων περὶ τῆς ἀθανασίας τῆς ψυχῆς στὸν Φαίδωνα κ.λπ.

Ὑπενθυμίζεται ὅτι, στὸν Θεαίτητον, ὁ Σωκράτης διατυπώνει τρία ἀξιώματα-ὁμολογήματα, γιὰ τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖται ἡ συμφωνία (ὁμολογία) τοῦ νεαροῦ Μαθηματικοῦ τῆς Ἀκαδημείας. Μεταξὺ ἀξιώματος καὶ ὁμολογήματος ὑφίσταται μία σημαντικὴ ἐξωτερικὴ διαφορὰ καὶ μία πιὸ ἐσωτερικὴ καὶ οὐσιώδης. Ἡ ἐξωτερικὴ ἀφορᾷ στὸν τρόπο διὰ τοῦ ὁποίου ἐκφράζονται· στὸν μὲν προφορικὸ λόγο καί, λόγῳ τῆς ἀπαιτουμένης συμφωνίας τῶν παρισταμένων, οἱ ἀρχὲς αὐτὲς καλοῦνται ὁμολογήματα, στὸ δὲ γραπτὸ κείμενο, στὸ ὁποῖο ἡ συμφωνία τῶν ἀναγνωστῶν παραμένει σὲ ἐκκρεμότητα ἐς ἀεί, ἀξιώματα[20]

Ἡ ἐσωτερικὴ διαφορὰ τῶν δύο ἀρχῶν ἔγκειται στὴν προφάνειά τους· τὰ ἀξιώματα εἶναι προφανῆ, οὐδέτερα καὶ ἀναπόδεικτα: ταῦτ’ ἐστὶ τὰ κατὰ πάντας ἀναπόδεικτα καλούμενα ἀξιώματα, καθ’ ὅσον ὑπὸ πάντων οὕτως ἔχειν ἀξιοῦται καὶ διαμφισβητεῖ καὶ πρὸς ταῦτα οὐδείς[21], ἐνῷ τὰ ὁμολογήματα ἐνέχουν ἐνίοτε χροιὰ ἰδεολογικὴ καὶ δὲν εἶναι πάντοτε προφανῆ. 
Ἡ ὁμοφωνία ἐπὶ τῶν ὁμολογημάτων θεωρεῖται ἀπαραίτητη ἀπὸ τὸν Σωκράτη, γιὰ δύο λόγους: ἀφ’ ἑνὸς γιὰ νὰ τονίσῃ ὅτι ἕνα τυπικὸ σύστημα τῆς Διαλεκτικῆς (ὅπως καὶ τῶν Μαθηματικῶν) εἶναι σχεδόν πλῆρες, μόνον ἐφ’ ὅσον ἐκκινῇ ἀπὸ τὶς προσυμφωνηθεῖσες πρῶτες ἀρχές, ἀφ’ ἑτέρου, διότι τὰ τρία αὐτὰ ὁμολογήματα ἀποτελοῦν τὴν βάση γιὰ τὴν ἀπόρριψη τῆς ταὐτίσεως, μερικῆς ἢ ὁλικῆς, ἐπιστήμης καὶ αἰσθήσεως-ἀντιλήψεως, ἡ ὁποία ἑδράζεται στὸ δόγμα τοῦ σοφιστῆ Πρωταγόρα: πάντων χρημάτων μέτρον ἄνθρωπος, τῶν μὲν ὄντων ὡς ἔστι, τῶν δὲ μὴ ὄντων ὡς οὐκ ἔστιν (Ἀλήθεια ἢ Καταβαλλόντες, Β, 1, D-K.)

Τὸ πρῶτο ὁμολόγημα ἀποτελεῖ μίαν ἐκσυγχρονισμένη διατύπωση τῆς λογικῆς ἀρχῆς τῆς ταὐτότητος, προσηρμοσμένη ὅμως ἀποκλειστικῶς στὸν αἰσθητὸ κόσμο, τὴν ἀνυπαρξία μεταβολῆς ὁποιουδήποτε φυσικοῦ μεγέθους ὡς πρὸς τὸν ἑαυτό του: μηδὲν ἂν μεῖζον μηδὲ ἔλαττον γενέσθαι μήτε ὄγκῳ μήτε ἀριθμῷ, ἔως ἴσον εἴη αὐτὸ ἑαυτῷ· στὸ δεύτερο ὑποτυπώνονται σὲ μία πρώϊμη, ἂν καὶ ὄχι τόσο ἐπεξεργασμένη, μορφὴ οἱ τρεῖς πρῶτες κοινὲς ἔννοιες τῶν Στοιχείων, οἱ ὁποῖες ἔχουν καθολικὴ ἰσχὺ γιὰ ὅλα τὰ μεγέθη: ὧ μήτε προστιθοῖτο μήτε ἀφαιροῖτο, τοῦτο μήτε αὐξάνεσθαί ποτε μήτε φθίνειν, ἀεὶ δὲ ἴσον εἶναι· ὑπενθυμίζεται, ὅτι οἱ τρεῖς πρῶτες κοινὲς ἔννοιες εἶναι οἱ ἑξῆς: α) τὰ τῷ αὐτῷ ἴσα καὶ ἀλλήλοις ἐστὶν ἴσα, β) ἐὰν ἴσοις ἴσα προστεθῇ, τὰ ὅλα ἐστὶν ἴσα καὶ γ) ἐὰν ἀπὸ ἴσων ἴσα ἀφαιρεθῇ, τὰ καταλειπόμενά ἐστιν ἴσα (Στοιχεῖα, I, κ. ἔνν., α΄, β´καὶ γ´). 

Τέλος, στὸ τρίτο ποὺ ἀφορᾷ στὸ γιγνόμενον καὶ στὸν κόσμο τοῦ γίγνεσθαι τῶν Ἐλεατῶν, τοῦ Σοφιστῆ καὶ τοῦ Παρμενίδη, ὁ Σωκράτης καλεῖ τὸν νεαρὸ μαθητή του νὰ συμφωνήσῃ στὸ ὅτι, τὸ ὄν οὔτε προϋπῆρξε οὔτε θὰ ὑπάρξῃ στὸ μέλλον, διότι ἐὰν ὑπάρξῃ τώρα ἢ στὸ μέλλον, ὑπάρχει ὡς ἕτερόν τι: ὃ μὴ πρότερον ἦν, ὕστερον ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἄνευ τοῦ γενέσθαι καὶ γίγνεσθαι ἀδύνατον (Θεαίτητος, 155a-b).

Οἱ μέθοδοι τῶν ἀποδείξεων ποικίλλουν· ἡ Ἀνάλυσις καὶ ἡ Σύνθεσις, ἡ Ἀπαγωγὴ εἰς ἄτοπον καὶ ἡ τῆς Τελείας Ἐπαγωγῆς κυριαρχοῦν καὶ προσδίδουν στὰ Στοιχεῖα ἀπολυτότητα καὶ κῦρος. Οἱ δύο πρῶτες μέθοδοι ἀκολουθοῦν σὲ ἀντίστροφη σειρά· ἡ μὲν Ἀνάλυσις ἀποδέχεται ὡς ὀρθὲς τὶς δεδομένες προτάσεις, λ.χ. τὴν (δ1) καὶ τὴν ζητουμένη (ζ) καὶ ἐπαληθεύει τὴν μία ἐκ τῶν δύο δεδομένων (δ2), ἐνῷ ἡ Σύνθεσις δέχεται ὡς ὀρθὲς τὶς δεδομένες (δ1) καὶ (δ2) καὶ ἀποδεικνύει τὴν ζητουμένη (ζ). Οἱ μέθοδοι αὐτές, ἢ ἐὰν εἰδωθῇ ὡς διπλῆ ὅπως θὰ δοῦμε κατωτέρω, ἡ μέθοδος τῆς Ἀναλύσεως καὶ τῆς Συνθέσεως, συνίσταται σὲ ἕξι, πλὴν ὅμως ὄχι πάντοτε ἀπαραίτητα, διακριτὰ μέρη: τὴν πρότασιν, δηλαδὴ τὴν διατύπωση τῆς ἀποδεικτέας προτάσεως, τὴν ἔκθεσιν, τὴν δήλωση τῶν δεδομένων, τὸν διορισμόν, τὴν κατασκευήν, τὴν ἐπαναδιατύπωση ἐν σχέσει πρὸς τὰ δεδομένα καὶ τὶς συνθῆκες ἐπιλυσιμότητος, τὴν ἀπόδειξιν, τὴν διαδικασία κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπαληθεύεται τὸ ζητούμενον καὶ τὸ συμπέρασμα, στὸ ὁποῖο ἐπαναδιατυπώνεται ἡ ἀποδεδειγμένη πλέον πρότασις[22]· Ὁ Εὐκλείδης διατυπώνει τὴν ἑξῆς πρόταση: ἐὰν εὐθεῖα γραμμὴ τμήματος ἑαυτῆς πενταπλάσιον δύνηται, τῆς διπλασίας τοῦ εἰρημένου τμήματος ἄκρον καὶ μέσον λόγον τεμνομένης, τὸ μεῖζον τμῆμα τὸ λοιπὸν μέρος ἐστὶ τῆς ἐξ ἀρχῆς εὐθείας (Στοιχεῖα, ΧΙΙΙ, πρ. β΄). Αὐτὴν καὶ ἄλλες τέσσερις τοῦ ἰδίου βιβλίου, ὁ ἴδιος Σχολιαστὴς ἀποδεικνύει καὶ μὲ τὶς δύο μεθόδους, οἱ ὁποῖες παρατίθενται στὸ Παράρτημα τοῦ ἰδίου βιβλίου[23]. Ἡ πρόταση αὐτὴ μπορεῖ νὰ μεταγραφῇ ὡς ἑξῆς: ἐὰν γιὰ τὰ σημεῖα A, B, C καὶ D τῆς εὐθείας τοῦ σχήματος ἰσχύῃ (δ1): (ΑC)2=5·(AB)2 καὶ (δ2): 2·(ΑΒ)=(ΒD), νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι (ζ): (CD)·(AD)= (BC)2 καὶ (BC)>(CD).





Ἡ Ἀπαγωγὴ εἰς ἄτοπον συνίσταται στὸν ἔλεγχο τοῦ ψεύδους τῆς ἀντιφατικῆς, πρὸς τὴν ἀποδεικτέα, προτάσεως· κατασκευάζομε ἕναν ὑποθετικὸ συλλογισμό, ἀρνούμενοι τὴν ἀλήθεια τῆς ἀποδεικτέας (ἐν προκειμένῳ μεικτὸ συλλογισμό, διότι μόνον ἡ μείζων προκειμένη εἶναι ὑποθετική, ἡ ἐλάσσων καὶ τὸ συμπέρασμα εἶναι κατηγορικές) καὶ μέσῳ μιᾶς ἀκολουθίας συλλογισμῶν καταλήγομε σὲ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖο ἀντιβαίνει πρὸς τὶς ἀρχικὲς συνθῆκες. Ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ζητεῖται ἡ ἀπόδειξη μίας προτάσεως (Α), δεχόμαστε ὅτι αὐτὴ εἶναι ψευδὴς καὶ ἀληθὴς ἡ ἀντιφατική της, ἡ (~Α). Ὁ Ἀριστοτέλης στὰ Ἀναλυτικῶν Πρότερα (41a, 23-28 καὶ 30-32) περιέγραψε τὸν μηχανισμὸ τῆς μεθόδου, ὡς ἑξῆς: πάντες γὰρ οἱ διὰ τοῦ ἀδυνάτου περαίνοντες τὸ μὲν ψεῦδος συλλογίζονται, τὸ δὲ ἐξ ἀρχῆς ἐξ ὑποθέσεως δεικνύουσιν, ὅταν ἀδύνατόν τι συμβαίνῃ τῆς ἀντιφάσεως τεθείσης, οἷον ὅτι ἀσύμμετρος ἡ διάμετρος διὰ τὸ γίγνεσθαι τὰ περιττὰ ἴσα τοῖς ἀρτίοις συμμέτρου τεθείσης… τοῦτο γὰρ ἦν τὸ διὰ τοῦ ἀδυνάτου συλλογίσασθαι, τὸ δεῖξαί τι ἀδύνατον διὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς ὑπόθεσιν. Τέλος, τὴν Τελεία Ἐπαγωγὴ χρησιμοποιεῖ στὶς προτάσεις γ´ γιὰ τὸν μέγιστο κοινὸ διαιρέτη (τριῶν ἀριθμῶν δοθέντων μὴ πρώτων πρὸς ἀλλήλους τὸ μέγιστον αὐτῶν κοινὸν μέτρον εὑρεῖν), ιδ´, κζ´ καὶ λε´ γιὰ τὸ ἐλάχιστο κοινὸ πολλαπλάσιο (ἐὰν δύο ἀριθμοὶ ἀριθμόν τινα μετρῶσι καὶ ὁ ἐλάχιστος ὑπ᾽ αὐτῶν μετρούμενος τὸν αὐτὸν μετρήσει) τοῦ VII βιβλίου, στὴν ιγ´ τοῦ VIIΙ καὶ στήν, περιώνυμη περὶ τῆς ἀπειρίας τῶν πρώτων ἀριθμῶν, κ´τοῦ ΙΧ (οἱ πρῶτοι ἀριθμοὶ πλείους εἰσὶ παντὸς τοῦ προτεθέντος πλήθους πρώτων ἀριθμῶν)· στὴν τελευταία πρόταση ἐπιτυγχάνεται ὁ συνδυασμὸς τῶν μεθόδων τῆς Τελείας Ἐπαγωγῆς καὶ τῆς Ἀπαγωγῆς εἰς ἄτοπον, καθὼς ὁ Εὐκλείδης ὑποθέτει ὅτι τῶν πρώτων Α, Β, Γ πλείους εἰσὶ πρῶτοι ἀριθμοί.

Τὸ κλῖμα τῆς ἐποχῆς καὶ τὴν συνεισφορὰ τῶν Στοιχείων στὸν ἑλληνιστικὸ κόσμο μᾶς τὸ μεταφέρει R. Osserman, ὁ ὁποῖος ἀναζητεῖ τὰ αἴτια τῆς γοητείας ποὺ ἀσκοῦν ἀκόμη καὶ σήμερα, ἐπισημαίνει δὲ ὅτι: α) χαρακτηρίζονται ἀπὸ τὴν αἴσθηση τῆς βεβαιότητας –σὲ ἕναν κόσμο γεμᾶτο ἀπὸ παράλογες πεποιθήσεις καὶ ἀναξιόπιστες εἰκοτολογίες, οἱ προτάσεις τῶν Στοιχείων ἀποδεικνύονταν ὀρθὲς πέραν πάσης ἀμφιβολίας. μολονότι ὡρισμένα χαρακτηριστικὰ τόσο τῶν παραδοχῶν ὅσο καὶ τῶν μεθόδων συλλογισμοῦ ποὺ ἐχρησιμοποίησε ὁ Εὐκλείδης ἔχουν τεθῆ ὑπὸ ἀμφισβήτηση στὸ πέρασμα τῶν αἰώνων, τὸ ἐκπληκτικὸ εἶναι ὅτι ἔπειτα ἀπὸ δύο χιλιετίες κανεὶς δὲν ἔχει ἀνακαλύψει ἕνα πραγματικὸ λάθος στὰ Στοιχεῖα –δηλαδή, μία πρόταση ποὺ δὲν προκύπτει λογικὰ ἀπὸ τὶς δεδομένες παραδοχές, β) ἡ ἰσχὺς τῶν Στοιχείων ἐκπηγάζει ἀπὸ τὴν μέθοδο· ὁ Εὐκλείδης ξεκινῶντας ἀπὸ ἐλάχιστες, ρητὰ διατυπωμένες παραδοχὲς παρήγαγε μία ἐκπληκτικὴ σειρὰ συνεπειῶν, γ) ἡ εὐστροφία, μὲ τὴν ὁποίαν ἐπιτυγχάνονται οἱ ἀποδείξεις· μία εὐστροφία, ἡ ὁποία δὲν διαφέρει καὶ πολὺ ἀπὸ ἐκείνη ποὺ καθιστᾷ συναρπαστικὴ μία καλογραμμένη ἀστυνομικὴ ἱστορία καὶ δ) τὰ ἀντικείμενα συλλογισμοῦ στὰ πρῶτα βιβλία τῶν Στοιχείων εἶναι γεωμετρικὰ σχήματα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἑλκύουν αἰσθητικὰ ἀφ’ ἑαυτῶν, πέρα ἀπὸ ὁποιονδήποτε τυπικὸ συλλογισμό, ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ ἐφαρμοσθῇ σὲ αὐτά[24].

Αὐτὴν τὴν «αἴσθηση βεβαιότητος» ποὺ ἀποπνέουν τὰ Στοιχεῖα καὶ τὴν χαρίζουν γενναιόδωρα «σὲ ἕναν κόσμο γεμᾶτο ἀπὸ παράλογες πεποιθήσεις καὶ ἀναξιόπιστες εἰκοτολογίες», προσπάθησαν νὰ ἀμφισβητήσουν δύο μεγάλοι Μαθηματικοὶ τοῦ 20οῦ αἰῶνος· ἀφ᾽ ἑνὸς ὁ D. Hilbert (1862-1943), ὁ ὁποῖος ὑποκατέστησε τὰ σημεῖα, τὶς εὐθεῖες καὶ τὰ ἐπίπεδα τοῦ Εὐκλείδη, ἀφοῦ τὰ ἐχρησιμοποίησε καταχρηστικῶς καὶ ἀοριστολογικῶς[25], μὲ τὰ κεφαλαῖα καὶ τὰ μικρὰ γράμματα τῆς λατινικῆς καὶ τῆς ἑλληνικῆς ἀλφαβήτου, ἀφ᾽ ἑτέρου ὁ J. Dieudonné (1906-1992) πρὸ ἑξηκονταετίας (1959) στὸ περιβόητο Συνέδριο τῆς Royaumont, ὅπου ἀπαίτησε: «νὰ φύγῃ ὁ Εὐκλείδης». Δυστυχῶς, οἱ συνέπειες τῆς φυγῆς αὐτῆς, ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὴν χώρα τοῦ Στοιχειωτῆ, στὴν ὁποίαν θἄπρεπε νὰ ἀπαιτῆται ἡ ἄμεση ἐπιστροφή του, εἶναι σήμερα μετρήσιμες. Οἱ μελέτες τῆς Ἀρχῆς Διασφαλίσεως τῆς Ποιότητος στὴν Πρωτοβάθμια καὶ στὴν Δευτεροβάθμια Ἐκπαίδευση περὶ λειτουργικοῦ ἀναλφαβητισμοῦ τῶν Ἑλληνοπαίδων κρούουν τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου καὶ προειδοποιοῦν τοὺς ἰθύνοντες. Δὲν χρειάζεται νὰ ἐθελοτυφλοῦμε, καθὼς ἀποτελεῖ κοινὴ ὁμολογία, ὅτι οἱ σπουδαιότερες παρακαταθῆκες τῆς ἀνθρωπιστικῆς παιδείας ποὺ μᾶς κατέλειπαν οἱ πρόγονοί μας, δηλαδὴ ὁ συλλογισμὸς καὶ ὁ ἀποδεικτικὸς λόγος ἀποτελοῦν τὶς ἀναγκαῖες συνθῆκες γιὰ μία πιὸ οὐσιαστικὴ φυγή· αὐτὴν ἀπὸ τὸ ἀδέξοδο στὸ ὁποῖο βρισκόμαστε.


[1]. ΠΡΟΚΛΟΥ, Εἰς Πρῶτον τῶν Εὐκλείδου Στοιχείων, 68, 20-23· ἡ παρατήρηση τοῦ Πρόκλου ποὺ ἀφορᾷ στὰ πλατωνικὰ σχήματα (στερεά) ὡς τὸ τῆς συμπάσης στοιχειώσεως τέλος (σκοπὸ τῶν Στοιχείων) γενικῶς δὲν στοιχειοθετεῖται.
[2]. Πβ. ΕΥΚΛΕΙΔΟΥ, Στοιχεῖα, I, ὅρ. ιζ΄: διάμετρος δὲ τοῦ κύκλου ἐστὶν εὐθεῖά τις διὰ τοῦ κέντρου ἠγμένη καὶ περατουμένη ἐφ᾽ ἑκάτερα τὰ μέρη ὑπὸ τῆς τοῦ κύκλου περιφερείας, ἥτις καὶ δίχα τέμνει τὸν κύκλον, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὴν πιὸ ἐνδεικτικὴ περίπτωση ὁρισμοῦ καθολικῆς ἐννοίας.
[3]. Πβ. O. NEUGEBAUER (2003). Οἱ Θετικὲς Ἐπιστῆμες στὴν Ἀρχαιότητα, σσ. 112-115.
[4]. Πβ. Γ. ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΔΗ, Θέματα ἀπὸ τὴν Ἱστορία τῶν Μαθηματικῶν, σσ. 89-92 καὶ Χ. ΦΙΛΗ, Οἱ Ἀρχαιοελληνικὲς Καταβολὲς τῶν Συγχρόνων Μαθηματικῶν, σ. 46.
[5]. Μ.Α. ΜΠΡΙΚΑ, Τὰ Περίφημα Ἄλυτα Γεωμετρικὰ Προβλήματα τῆς Ἀρχαιότητος, σσ. 8-9, 11-13, 130 καὶ 133-135.
[6]. ΕΥΚΛΕΙΔΟΥ, μν. ἔργ., I, ὅρ. α΄ καὶ δ´: σημεῖόν ἐστιν, οὗ μέρος οὐθὲν καὶ εὐθεῖα γραμμή ἐστιν, ἥτις ἐξ ἴσου τοῖς εφ᾽ ἑαυτῆς σημείοις κεῖται· πβ. ἐπ. Χ. ΦΙΛΗ, μν. ἔργ., σσ. 39-43.
[7]. ΠΡΟΚΛΟΥ, μν. ἔργ., 93, 18-22 καὶ 94, 1-8· πβ. ἐπ. B. LEVI, Διαβάζοντας τὸν Εὐκλείδη, σσ. 108-109.
[8]. Πβ. Ε.Σ. ΣΤΑΜΑΤΗ. «Μαθηματικὰ καὶ Φιλοσοφία», σ. 24.
[9]. Πβ. Θ. ΒΟΡΕΑ, Λογική, σσ. 168-169 καὶ Ν.Ρ. WHITE, Ὁ Πλάτων γιὰ τὴν Γνώση καὶ τὴν Πραγματικότητα, σσ. 59-63.
[10]. ΕΥΚΛΕΙΔΟΥ, μν. ἔργ., I, ὅρ. ε΄καὶ ΧΙ, ὅρ. α´. Ὑπενθυμίζεται, ὅτι ὁ ἀντίστοιχος ὁρισμὸς τοῦ σχήματος στὰ Στοιχεῖα (I, ὅρ. ιδ´) διατυποῦται ὡς ἑξῆς: σχῆμά ἐστι τὸ ὑπό τινος ἤ τινων ὅρων περιεχόμενον.
[11]. B. LEVI, μν. ἔργ., σ. 105.
[12]. I.G. BASMAKOVA, Ἱστορία τῶν Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν Μαθηματικῶν, σ. 9.
[13]. Πβ. S. HEATH, μν. ἔργ., σσ. 416 καὶ 457· ἡ ἀντιστοίχισή τους σὲ γεωμετρικὰ καὶ λογικὰ ἀξιώματα στὸ Χ. ΦΙΛΗ, μν. ἔργ., σ. 47. Περὶ «μὴ ἐνδεδειγμένης ἑρμηνείας» ὁμιλεῖ ὁ B. LEVI, μν. ἔργ., σ. 108.
[14]. Πβ. Χ. ΦΙΛΗ, μν. ἔργ., σ. 44, στὸ ὁποῖο ἐπισημαίνεται ἡ συνάφεια τοῦ αἰτήματος δ΄: πάσας τὰς ὀρθὰς γωνίας ἴσας ἀλλήλαις εἶναι καὶ τοῦ ὅρου ι΄: περὶ τῶν ἐφεξῆς ἴσων γωνιῶν.
[15]. ΠΡΟΚΛΟΥ, μν. ἔργ., 179, 9-11.
[16]. Πβ. B. LEVI, μν. ἔργ., σσ. 107-108 καὶ 117-118.
[17]. Πβ. Ε.Σ. ΣΤΑΜΑΤΗ. «Τὰ Μαθηματικὰ τῶν Ἀρχαίων Ἑλλήνων», σσ. 26-27, Ι.Γ. ΙΩΑΝΝΙΔΗ, Ἐπίπεδος Γεωμετρία, σ. 41 καὶ D. BERLINSKI, Ὁ Βασιληᾶς τοῦ Ἀπείρου Χώρου, σσ. 65-67.
[18]. Ε.Σ. ΣΤΑΜΑΤΗ. «Τὰ Μαθηματικὰ εἰς τὴν Φιλοσοφίαν», σσ. 19-20.
[19]. Δ. ΑΝΑΠΟΛΙΤΑΝΟΥ, Ἡ Φιλοσοφία τῶν Μαθηματικῶν, σ. 30.
[20]. Πβ. Α. SZABO, Ἀπαρχαὶ τῶν Ἑλληνικῶν Μαθηματικῶν, σσ. 396-400 καὶ Β. ΚΑΡΑΣΜΑΝΗ, «Περὶ τῶν Προευκλειδείων Στοιχείων Γεωμετρίας», σ. 161.
[21]. ΠΡΟΚΛΟΥ, Εἰς τὸ πρῶτον τῶν Εὐκλείδου Στοιχείων, 193, 15-18.
[22]. T.L. HEATH, Ἱστορία τῶν Ἑλληνικῶν Μαθηματικῶν, σ. 454, Β. ΚΑΡΑΣΜΑΝΗ, μν. ἔργ., σσ. 154-157, ὅπου ἐπισημαίνεται ἡ μαρτυρία τοῦ Εὐδήμου περὶ τῆς ἀνακαλύψεως τοῦ διορισμοῦ ἀπὸ τὸν Λέοντα τὸν Βυζάντιο καὶ Β. ΚΑΡΑΣΜΑΝΗ, Μαθηματικὰ καὶ Τεχνολογία στὴν Ἀρχαία Ἑλλάδα, σσ. 133-154.
[23]. Ε.Σ. ΣΤΑΜΑΤΗ, Στερεομετρία, Στοιχείων Βιβλία ΧΙ, ΧΙΙ καὶ ΧΙΙΙ, Παράρτημα Ι, σσ. 202-209.
[24]. R. OSSERMAN, Ἡ ποίηση τοῦ Σύμπαντος, σ. 22.
[25]. D. HILBERT, Θεμέλια τῆς Γεωμετρίας, σ. 131 καὶ Ε.Σ. ΣΤΑΜΑΤΗ, «Ὁ Ἀριστοτέλης καὶ αἱ ἀρχαὶ τῶν Μαθηματικῶν», σσ. 29-30. 



ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΑΝΑΠΟΛΙΤΑΝΟΥ, Δ.(2005). Εἰσαγωγὴ στὴν Φιλοσοφία τῶν Μαθηματικῶν, Νεφέλη, Ἀθῆναι.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, Φ. (1971). Φιλοσοφία τῶν Μαθηματικῶν, ΤΕΕ, Ἀθῆναι.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, Φ. (1977). «Φιλοσοφικὴ Θεώρηση τῆς Μαθηματικῆς Ἐπιστήμης ὡς Ἀποδεικτικῆς», στὴν Φιλοσοφία, 7, Ἀθῆναι.

BASMAKOVA, G.Ι. (2014). Ἱστορία τῶν Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν Μαθηματικῶν, μτφρ. Ι.Μ. Βανδουλάκης, Παπασωτηρίου, Ἀθῆναι.

ΒΟΡΕΑ, Θ. (1972). Λογική, ΟΕΔΒ, Ἀθῆναι.

HEATH, L. Sir T. (2001). Ἱστορία τῶν Ἑλληνικῶν Μαθηματικῶν, μτφρ. Ἀθ. Ἀγγελῆ, Ἑλ. Βλάμου, Θ. Γραμμένου καὶ Ἀνδρ. Σπανοῦ, τ. Ι, ΚΕΕΠΕΚ, Ἀθῆναι.

ΘΩΜΑΪΔΗ, Γ.-ΠΟΥΛΟΥ, Α. (2006). Διδακτικὴ τῆς Εὐκλείδειας Γεωμετρίας, Ζήτης, Θεσσαλονίκη.

ΙΩΑΝΝΙΔΗ, Γ.Ι. (1970). Ἐπίπεδος Γεωμετρία, Π. Γρηγορόπουλος, Ἀθῆναι.

HILBERT, D. (1995). Θεμέλια τῆς Γεωμετρίας, μτφρ. Στ. Παπαδόπουλος, Τροχαλία, Ἀθῆναι.

ΚΑΡΑΣΜΑΝΗ, Β. (2009). «Περὶ τῶν Προευκλειδείων Στοιχείων Γεωμετρίας», στὸ Στιγμὲς καὶ Διάρκειες, Νεφέλη, Ἀθῆναι.

ΚΑΡΑΣΜΑΝΗ, Β. (20019). Μαθηματικὰ καὶ Τεχνολογία στὴν Ἀρχαία Ἑλλάδα, Λιβάνης, Ἀθῆναι.

LEVI, B. (2000). Leyendo a Eyclides, Gr. Translation A. Michaelidis, Patakis, Athens, 2014.

ΜΠΡΙΚΑ, Α.Μ. (1970). Τὰ Περίφημα Ἄλυτα Γεωμετρικὰ Προβλήματα τῆς Ἀρχαιότητος, Ἀθῆναι.

ΝΕΤΖ, R. (2003). The Shaping of Deduction in Greek Mathematics, Gr. Translation V. Spyropoulos, ΠΕΚ, Heraklion, 2018.

NEUGEBAUER, O. (2003). Οἱ Θετικὲς Ἐπιστῆμες στὴν Ἀρχαιότητα, μτφρ. Χρ. Ζερμπίνη-Ἰ. Ἀρζόγλου, ΜΙΕΤ, Ἀθῆναι.

OSSERMAN, R. (1998). Ἡ Ποίηση τοῦ Σύμπαντος, μτφρ. Γ. Κυριακόπουλος, Κάτοπτρο, Ἀθῆναι.

ΣΤΑΜΑΤΗ, Σ.Ε. (1957). Εὐκλείδου Στερεομετρία, Στοιχείων Βιβλία ΧΙ, ΧΙΙ καὶ ΧΙΙΙ, τ. IV, ΟΕΔΒ, Ἀθῆναι.

ΣΤΑΜΑΤΗ, Σ.Ε. (1978). «Τὰ Μαθηματικὰ εἰς τὴν Φιλοσοφίαν», «Μαθηματικὰ καὶ Φιλοσοφία», «Τὰ Μαθηματικὰ τῶν Ἀρχαίων Ἑλλήνων» καὶ «Ὁ Ἀριστοτέλης καὶ αἱ ἀρχαὶ τῶν Μαθηματικῶν», στὴν Ἑστία, 10, 13, 15 καὶ 16, Ἀθῆναι.

SZABO, Α. (1973). Ἀπαρχαὶ τῶν Ἑλληνικῶν Μαθηματικῶν, μτφρ. Ἀ. Τεγοπούλου, ΤΕΕ, Ἀθῆναι.

ΦΙΛΗ, Χ. (2010). Οἱ Ἀρχαιοελληνικὲς Καταβολὲς τῶν Συγχρόνων Μαθηματικῶν, Παπασωτηρίου, Ἀθῆναι.

ΦΙΛΗ, Χ.(2009). «Ὁ Ἀριστοτέλης ὡς πρόδρομος τοῦ Εὐκλείδη», στὴν Φιλοσοφία, 39, Ἀθῆναι.

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΔΗ, Γ. (2008). Θέματα ἀπὸ τὴν Ἱστορία τῶν Μαθηματικῶν, ΠΕΚ, Ἡράκλειον.



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου