Articles by "Αφιερώματα"

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αφιερώματα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Ακτιβιστής στις 0


Ο Tάσος Τούσης έμεινε γνωστός στην νεότερη ιστορία ως ο πρώτος νεκρός της Πρωτομαγιάς, καθώς έχασε την ζωή του στην διάρκεια της εργατικής διαδήλωσης του 1936 στην Θεσσαλονίκη. Μίας Πρωτομαγιάς που έδωσε μεγάλη πνοή στο καπνεργατικό κίνημα, αλλά και στοίχισε πάνω από 11 ζωές, καθώς μέχρι τις 9 Μαΐου οι διαδηλώσεις είχαν γίνει πολύ μαχητικές και ο μετέπειτα δικτάτορας Ιωάννης Μεταξάς είχε κρίνει ότι έπρεπε να τελειώνει με αυτές.

Πώς φτάσαμε στην ματωμένη Πρωτομαγιά; Οι καπνοπαραγωγοί και οι βιομήχανοι είχαν μειώσει τότε το μεροκάματο του καπνεργάτη στο μισό και προσλάμβαναν περισσότερες γυναίκες, καθώς σε αυτές έδιναν το 1/4 του παλιού ημερομισθίου. Παράλληλα είχαν έρθει από χρόνια και οι Μικρασιάτες πρόσφυγες, με τους εργοδότες να βρίσκουν φτηνά εργατικά χέρια. Η κυβέρνηση δεν παρενέβαινε και οι καπνεργάτες στη βόρειο Ελλάδα είχαν σχεδόν εξαθλιωθεί. Οι μεγάλες κινητοποιήσεις τους τα προηγούμενα χρόνια όμως είχαν μετριασθεί, γιατί είχε ψηφιστεί εν τω μεταξύ το Ιδιώνυμο και οι διώξεις ήταν βαρύτατες.

Όμως στις 29 Απριλίου του 1936 κηρύχτηκε γενική απεργία και το κίνημα ξαναζωντάνεψε, γιατί πλέον οι καπνεργάτες είχαν φτάσει στο σημείο να κάνουν ουρές για την διανομή δωρεάν ψωμιού. Οπότε στην Πρωτομαγιά του 1936 το κίνημα ξαναφούντωσε και άρχισαν απεργίες σε πάνω από έξι νομούς της Ελλάδας, μιας χώρας που τότε στηριζόταν ιδιαίτερα στα καπνά. Στις 8 Μαΐου στήνονται πια οδοφράγματα, οι χωροφύλακες προσπαθούν να διαλύσουν με άλογα τις συγκεντρώσεις ή και με άρματα μάχης της εποχής, οι γυναίκες καπνεργάτριες τους τραβούν και τους ρίχνουν κάτω από τα άλογα, ενώ άνδρες τους πετούν πέτρες, τούβλα κι ό,τι βρίσκουν σε οικοδομές.



Η σφαγή στην ματωμένη Πρωτομαγιά

Οι φαντάροι και οι ναύτες που κλήθηκαν να πυροβολήσουν εκείνη την ματωμένη Πρωτομαγιά, σύμφωνα με μαρτυρίες, όχι μόνον αρνήθηκαν, αλλά πολλοί συντάχθηκαν με τους απεργούς. Εν τω μεταξύ, όπως αναφέρουν χωροφύλακες της εποχής εκείνης σε σχετικό ντοκιμαντέρ (σε δύο μέρη) που γυρίστηκε το 1984, διέδιδαν στους ενστόλους ότι «Εβραίοι και κομμουνιστές ενώθηκαν για να παραδώσουν τη Θεσσαλονίκη στη Βουλγαρία».


Στις 9 Μαΐου χωροφύλακες ή παρακρατικοί (ή και οι δύο) ακροβολισμένοι σε ταράτσες πυροβολούν και σκοτώνουν πάνω από 11 άτομα, ενώ τραυματίζουν 98. Το ότι σκοτώνουν και την επικεφαλής των καπνεργατριών, την Αναστασία Καρανικόλα, δείχνει μάλλον ότι υπήρχε προμελετημένο σχέδιο.

Στην κηδεία των 11 συγκεντρώνονται 150.000 λαού. Απεργούν πάνω από 300.000 εργάτες, αλλά και μικροί αγρότες και άλλοι κλάδοι όχι συναφείς με το καπνεμπόριο. Τα συνθήματα πλέον είναι κατά του φασισμού και κατά του Μεταξά. Οπότε υπάρχει μόνο μια λύση: Συμφωνείται αύξηση του ημερομισθίου ανδρών και γυναικών στα καπνά Σε τρεις μήνες, ο μέχρι τότε διορισμένος (από τον βασιλιά Γεώργιο Β’) πρωθυπουργός Μεταξάς, γίνεται δικτάτορας. Όλα τώρα αλλάζουν. Δίδεται εντολή να καούν όλα τα αντίτυπα του απαγορευμένου στο εξής “Επιτάφιου” του Γιάννη Ρίτσου, ο οποίος γράφτηκε για τον πρώτο νεκρό εκείνου του ξεσηκωμού, τον 35χρονο Τάσο Τούση.


Η ζωή του Τάσου Τούση

Ο Τούσης ήταν παιδί ενός άνδρα που είπε ότι θα έφευγε μετανάστης «για να στέλνει στην οικογένεια λεφτά». Όμως ούτε δραχμή δεν έστειλε και εμφανίστηκε ξανά στο Ασβεστοχώρι συνολικά άλλες τρεις φορές (πάντα απένταρος), ίσα για να ξαναφήσει έγκυο την γυναίκα του Κατίνα Τούση, ώσπου εξαφανίστηκε οριστικά. Έμεινε “άντρας” της οικογένειας ο 10χρονος Τάσος, καθώς τα άλλα τρία παιδιά ήταν κορίτσια.

Αναγκάστηκε να παρατήσει το σχολείο στην Δ΄ τάξη του δημοτικού και πήγε να δουλέψει σε έναν μάγειρα, στους Άγγλους, που ήταν ακόμη στο χωριό τότε και έχτιζαν το Σανατόριο. Στο Σανατόριο ο μάγειρας τον λυπόταν και αντί να του δίνει μόνο ένα καρβέλι ψωμί, του έδινε τρία, μαρμελάδες και πατάτες και «ερχόντανε φορτωμένος με τρόφιμα κάθε βράδυ για να τρώμε εμείς», όπως αφηγείται στο ντοκιμαντέρ η αδελφή του, Μαρίκα.

Όταν έφυγαν οι Άγγλοι έμεινε χωρίς δουλειά «και τότε πεινάσαμε, οπότε πήγε με μεροκάματο πέντε δραχμές σε ένα καροποιείο και με τη συμφωνία να τρώει μια μερίδα λαδερά κάθε μεσημέρι. Ένα μεσημέρι είδε μια μερίδα κρέας και την έφαγε. Το αφεντικό, του έδωσε ένα χαστούκι και του είπε “δυο μέρες δεν θα πληρωθείς”. Ο Τάσος γύρισε κλαίγοντας στο σπίτι. Η μητέρα είπε “έτσι είναι οι άνθρωποι, σκληροί” και εκείνος είπε “ας πεθάνω της πείνας, εγώ σε αυτόν δεν ξαναπάω για δουλειά”. Βρήκε όμως δουλειά στον Γεώργιο Βουτσά, βαρελοποιό με 17 δραχμές μεροκάματο και έμεινε πολλά χρόνια».

Οι αδελφές μεγάλωσαν και η μία έγινε οικιακή βοηθός, η άλλη νοσοκόμα και η τρίτη ήθελε να γίνει δακτυλογράφος. Τελικά και οι τρεις πιάσανε δουλειά σε εργοστάσιο που έφτιαχνε καραμέλες, τις “τικ τακ”, που ήταν τότε πολύ της μόδας. Εκείνος κατατάχθηκε στην αεροπορία, έγινε μηχανικός αεροπλάνων και έμαθε και να πιλοτάρει. Του άρεσε που πετούσε και έλεγε «νιώθεις εκεί πάνω σαν πουλί που το ελευθερώνεις από το κλουβί του, μακριά από όλη τη δυστυχία», αλλά η μάνα του φοβόταν. Ο Τάσος φύλαγε και τότε μερίδες από το στρατό και πήγαινε με τα πόδια στο χωριό του κάθε Σάββατο για να φάνε τα κορίτσια κάτι παραπάνω.


Το ψέμα στην μητέρα του

Μετά τον στρατό, όπου έμαθε μηχανικός, έπιασε δουλειά σε γκαράζ και σιγά-σιγά βρήκε ανταλλακτικά και επισκεύασε ένα πολύ παλιό αμάξι που το μετέτρεψε σε ταξί της εποχής. Με αυτό έκανε δρομολόγια Θεσσαλονίκη-Ασβεστοχώρι-Σανατόριο. Αν έβρισκε άνθρωπο στο δρόμο που δεν είχε λεφτά, τον πήγαινε δωρεάν στο Σανατόριο. Όμως μια μέρα με χιόνια χάλασε το αμάξι. Ο Τάσος πήρε τότε στην πλάτη τον άρρωστο επιβάτη και τον πήγε μέσα στο χιονιά έως το Σανατόριο, περπατώντας δυο ώρες.

Χωρίς αμάξι δικό του πια, έπιασε δουλειά στα λεωφορεία και ως οδηγός εκεί, γνώρισε την Έλλη, που είχε φυματίωση, αλλά είχε χάσει και το ένα της πόδι, ήταν ξύλινο. Την αγάπησε και την παντρεύτηκε παρά τις αντιρρήσεις της μάνας του και παρά τις υποσχέσεις του ότι δεν θα εγκατέλειπε τα κορίτσια. Η μάνα δεν πήγε στον γάμο. Εκείνος είπε ότι με τις οικονομίες της Έλλης θα πάρει άλλο ταξί, όπως και έκανε. Η Έλλη έμελλε να πεθάνει τρία χρόνια μετά τον Τάσο, από σηψαιμία.

Η μάνα με τις τρεις κόρες έμεναν μαζί και ο Τάσος με την Έλλη αλλού, σε μια μονοκατοικία. Επισκεπτόταν διαρκώς τη μητέρα και τις αδελφές. Έλεγε στη μάνα του «θα δεις, θα αλλάξει ο κόσμος, δεν θα ζουν οι άνθρωποι πια όπως ζήσαμε εμείς». Την ημέρα που έγινε το κακό, οι κόρες πήγαν για δουλειά παρά την γενική απεργία, επειδή ο επιστάτης είχε πει ότι όποια απεργούσε, «θα τη σχόλαγε».

Ο Τάσος πήγε για καφέ στη μαμά του, έκοψε ένα πανσεδάκι από τη γλάστρα της και φεύγοντας, όταν εκείνη του είπε ότι φοβάται και δεν θέλει να πάει στο συλλαλητήριο, της είπε ψέματα ότι θα πήγαινε στην περιοχή της Εξοχής. Απεργούσε ήδη το σωματείο των αυτοκινητιστών. Στο δρόμο βρήκε με άλλους απεργούς ένα λεωφορείο, το σταμάτησαν και του έβγαλαν το μπουζί. «Εμείς απεργούμε», είπαν στον οδηγό.


Το τραγικό τέλος στην ματωμένη Πρωτομαγιά

Οι αυτοκινητιστές ήταν συγκεντρωμένοι στην Εγνατία οδό, έξω από το ξενοδοχείο “Μητρόπολις”. Πέρασε το αμάξι ενός καπνέμπορου, και το ανέτρεψαν και εν συνεχεία το έκαψαν. Ο Τάσος μπήκε μετά στο καφενείο του ξενοδοχείου και σε λίγο ξαναβγήκε, οπότε ξαφνικά άρχισαν να πέφτουν οι σφαίρες. Πολλοί έπεσαν κάτω για να αποφύγουν τις σφαίρες, που νόμιζαν ότι έρχονται από κάπου στο δρόμο, αλλά οι σφαίρες έπεφταν από ψηλά. Όλοι σηκώθηκαν αμέσως μετά να τρέξουν, αλλά ο Τάσος όχι. Η σφαίρα τον είχε πετύχει στο κεφάλι.

Οι καπνεργάτες αντί για φορείο χρησιμοποίησαν μια πόρτα και τον πήγαν στο νοσοκομείο, όπου οι γιατροί διαπίστωσαν το θάνατο του. Τότε πήραν στις πλάτες το νεκρό (με την πόρτα) και πήγαν στο Διοικητήριο. Εκεί ένας από τους απεργούς είδε τη μητέρα του νεκρού, που ήταν από το ίδιο χωριό και την γνώριζε. Την πλησίασε. Η γυναίκα του είπε ότι είχε αγωνία για τα κορίτσια της και ότι είχε κατεβεί να τα μαζέψει από το εργοστάσιο να τα πάει σπίτι. Δεν είχε αγωνία για τον Τάσο, «επειδή ευτυχώς ήταν στην Εξοχή».

Τότε ο χωριανός της, της είπε «για κοίτα εκεί πάνω ποιος είναι». Η γυναίκα τον ρώτησε “ποιος είναι;“. Και εκείνος της είπε «ο Τάσος είναι». Ξαναρχίζουν οι σφαίρες και οι διαδηλωτές αφήνουν κάτω τον νεκρό. Στο δρόμο μένει μόνη η Κατίνα με τον 35χρονο Τάσο. Από εκείνη την εικόνα, την ματωμένη Πρωτομαγιά, γεννήθηκε ο “Επιτάφιος” του Ρίτσου και από παρόμοια δράματα κατακτήθηκε το 8ωρο και η αργία της Κυριακής, πολύ προτού η χούντα φροντίσει να εξουδετερώσει την μαχητική επέτειο, κάνοντας αργία την απεργία της Πρωτομαγιάς.

πηγή

Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου


Continue reading

Ακτιβιστής στις 0

Στις 7 Ιανουαρίου 1943, ο Νίκολα Τέσλα πέθανε μόνος του στο δωμάτιο 3327 του Ξενοδοχείου New Yorker. Ήταν 86 ετών. Μια καμαριέρα τον βρήκε δύο ημέρες αργότερα, αφού είχε κρεμάσει μια πινακίδα «μην ενοχλείτε» στην πόρτα του. Η επίσημη αιτία θανάτου ήταν θρόμβωση στεφανιαίας αρτηρίας. 

Αλλά η βαθύτερη αλήθεια ήταν πιο αθόρυβη: χρόνια απομόνωσης, φτώχειας και ένας κόσμος που είχε προχωρήσει χωρίς τον άνθρωπο που βοήθησε να τον ωθήσει μπροστά. Αυτός ήταν ο εφευρέτης του εναλλασσόμενου ρεύματος, του συστήματος που ακόμα διατρέχει τα σπίτια μας σήμερα. 

Πρωτοπόρος στην ασύρματη μετάδοση, την τεχνολογία του ραδιοφώνου και τους ηλεκτρικούς κινητήρες. Κατείχε εκατοντάδες διπλώματα ευρεσιτεχνίας και φαντάστηκε ιδέες —όπως η ασύρματη επικοινωνία και η ανανεώσιμη ενέργεια— πολύ πριν γίνουν πραγματικότητα. 

Ωστόσο, στο τέλος της ζωής του, ήταν σχεδόν άφραγκος. Τα τελευταία χρόνια του, ο Τέσλα ζούσε απλά. Επιβιώνει κυρίως με γάλα, ψωμί, μέλι και χυμό λαχανικών. Κάθε μέρα περπατούσε μέχρι κοντινά πάρκα για να ταΐζει περιστέρια, ιδιαίτερα ένα λευκό περιστέρι που αγαπούσε βαθιά. Μια φορά είπε ότι το αγαπούσε όπως ένας άντρας αγαπάει μια γυναίκα. Όταν εκείνο πέθανε, κάτι μέσα του φάνηκε να σβήνει κιόλας. 

Υπήρξε εποχή που ο Τέσλα γοήτευε την κοινωνία της Νέας Υόρκης, ανάβοντας λαμπτήρες με γυμνά χέρια και δημιουργώντας τεχνητούς κεραυνούς στο εργαστήριό του. Οι επενδυτές κάποτε τον υποστήριζαν. Πλήθη κάποτε τον θαύμαζαν. 

Αλλά καθώς οι ιδέες του γίνονταν πιο φιλόδοξες —ιδιαίτερα το όνειρό του για δωρεάν ασύρματη ενέργεια σε όλο τον κόσμο—, η χρηματοδότηση εξαφανίστηκε. Έγινε γνωστός περισσότερο ως εκκεντρικός παρά ως ιδιοφυΐα. Και όμως, όταν πέθανε, ο κόσμος σταμάτησε. Χιλιάδες παρευρέθηκαν στην κηδεία του. Ηγέτες και επιστήμονες έστειλαν φόρους τιμής. Χρόνια αργότερα, το Ανώτατο Δικαστήριο αναγνώρισε την προτεραιότητά του στα διπλώματα ευρεσιτεχνίας του ραδιοφώνου. 
Η ιστορία διόρθωσε αργά τον εαυτό της. Ο κόσμος που εκείνος τροφοδότησε με ηλεκτρισμό δεν τον είχε πραγματικά ξεχάσει — απλώς χρειάστηκε χρόνος για να τον κατανοήσει. 

Σήμερα, το όνομά του διαρκεί στην επιστήμη, την τεχνολογία και ακόμα και σε εταιρείες που διαμορφώνουν τη σύγχρονη εποχή. 


Ο Τέσλα πέθανε μόνος σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου, ταΐζοντας περιστέρια ενώ το ρεύμα που δημιούργησε βούιζε μέσα από τις πόλεις. Δεν πέθανε ξεχασμένος. Πέθανε έχοντας αλλάξει τον κόσμο — και αυτή η κληρονομιά ακόμα λάμπει.

Jeferson Nasa@Jefersonnasa_

Μεταφράστηκε από: Ισπανικά



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου
Continue reading

Ακτιβιστής στις 0

Σε τροχιά πάνω από τη Γη κυριαρχεί το πλήθος των δορυφόρων με το σήμα της Starlink.

Πριν λίγα χρόνια, όποιος διάβαζε το «1984» του Τζορτζ Όργουελ σίγουρα τον θεωρούσε υπερβολικό. Ο εμπνευσμένος συγγραφέας περιέγραφε μία δυστοπία, όπου ο «Μεγάλος Αδελφός» παρακολουθεί τους πάντες, παντού και διαρκώς. Σήμερα, η εικόνα είναι λιγότερο λογοτεχνική και περισσότερο… τροχιακή. Πάνω από τα κεφάλια μας, σε ύψη μόλις 480 έως 550 χιλιόμετρα, αιωρούνται πλέον περισσότεροι από 10.000 ενεργοί δορυφόροι του Starlink. Μια μεταλλική αρμάδα που δεν κοιμάται ποτέ.

Η αρχή έγινε τον Μάιο του 2019 όταν SpaceX του Έλον Μασκ εκτόξευσε 60 μικρούς δορυφόρους με έναν Falcon 9 από το Cape Canaveral Air Force Station. Photo: AFPForum


Πόσοι είναι αυτοί οι δορυφόροι;

Για την ώρα το ψηφιακό πέπλο που αγκαλιάζει ολόκληρο τον πλανήτη καταγράφει 10.136 «μάτια» πέρα από τον ουρανό. Ο αριθμός, όμως, αλλάζει σχεδόν καθημερινά. Και αυτό από μόνο του λέει πολλά. Δεν είναι ένα στατικό σύστημα, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός, ο οποίος μεγαλώνει με ρυθμούς που θυμίζουν περισσότερο την τεχνολογία της Silicon Valley, παρά τις χρονοβόρες και κοστοβόρες διαστημικές αποστολές του 20ού αιώνα.

Η αρχή έγινε τον Μάιο του 2019, όταν η SpaceX του Έλον Μασκ εκτόξευσε τους πρώτους 60 δορυφόρους με έναν Falcon 9. Από εκείνη τη στιγμή, η διαδικασία μετατράπηκε σε ρουτίνα. Εκτοξεύσεις κάθε λίγες ημέρες, συχνά δύο μέσα σε 48 ώρες, με κάθε αποστολή να προσθέτει 25 ως 29 νέους δορυφόρους σ’ αυτό το ιδιαίτερο πλέγμα. Το 2026, η συχνότητα έχει φτάσει σε επίπεδα που πριν από μια δεκαετία θα θεωρούνταν αδιανόητα. Μέσα στους πρώτους μήνες του έτους, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί δεκάδες εκτοξεύσεις, με τον ρυθμό να αγγίζει ή και να ξεπερνά τις 2–3 εκτοξεύσεις την εβδομάδα. Καθεμιά απ’ αυτές προσθέτει ένα λιθαράκι στο οικοδόμημα του παγκόσμιου δικτύου.

Το μυστικό πίσω από αυτή την εκρηκτική ανάπτυξη είναι η επαναχρησιμοποίηση. Οι πύραυλοι Falcon 9 επιστρέφουν στη Γη, προσγειώνονται σε πλατφόρμες στον ωκεανό και πετούν ξανά. Κάποιοι έχουν φτάσει τις 14 αποστολές. Η διαστημική βιομηχανία, που κάποτε λειτουργούσε με ρυθμούς «μία εκτόξευση ανά μήνα», σήμερα κινείται με απίστευτους ρυθμούς. Και κυρίως με πολλά λιγότερα έξοδα.



Τι κάνουν όλοι αυτοί οι δορυφόροι;

Σε πείσμα των θεωριών συνομωσίας, δεν είναι «κάμερες παρακολούθησης». Τουλάχιστον όχι με την κλασική έννοια που έχουμε στο μυαλό μας. Αποτελούν κόμβοι δεδομένων. Μεταφέρουν ίντερνετ. Αλλά μήπως και το ίντερνετ στην εποχή μας δεν είναι τα πάντα; Από επικοινωνίες , συναλλαγές και κάθε είδους δεδομένα, μέχρι στρατιωτικές πληροφορίες, streaming και γεωεντοπισμό.

Οι σύγχρονοι δορυφόροι Starlink διαθέτουν laser links που επιτρέπουν επικοινωνία μεταξύ τους με ταχύτητες ως και 25 Gbps. Με αυτό τον τρόπο δημιουργούν ένα πλέγμα στο διάστημα, το οποίο μεταφέρει δεδομένα χωρίς να περνά απαραίτητα από επίγεια καλώδια. Αυτό σημαίνει ότι ένα μήνυμα μπορεί να ταξιδέψει από την Ευρώπη στην Αμερική μέσω… κενού. Πιο γρήγορα από το φως που διασχίζει οπτικές ίνες. Σε επίπεδο χρήστη, οι ταχύτητες φτάνουν ή ξεπερνούν τα 100 Mbps, με καθυστέρηση γύρω στα 20–30 milliseconds. Σε επίπεδο δικτύου, όμως, μιλάμε για τεράστιους όγκους δεδομένων. Κάθε εκτόξευση αυξάνει τη συνολική χωρητικότητα του δικτύου, ενώ μελλοντικά μοντέλα δορυφόρων υπόσχονται πολλαπλάσια ισχύ.

Το πιο εντυπωσιακό δεν είναι το παρόν, αλλά το σχέδιο. Η αμερικανική ρυθμιστική αρχή έχει ήδη εγκρίνει την ανάπτυξη ως και 15.000 δορυφόρων για την επόμενη φάση του Starlink. Και αυτό είναι μόνο ένα στάδιο. Τα μακροπρόθεσμα σχέδια της SpaceX μιλούν για δεκάδες χιλιάδες δορυφόρους. Σήμερα, το Starlink αντιπροσωπεύει πάνω από το 50% όλων των ενεργών δορυφόρων σε τροχιά γύρω από τη γη. Ένα ιδιωτικό δίκτυο που είναι μεγαλύτερο από κάθε κρατικό πρόγραμμα στην ιστορία.

Η Starlink αντιπροσωπεύει πάνω από το 50% όλων των ενεργών δορυφόρων σε τροχιά γύρω από τη Γη. Photo: starlink.com
Σήμερα αιωρούνται πλέον περισσότεροι από 10.000 ενεργοί δορυφόροι του Starlink. Photo: Satellitemap.space


Η εικόνα που προκύπτει προκαλεί δέος. Ή ανησυχία, ανάλογα με το πώς τη βλέπει κανείς. Ένα συνεχώς κινούμενο πλέγμα από μεταλλικά σημεία που διασχίζουν τον ουρανό με ταχύτητα 27.000 χιλιομέτρων την ώρα. Ένα σύστημα που ανανεώνεται διαρκώς, καθώς οι δορυφόροι έχουν διάρκεια ζωής 4-6 χρόνια πριν αντικατασταθούν. Ένα ψηφιακό «δίχτυ» που καλύπτει τη Γη.

Αυτό το δίχτυ καλύπτει τα πάντα. Κάθε σημείο του πλανήτη, από τον Αρκτικό Κύκλο μέχρι τον Ειρηνικό Ωκεανό, βρίσκεται πλέον μέσα σε αυτή την τροχιακή εμβέλεια. Στο αρχαίο ρητό «ουδέν κρυπτόν υπό τον ήλιον», ο ήλιος αντικαθίσταται από το Starlink. Είναι όλες οι μεταφορές δεδομένων «για το καλό»; Ελέγχει κανείς αν ανάμεσα στις υπηρεσίες που διευκολύνουν την καθημερινότητα μας υπάρχουν και κάποιες που δεν είναι τόσο αθώες; Και κυρίως, ποιο είναι το ποσοστό εξάρτησης πραγμάτων που σήμερα θεωρούμε δεδομένα (όπως π.χ. το GPS, ή ακόμα και το ίδιο το διαδίκτυο) από αυτό το δορυφορικό πλέγμα; Τι θα γίνει αν κάποιος πατάει κουμπιά και το ενεργοποιεί ή το απενεργοποιεί όπως θέλει;
Ο Όργουελ φαντάστηκε έναν Μεγάλο Αδελφό. Η πραγματικότητα δημιούργησε δέκα χιλιάδες μικρούς. Κι ολοένα τους αυξάνει.

Φωτογραφία: el.wikipedia.org
Eισαγωγική φωτογραφία: www.nasa.gov



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου


Continue reading

Ακτιβιστής στις 0

Θα θυμόμαστε τη φράση « η περίπλοκη Ανατολή », από τη διάσημη φράση του Σαρλ ντε Γκωλ, της οποίας το θέμα δεν είναι καθόλου η Ανατολή αυτή καθαυτή, αλλά μάλλον ο τρόπος με τον οποίο ο στρατηγός συνέλαβε τη στρατηγική του προσέγγιση εκείνη την εποχή.
Σκηνή δρόμου. Βηρυτός, δεκαετία του 1950

Αυτό συνέβη το καλοκαίρι του 1941, εν μέσω της συριακής εκστρατείας με στρατιωτικό στόχο την αποτροπή του ανοίγματος ενός νέου μετώπου από τους Γερμανούς στο Ιράκ, επωφελούμενους από το συριακό έδαφος που βρισκόταν ακόμη υπό γαλλική εντολή, σύμφωνα με τις μυστικές γαλλο-βρετανικές συμφωνίες Sykes-Picot του 1916, και δεδομένου ότι η γαλλική διοίκηση της Συρίας και του Λιβάνου από το 1923 έως το 1946 θεσπίστηκε από την Κοινωνία των Εθνών το 1920.

Ο στρατηγός ντε Γκωλ εκφράστηκε με αυτόν τον τρόπο όταν, το 1954, δημοσίευσε τον πρώτο τόμο των Απομνημονευμάτων του, στον οποίο διευκρίνισε, παρεμπιπτόντως, τους στόχους της «εκστρατείας» του στη Λεβαντίνη.

Ταυτόχρονα, τη δεκαετία του 1950, ο Γιώργος Σεφέρης (1900-1971), ο Έλληνας ποιητής, δοκιμιογράφος και διπλωμάτης, ο οποίος θα λάμβανε το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας σχεδόν δέκα χρόνια αργότερα, το 1963, εγκαταστάθηκε σε αυτήν την ακόμη πιο… περίπλοκη Ανατολή, η οποία, κατά μία έννοια, του φαινόταν τόσο κοντά. Θα παρέμενε εκεί για σχεδόν τρία χρόνια στις ακτές μιας θρυλικής ακτογραμμής που, σε άλλες εποχές, είχε δει τα πλοία της Φοινίκης, της Ελλάδας και της Ρώμης.
Ο Ζωρζ Σεφέρης στη Μέση Ανατολή. Δεκαετία του 1950

Το 1952, ο ποιητής διορίστηκε πρέσβης και τοποθετήθηκε στη Βηρυτό, διαπιστευμένος στη Συρία, την Ιορδανία και το Ιράκ, εκπροσωπώντας την Αθήνα σε μια εποχή που η χώρα του μόλις που έβγαινε από τις αποκαλυπτικές φρικαλεότητες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου, που είχε τελειώσει τον Αύγουστο του 1949. Ο Σεφέρης θεωρούσε αυτόν τον διορισμό υποτιμητικό, αποτέλεσμα ελιγμών που στόχευαν στη διευκόλυνση της πρόσβασης στην κεντρική διοίκηση για άλλους διπλωμάτες.

Ο ποιητής-διπλωμάτης κατέγραψε τις εντυπώσεις του για τον τόπο, τους ανθρώπους και, φυσικά, τη γεωπολιτική της εποχής στο «Προσωπικό Ημερολόγιό» του, το οποίο θα εκδιδόταν σχεδόν τρεις δεκαετίες αργότερα.Δεδομένου ότι ο Σεφέρης καταγόταν από μια μεγάλη οικογένεια Επτανησίων Ελλήνων και γεννήθηκε στη Σμύρνη υπό την Οθωμανική Αυτοκρατορία, ή Σμύρνη για τους Τούρκους, η οπτική γωνία και η διαίσθησή του τον ξεχώριζαν από άλλους παρατηρητές και διπλωμάτες από δυτικές χώρες, οι οποίες δεν θεωρούνταν ακόμη πλήρως συλλογική οντότητα.

Ως εισαγωγή, σε μια επιστολή προς την αδερφή του Ιωάννα, γραμμένη λίγο πριν τα μεσάνυχτα της 31ης Δεκεμβρίου 1952, από το ξενοδοχείο Saint George στη Βηρυτό, έγραψε: « Το κτίριο της πρεσβείας βρίσκεται σε άθλια κατάσταση. Φαντάζομαι ότι πρέπει να χρησίμευε ως αστυνομικό τμήμα κατά την εποχή των σουλτάνων. Το χειρότερο είναι ότι, εκτός από δύο κρεβάτια, δεν υπάρχουν χρήσιμα έπιπλα: πώς θα τα καταφέρουμε με τα χρήματα που μας έδωσαν, μόνο ο Θεός ξέρει », αλληλογραφία που δημοσιεύτηκε στην Ελλάδα το 2021.

Γιώργος Σεφέρης και Ευάγγελος Λουίζος. Κύπρος, Νοέμβριος 1953


Έτσι, ο Σεφέρης διορίστηκε πρέσβης στη Βηρυτό για τη Μέση Ανατολή, θέση που κατείχε μέχρι το 1956. Από τη Βηρυτό, ταξίδεψε στην Κύπρο τρεις φορές, όπου γοητεύτηκε από την ελληνική ατμόσφαιρα, διαφορετική, ωστόσο, από αυτή του ελληνικού κράτους. Το νησί, που κατοικούνταν από 80% Έλληνες και 20% Τούρκους, ξεκίνησε ειρηνικά τον αντιαποικιακό του αγώνα εναντίον των Βρετανών, τον οποίο σύντομα ακολούθησε ένοπλη σύγκρουση, γνωρίζοντας ότι η ελληνική πλειοψηφία ήθελε πρωτίστως την προσάρτηση της Κύπρου στην Ελλάδα. Η Ανατολή, που συχνά περιγράφεται ως «κοντινή» και ακόμη και «περίπλοκη», συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου, ήταν πλέον ανοιχτή στο βλέμμα του Σεφέρη. Πρώτα και κύρια, ο Λίβανος και η Συρία.

Μέσα από τις αλληλεπιδράσεις του με τους Έλληνες της Κύπρου, ο ποιητής γρήγορα συνειδητοποίησε τη στενή τους σύνδεση με την Ανατολή της διπλανής πόρτας. Ακόμα και για τους μεγαλύτερους σε ηλικία Κύπριους, ο Λίβανος, και ιδιαίτερα η πρωτεύουσά του, η Βηρυτός, διατηρούσε μια οικεία, σχεδόν μαγική, εικόνα. Κατά την οθωμανική περίοδο, η Βηρυτός ήταν ένα από τα πλησιέστερα λιμάνια για ταξιδιώτες, εμπόρους, Κύπριους κληρικούς και όσους επιδίωκαν να εγκαταλείψουν το νησί, και ταυτόχρονα, πηγή έμπνευσης για ορισμένους δημοφιλείς κυπριακούς θρύλους.

Ο Πέτρος Παπαπολυβίου, Καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, αναλύει αυτό το θέμα στο ιστολόγιό του, επισημαίνοντας πτυχές που συχνά παραβλέπονται από τους Έλληνες στην Ελλάδα.

Αναμνήσεις. Το Σπίτι του Σεφέρη. Αθήνα, 2019


« Το Ανατολικό Ζήτημα έφερε τους «πολιτισμένους λαούς της Ευρώπης» στην περιοχή μας... ως νέα αρπακτικά, σε ουρές και δεσμούς. Ακριβώς τη στιγμή που η Κύπρος έπεσε για πρώτη φορά στα χέρια της Μεγάλης Βρετανίας, ο Λίβανος με τη σειρά του «συνδέθηκε» με τη Γαλλία. Πόλεμοι, επαναστάσεις, «διεθνείς ισορροπίες» και νέα κράτη στην περιοχή διαδέχονταν το ένα το άλλο, παράλληλα με αξιοσημείωτη οικονομική και τουριστική ανάπτυξη μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1970 ».

« Η Βηρυτός, όπως η Αμμόχωστος και η Κερύνεια στο νησί μας, ήταν το στολίδι της Νοτιοανατολικής Μεσογείου. Εκατοντάδες Κύπριοι περνούσαν από εκεί κάθε χρόνο από την περίοδο του Μεσοπολέμου, καθώς τα πλοία που συνέδεαν τον Πειραιά και την Ευρώπη με την Κύπρο σταματούσαν στη Βηρυτό και στη συνέχεια σε κυπριακά λιμάνια. Μέχρι την τουρκική εισβολή το 1974, η αεροπορική κυκλοφορία μεταξύ Λευκωσίας και Βηρυτού ήταν έντονη, όπως και οι σχολικές εκδρομές και οι κρουαζιέρες για ψώνια ή αναψυχή ».

Αυτή η πόλη, μάλιστα, η οποία δοκιμάζεται για άλλη μια φορά τραγικά στις μέρες μας από « τις νέες τρέλες των ανθρώπων ή των θεών », όπως ήδη έγραψε ο Σεφέρης στο κυπριακό του ποίημα «Ελένη», όταν ήταν ο Έλληνας πρέσβης στη Βηρυτό.

Γάτες της Ανατολής. Café Μουσείου Γάτας, Τεχεράνη 2024


Η Άννα Λόντου (1931-2022), κόρη από τον πρώτο γάμο της Μάρω Σεφέρης, αφηγείται την εμπειρία της με την ποιήτρια και διπλωμάτη, την οποία η μητέρα της παντρεύτηκε αργότερα το 1941: « Άγκυρα, Βηρυτός, Λονδίνο - στις διάφορες θέσεις που κατείχε ο Σεφέρης, πήγαινα συχνά να τους επισκεφτώ. Πέρασα τρεις μήνες στην Άγκυρα ένα καλοκαίρι, σε μια πόλη χτισμένη στη μέση της ερήμου, σε ζέστη σαράντα βαθμών - ένας πραγματικός εφιάλτης. Είχαν νοικιάσει ένα όμορφο μικρό σπίτι, με μια βερικοκιά στον κήπο. Πάντα έψαχναν για ένα ευχάριστο μέρος για να ζήσουν. Είχαμε τα δικά μας φρούτα και μια γάτα Άγκυρας που λάτρευε ο Σεφέρης. Ο Σεφέρης αγαπούσε τα ζώα, όπως κάθε καλλιεργημένος άνθρωπος ».

Στα τέλη του 1952, όταν ο Σεφέρης μετατέθηκε στη Βηρυτό, η Άννα τους επισκέφτηκε. « Αυτό ήταν τότε που η Βηρυτός είχε το παρατσούκλι… το μικρό Παρίσι. Ήταν μια πολύ όμορφη πόλη, χτισμένη σε ένα ειδυλλιακό περιβάλλον, ένα κοσμοπολίτικο μέρος, με πολλούς πλούσιους Έλληνες. Μας κάλεσαν για δείπνο σε πολυτελείς βίλες και μας έφεραν στρείδια από τη Γαλλία για το γεύμα. Οι Λιβανέζοι ήταν πολύ πλούσιοι εκείνη την εποχή. Θυμάμαι την Πριγκίπισσα του Λιβάνου σε ένα μεγάλο δωμάτιο, ξαπλωμένη στα χρυσά μαξιλάρια της, με τον Σεφέρη στο πλευρό της, να την κατακλύζει με κομπλιμέντα. Δεν μου άρεσε. Καθώς φεύγαμε από το δωμάτιο, του είπα: «Πες, Ζωρζ, δεν σε έχω ξαναδεί έτσι» και μου απάντησε: «Μην ξεχνάς ότι είμαι και διπλωμάτης »».

Αρχικά διπλωμάτης, ο Σεφέρης βρέθηκε στην ανατολική Μεσόγειο, γεγονός που του επέτρεψε να πραγματοποιήσει πολυάριθμα ταξίδια. Η ανακάλυψη του νησιού της Κύπρου ήταν μια πραγματική αποκάλυψη. Ο Σεφέρης είδε εκεί όχι μόνο την χαμένη του πατρίδα, την Ιωνία, αλλά και το ευρύτερο πεδίο του αρχαίου ελληνισμού, που εκτείνεται μέχρι την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Νίκος Καββαδίας, ναυτικός και ποιητής. δεκαετία του 1930


Στο ημερολόγιό του, εκφράζει τον θαυμασμό του για τα μεγάλα θέατρα, τις κολώνες και τις μεγαλουπόλεις της ελληνιστικής περιόδου, ανακαλύπτοντας, όπως λέει ο ίδιος, έναν ελληνισμό πολύ πιο εκτεταμένο από ό,τι είχε φανταστεί. Από την Τουρκία μέχρι τη Μέση Ανατολή, τον Λίβανο, τη Συρία, την Ιορδανία, ακόμη και το Ιράκ, συνεχίζει τις εξερευνήσεις του. Στα σημειωματάριά του περιγράφει, για παράδειγμα, το Αμμάν, την αρχαία Φιλαδέλφεια.

Και μερικές φορές πράγματι υπάρχουν κάποιες εκπλήξεις. Για παράδειγμα, το 1954, ενώ ο Γιώργος Σεφέρης υπηρετούσε ως διπλωμάτης στη Βηρυτό, ταξίδεψε με το πλοίο όπου ο Νίκος Καββαδίας, ποιητής και ναύτης, εργαζόταν ως ασυρματιστής. Μέχρι τότε, ο καταξιωμένος ποιητής και διπλωμάτης είχε αποφύγει κάθε επαφή με τον Καββαδία, παρόλο που ο τελευταίος είχε ήδη δημοσιεύσει τις ποιητικές του συλλογές "Marabout" το 1933 και "Mist" το 1947.

Ενώ ο Σεφέρης έψαχνε έναν τρόπο να φτάσει στην πρεσβεία του, ο Καββαδίας, που γνώριζε καλά την περιοχή, προσφέρθηκε να είναι ο οδηγός του. Μη έχοντας πολλές επιλογές και καμία δικαιολογία, ο Σεφέρης δέχτηκε. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής με το αυτοκίνητο, οι δύο άνδρες πέρασαν από μια γειτονιά με έντονη ελληνική παρουσία. Ελληνικές σημαίες κυμάτιζαν από τα μπαλκόνια, γλάστρες με βασιλικό κοσμούσαν τους τοίχους και ακούγονταν ελληνικά λαϊκά τραγούδια, ρεμπέτικα.

Νίκος Καββαδίας, ναυτικός και ποιητής. δεκαετία του 1950


Ενθουσιασμένος, ο Σεφέρης ρώτησε τον Καββαδία πού ακριβώς βρίσκονταν. Ο Καββαδίας τότε αποκάλυψε ότι όντως βρίσκονταν στην καρδιά της ελληνικής συνοικίας με τα πορνεία. Έξαλλος, ο Σεφέρης τον έκανε να βγει από το αυτοκίνητο. Θεώρησε αυτή την σχέση προσβολή για τον εαυτό του και τη χώρα του και, επιστρέφοντας στο πλοίο, έγραψε μια καυστική επιστολή στον Νίκο Καββαδία, επικρίνοντάς τον έντονα για την υποτιθέμενη ηθική και τους τρόπους του. Αυτή είναι η ιστορία.

Κατά τα άλλα, από τη θέση του στη Βηρυτό, ο ίδιος ο Σεφέρης περιέγραψε στην αδερφή του Ιωάννα Τσάτσου το 1954, σε επιστολή του της 25ης Οκτωβρίου, τις εντυπώσεις του από το ταξίδι του στην Κύπρο, με μια ευαισθησία, ας πούμε, ασυνήθιστη για αυτόν:

« Έχω αγαπήσει αυτό το νησί. Ίσως επειδή βρίσκω εδώ προγονικά πράγματα που εξακολουθούν να ζουν, ενώ έχουν χαθεί στην άλλη Ελλάδα... Ίσως επειδή νιώθω ότι αυτός ο λαός χρειάζεται όλη μας την αγάπη και όλη μας την υποστήριξη. Ένας λαός πιστός, με ακλόνητη πεισματικότητα και ευγένεια. Φανταστείτε πόσες δυνάμεις διαδέχτηκαν η μία την άλλη: Σταυροφόροι, Βενετοί, Τούρκοι, Άγγλοι - όλα αυτά για πάνω από 900 χρόνια. Είναι αδιανόητο πόσο αληθινοί παρέμειναν στον εαυτό τους και πώς οι διάφοροι αφέντες τελικά ξεθώριασαν. Και τώρα, οι Κύπριοι μας γράφουν στους τοίχους των χωριών τους: «Θέλουμε την Ελλάδα ακόμα κι αν εμείς» «Δεν τρώμε τίποτα άλλο παρά πέτρες». Θα ήθελα οι νέοι μας να πάνε στην Κύπρο. Θα έβλεπαν τη χώρα μας σε όλη της την απεραντοσύνη. Φοβάμαι ότι ο συναισθηματισμός με έχει κυριεύσει .

Το σπίτι του Σεφέρη στην Αθήνα. 2019


Ωστόσο, πάνω απ' όλα, και πέρα ​​από τα ελληνοκυπριακά, ακόμη και τα τουρκοκυπριακά, η Βηρυτός αποτελεί μια από τις πύλες εισόδου προς την Εγγύς Ανατολή και, παρεμπιπτόντως, ένα προνομιακό σημείο θέασης για τον συμμετέχοντα παρατηρητή, τον διπλωμάτη και άνθρωπο των γραμμάτων Σεφέρη. Τα γραπτά του από αυτή την περίοδο είναι επομένως ανεκτίμητα. Συνεπώς, η ακαδημαϊκός Μαρία Αθανασοπούλου έχει αφιερώσει μέρος του έργου της σε αυτά τα κείμενα, συμπεριλαμβανομένου του «Γ. Σεφέρης, Τετράδια της Βηρυτού, Τόμοι Ι και ΙΙ: Ένα Απόσπασμα», στα πρακτικά του 6ου Συνεδρίου Σεφέρη που πραγματοποιήθηκε στην Αγία Νάπα της Κύπρου τον Νοέμβριο του 2023.

Όπως επισημαίνει η Μαρία Αθανασοπούλου, τα γραπτά του Σεφέρη είναι από τα πιο ολοκληρωμένα, καθώς περιέχουν πολυάριθμες εθνογραφικές παρατηρήσεις, αφηγήσεις αρχαιολογικών εξορμήσεων και πληροφορίες που υποστηρίζουν αυτές τις εξορμήσεις μέσω της διαθέσιμης βιβλιογραφίας.

Ο πρώτος τόμος, «Τετράδια της Βηρυτού», περιλαμβάνει 27 λήμματα, μέχρι τις 12 Νοεμβρίου 1952, ημερομηνία του πρώτου ταξιδιού στην Κύπρο, και συνεχίζει με 22 ακόμη λήμματα για την περίοδο από τον Ιανουάριο έως τις 15 Αυγούστου 1954. Ο δεύτερος τόμος των Τετραγράφων περιέχει περίπου 50 λήμματα. Αξίζει να σημειωθεί ότι, όσον αφορά τις διασυνδέσεις του Σεφέρη με αυτή την απέραντη περιοχή που περιλαμβάνει τον Λίβανο, τη Συρία, την Ιορδανία και το Ιράκ, ο ποιητής, από το 1955 και μετά, απολάμβανε το προνόμιο να χρησιμοποιεί αποκλειστικά ένα υπηρεσιακό αυτοκίνητο, γεγονός που εξηγεί τα εκτεταμένα ταξίδια του σε αυτά τα μέρη της Εγγύς Ανατολής.

Μια ανάμνηση του ποιητή στο σπίτι του στην Αθήνα. 2019


Μεταξύ αυτών των εθνογραφικών παρατηρήσεων, ακολουθεί μια που αφορά έναν ορισμένο δυτικοποιημένο πολιτισμικό μετασχηματισμό μεταξύ πολλών Αράβων που ανήκουν στις πλούσιες και, ας πούμε, στις άρχουσες τάξεις του πληθυσμού.

« Σάββατο, 19 Απριλίου 1953, Βαγδάτη. Τι μπορεί να παρατηρηθεί: Όταν ένας λαός χάνει τα παραδοσιακά του μέσα άμυνας έναντι εξωτερικών στοιχείων - ζέστη, κρύο, στέγη, ένδυση, ιατρική - τότε χάνει τον πολιτισμό του ». Η Μαρία Αθανασοπούλου σημειώνει επίσης την κριτική « αραβική στάση» του Σεφέρη , αναφερόμενη κυρίως στο σουνιτικό, σιιτικό, ουαχαμπιτικό ή αλαουιτικό μουσουλμανικό στοιχείο - δεν έχει και τόση σημασία κατά μία έννοια - αν και η στάση του ποιητή ήταν πιο ευνοϊκή απέναντι στις θρησκευτικές μειονότητες του Λιβάνου, ξεκινώντας από τους Δρούζους. Και από τη Βαγδάτη, γράφει: « Σάββατο, 1 Απριλίου 1955. Οι σεΐχηδες είναι οι σύγχρονοι βαρόνοι και η Βαγδάτη ήταν φυλακή για τους Ρωμαίους ».

Η απονομή του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας στον Γιώργο Σεφέρη. Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1963


Εκτός του ότι η νεωτερικότητα βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, τόσο κυριολεκτικά όσο και μεταφορικά - με άλλα λόγια, το πετρέλαιο, οι υποδομές του και η γεωπολιτική του. Μεταξύ άλλων, βρίσκουμε μια εικόνα της ερήμου ως τόπου της Εδέμ, πριν από την... Άλωση, που προκλήθηκε, σύμφωνα με τον Σεφέρη, από την εισβολή της τεχνολογίας. Αναφέρει, για παράδειγμα, τον αγωγό πετρελαίου H4, κοντά στον οποίο ο Σεφέρης και η σύζυγός του Μάρω πέρασαν τη νύχτα κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού, και του οποίου η νεωτερικότητα έχει διαφθείρει αμετάκλητα τα πάντα.

Πρέπει να σημειωθεί ότι αυτός ο αγωγός, γνωστός και ως Μεσογειακός Αγωγός, μετέφερε αργό πετρέλαιο από τα πετρελαιοπηγεία του Κιρκούκ στο βόρειο Ιράκ στο λιμάνι της Χάιφα, που τώρα βρίσκεται στο Ισραήλ. Κατασκευασμένος από τους Βρετανούς, διέσχιζε τα εδάφη του Βασιλείου του Ιράκ, του Εμιράτου της Υπεριορδανίας - σημερινής Ιορδανίας - και της Παλαιστίνης που βρισκόταν υπό Εντολή. Από την αρχή κιόλας της θητείας του, η πετρελαϊκή νεωτερικότητα του Σεφέρη ήταν μια σημαντική ανησυχία, πυροδοτώντας την περιέργειά του και, φυσικά, το εξαιρετικά κριτικό του μυαλό.

« Δευτέρα, 13 Απριλίου 1953, Παλμύρα. Ο Λογγίνος είναι ακόμα εδώ. «Το Υψηλό». Η έρημος μάτωσε από λάδι. Αποχρώσεις κίτρινου και γκρι. Ξαφνικά, τη νύχτα, η όαση της Παλμύρας. Μια χάρη που ήταν τότε απροσδόκητη. Η καλλιγραφία ορισμένων ανάγλυφων κοσμημάτων. Στους τάφους, κάποτε προοίμιο του Βυζαντίου: η Παναγία, η μυροφόρα, πρόσωπα με αρμονικές καμπύλες. Και η σειρήνα που καταβροχθίζει τον έφηβο με τον λαγό της. Ένα ανάγλυφο που απεικονίζει μια σειρήνα και έναν ιππέα. Δίπλα σε όλα αυτά, το πορνείο για μερικούς Σύριους στρατιώτες που σταθμεύουν εδώ - μια κρατική υπηρεσία .

Ο Γιώργος Σεφέρης στη Μέση Ανατολή. Δεκαετία του 1950


« Η πετρελαιοφόρη έρημος και πέρα ​​από το ορεινό ακρωτήριο, η απεραντοσύνη της ερήμου και πιο πέρα, η όαση. Πλήρωναν τους Βεδουίνους για να φέρουν ασφάλεια σε αυτήν την έρημο - από την εποχή που, από τη Ρώμη, οι άνθρωποι αναζητούσαν εκεί είδη πολυτελείας από την Ανατολή. Βηρυτός - Ζάχλε - Μπάαλμπεκ - Σταθμός Μπάαλμπεκ - Χομς: 4 ώρες με στάσεις. Παλμύρα: 4 έως 5 ώρες επιπλέον από τη Χομς, ο δρόμος σε κακή κατάσταση. Τρίτη, 14 Απριλίου. Επιστροφή από την Παλμύρα και το βράδυ, δείπνο στον Ιμπν Σαούντ. Μερικές φορές είναι τρομερό να βλέπεις πόσο καθαρά αντιλαμβάνεται ο Έλληνας σε αυτά τα μέρη όλη την απόσταση που τον χωρίζει τόσο από την Ανατολή όσο και από τη Δύση ».

Ας σημειώσουμε απλώς ότι ο Λογγίνος ήταν ο Έλληνας φιλόσοφος και ρήτορας που, το 267 μ.Χ.... Το 272 π.Χ., η Ζηνοβία, βασίλισσα της Παλμύρας, τον κάλεσε στο πλευρό της και του ανέθεσε να της διδάξει ελληνική λογοτεχνία. Έτσι, έγινε ο κύριος σύμβουλός της στην προσπάθειά της να καταλάβει την εξουσία από τη Ρώμη. Ηττημένη από τον αυτοκράτορα Αυρηλιανό το 272/273, η Ζηνοβία σώθηκε, ωστόσο, αρκετοί από τους στενούς συνεργάτες της εκτελέστηκαν, ανάμεσά τους και... ο Λογγίνος.

Το κύριο έργο που αποδίδεται στον Λογγίνο, αν και όχι οριστικά, είναι η κριτική πραγματεία «Περί του Υψηλού», ένα θεμελιώδες κείμενο αρχαίας λογοτεχνικής αισθητικής που προφανώς είχε διαβάσει ο Σεφέρης. Τέλος, ο βασιλιάς Αμπντουλαζίζ μπιν Αμπντούλ Ραχμάν Αλ Σαούντ, γνωστός ως Ιμπν Σαούντ (1876-1953), είναι ο ιδρυτής της σύγχρονης Σαουδικής Αραβίας. Το 1945, ο Ιμπν Σαούντ συνήψε την περίφημη στρατηγική συμφωνία με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Φράνκλιν Ρούσβελτ, νομιμοποιώντας τη γεωπολιτική του πετρελαίου και τοποθετώντας τη Σαουδική Αραβία στην αμερικανική οικονομική σφαίρα και υπό την αμερικανική στρατιωτική προστασία, παρέχοντας στις Ηνωμένες Πολιτείες το δικαίωμα να εκμεταλλεύονται το πετρέλαιό της.

Η Μάρω Σεφέρη στο σπήλαιο του Άδωνι. Afqa, Λίβανος 1953


Η αμερικανοποίηση, έστω και μόνο επιφανειακή, και η διαφθορά της, όπως τουλάχιστον την αντιλαμβάνεται ο Σεφέρης, είναι κατά συνέπεια ένα επαναλαμβανόμενο θέμα στο Σημειωματάριό του της Βηρυτού. Βρίσκουμε τις αιχμηρές επικρίσεις του για αυτό το θέμα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του στο Αμμάν.

« Τετάρτη, 7 Οκτωβρίου 1953, Αμμάν. Αυτές οι αραβικές πόλεις. Αποτελούνται από σπίτια που είναι μισά κτίρια, μισά νομαδικά στρατόπεδα. Η φρίκη της γριάς του αναπτυσσόμενου πολιτισμού, του οποίου τα ξύσματα μπορούμε να νιώσουμε. Αυτή η άθλια σκόνη: Coca-Cola και Pepsi-Cola. Αυτοκίνητα φθαρμένα σαν μεθυσμένα γαϊδούρια, και αυτές οι αρχαιότητες, αυτές οι απελπισμένες αρχαιότητες αναμεμειγμένες με όλη αυτή την τρέχουσα απάνθρωπη σύγχυση - μπορεί μερικές φορές να μοιάζει με έναν φρικτό εφιάλτη ».

« Χθες στο σπίτι του Γάλλου γιατρού και προξένου – απλήρωτος. Η σύζυγός του είναι Γαλλίδα και ο άντρας πολύ πλούσιος. Η εμμονή του είναι να ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο με αεροπλάνο. Έμοιαζε με τον προθάλαμο μιας σύγχρονης κόλασης. Φωτογραφίες στους τοίχους: ο Βεδουίνος πατέρας, με το πρόσωπο ενός αρπακτικού ή πελεκάνου, και η σύζυγός του στο πλευρό του, κρατώντας έναν μεγάλο σταυρό. Είναι Ορθόδοξοι. Υπάρχει δαντέλα, νάιλον ύφασμα, το γιγάντιο ηλεκτρικό ψυγείο του στο σαλόνι και οι γυμνές ηλεκτρικές λάμπες του. Εχθρικοί τοίχοι, Θεέ μου, έχω κουραστεί από αυτό ...»
Γερτρούδη Μπελ, Βρετανίδα εξερευνήτρια, κατάσκοπος και διπλωμάτης στη Μέση Ανατολή


Την προηγούμενη μέρα, στις σημειώσεις του για την « Τρίτη, 6 Οκτωβρίου. Αμμάν. Ξενοδοχείο Φιλαδέλφεια », ο Σεφέρης παρατηρεί με ειλικρίνεια « ότι το ερώτημα του κατά πόσον η Ελλάδα μπορεί να ασκήσει πολιτική επιρροής, μια πολιτική σε μακρινές χώρες, είναι απολύτως σχετικό ». Αυτοί οι κόσμοι είναι τόσο πολιτισμικά απομακρυσμένοι ο ένας από τον άλλον, και η υποτιθέμενη μετααποικιακή κατάσταση του αραβικού κόσμου τόσο χαοτική, που οποιοσδήποτε διαπολιτισμικός διάλογος μεταξύ τους συχνά καθίσταται αδύνατος.

Όπως επισημαίνει και η Μαρία Αθανασοπούλου, « βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα στυλ αναπαράστασης της ερήμου που βρίσκουμε μεταξύ διανοουμένων από την περίοδο της Γαλλικής Εντολής στον Λίβανο και τη Συρία και της Βρετανικής Εντολής στην Παλαιστίνη και την Ιορδανία αντίστοιχα, πριν από την κατάρρευση της Γαλλίας ». Εν τω μεταξύ, η Συμφωνία Sykes-Picot, που ίσχυε από το 1920 έως το 1948, επέτρεψε τη δημιουργία ενός χάρτη που αντιστοιχούσε περίπου στο γεωγραφικό προφίλ της περιοχής όπως την γνωρίζαμε, τουλάχιστον μέχρι πολύ πρόσφατα.

Στο ίδιο τμήμα των «Τετραδίων της Βηρυτού», ένα σημαντικό γεγονός από αυτήν την περίοδο καταγράφεται με τρόπο που τότε ήταν κωδικοποιημένος. Το Σάββατο, 5 Σεπτεμβρίου 1953, ο Σεφέρης αναφέρει λακωνικά τον Μόντι Γούντχαουζ.

Γερτρούδη Μπελ, Βρετανίδα εξερευνήτρια, κατάσκοπος και διπλωμάτης στη Μέση Ανατολή


Βρετανός πρέσβης στην Αθήνα από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου έως το 1946, ο Γούντχαους τοποθετήθηκε στην Τεχεράνη το 1953 και συμμετείχε στο ιρανικό πραξικόπημα της 19ης Αυγούστου. Με την κωδική ονομασία «Επιχείρηση Άγιαξ», αυτή η μυστική επιχείρηση, που διεξήχθη από το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες και εκτελέστηκε από τη CIA με την υποστήριξη της MI6, είχε ως στόχο την ανατροπή του εκλεγμένου πρωθυπουργού του Ιράν, Μοχάμεντ Μοσαντέκ, και την αντικατάστασή του από τον στρατηγό Φαζλολάχ Ζαχίντι. Αυτό το πραξικόπημα όντως ανέτρεψε τον Μοσαντέκ και επανέφερε τον Σάχη, για λόγους... που συνδέονται και πάλι με την κοινή εκμετάλλευση των πετρελαιοπηγών της περιοχής από την BP, μια εταιρεία που ο εκδιωχθείς Ιρανός πρωθυπουργός είχε εθνικοποιήσει.

Ο διπλωμάτης Σεφέρης βρίσκεται σχεδόν βυθισμένος στην ιστορία καθώς αυτή ξεδιπλώνεται - ή ξετυλίγεται, ανάλογα με την οπτική γωνία του καθενός - παρακολουθώντας στενά τα γεγονότα στη Μέση Ανατολή ως ένας σαστισμένος και ανίσχυρος παρατηρητής. Και σε πραγματικό χρόνο, η αφήγησή του καταδεικνύει περιστασιακά το πολιτισμικό χάσμα που αντιλαμβάνεται ο Σεφέρης μεταξύ των δύο κόσμων, Ανατολής και Δύσης.

Είναι επίσης σημαντικό να σημειωθεί, όπως έχουν κάνει ειδικοί που έχουν μελετήσει το έργο του Σεφέρη, ότι ο ποιητής-διπλωμάτης επιλέγει συστηματικά ως συνομιλητές εκπροσώπους της παλιάς «αποικιακής φρουράς» —διανοούμενους, αρχαιολόγους, ιστορικούς, εξερευνητές, εκπροσώπους της βρετανικής εντολής στην Παλαιστίνη— και πολύ λιγότερο συχνά εκείνους που κατέχουν τις νεοσύστατες κρατικές εξουσίες.

Ο βασιλιάς Φαϊζάλ Α΄, η Γερτρούδη Μπελ και Βρετανοί αξιωματικοί. Στο Ιράκ, 1922

Αυτή η επιλογή είναι ταυτόχρονα στρατηγική και ταυτόχρονα διαποτισμένη με φαντασία, όπως υποστηρίζει ο Άκης Γαβριηλίδης στο δοκίμιό του στα ελληνικά «Σεφέρης της Ασίας».« Πριν γίνει εθνικός ποιητής, ο Σεφέρης ήταν, κατά μία έννοια, αυτοκρατορικός ποιητής, και κατά μία έννοια, δεν έπαψε ποτέ να είναι. Ήταν ποιητής -και διπλωμάτης- της αυτοκρατορίας. Ή μάλλον, των αυτοκρατοριών: έζησε και έγραφε μέσα σε αυτοκρατορίες. Τόσο εντός όσο και εκτός αυτών, ταυτόχρονα ενσωματωμένος σε αυτές και τείνοντας -ή οδηγούμενος- να απεξαρτηθεί από αυτές. Σε τουλάχιστον δύο από αυτές, την Οθωμανική Αυτοκρατορία και τη Βρετανική Αυτοκρατορία ».

« Εν ολίγοις, ο Σεφέρης παρωδεί ακόμη και την εντύπωση μιας κάποιας δυτικής ανωτερότητας και εξαιρετικότητας έναντι του υπόλοιπου κόσμου, γεγονός που υπογραμμίζει την ίδια τη ρευστότητα της διάκρισης ».

Το καλοκαίρι του 1956, ο Σεφέρης έμαθε ότι μετατίθετο στο υπουργείο του στην Αθήνα. Ίσως επειδή είχε απελευθερωθεί κάπου, μια κάποια ανοιχτομυαλιά διαπερνούσε την τελευταία του επίσκεψη στη Βαγδάτη, ίσως επειδή η επιστροφή του στην Αθήνα στις 20 Ιουλίου 1956 και η μετάθεσή του στο κεντρικό τμήμα, υπεύθυνο για το αρχείο της Κύπρου, είχαν ήδη συμφωνηθεί.

Γερτρούδη Μπελ, Βρετανίδα εξερευνήτρια, κατάσκοπος και διπλωμάτης στη Μέση Ανατολή


Ίσως επίσης επειδή ο διπλωμάτης Σεφέρης γνώριζε πλήρως τη γεωπολιτική της εποχής του, ειδικά εκείνης της Μέσης Ανατολής. Εντός του Χασεμιτικού Βασιλείου του Ιράκ, παρά την υποτιθέμενη ανεξαρτησία του που επιτεύχθηκε το 1922, η βρετανική επιρροή παρέμεινε και, πάνω απ' όλα, το πετρέλαιο παρέμεινε σε βρετανικά χέρια. Κατά τη διάρκεια της πτήσης, ο ποιητής μετέφερε μαζί του ένα «αποικιακό» κείμενο, μέσω του οποίου αξιολόγησε την τρέχουσα κατάσταση στην περιοχή.

« Δευτέρα, 2 Ιουλίου 1956, με πτήση προς Βαγδάτη. Αναχώρησα αμέσως, νιώθοντας κουρασμένος, για αυτό το τελευταίο αποχαιρετιστήριο ταξίδι στο Ιράκ. Απογειωθήκαμε λίγο πριν τις 9:00 π.μ., αντί για τις προγραμματισμένες 8:00 π.μ. Αυτή η καθυστέρηση μου κοστίζει ακριβά, καθώς όλα είναι πολύτιμα σήμερα το πρωί. Το μόνο βιβλίο που έφερα μαζί μου είναι «Οι Επιστολές της Γερτρούδης Μπελ». Αυτά είναι αποσπάσματα, άλλωστε, για το ποιος ξέρει τι μπορεί να είχε λογοκρίνει η οικογένειά της πριν από την έκδοσή τους .»

Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι η Gertrude Bell (1868-1926) ήταν αρχαιολόγος, εξερευνήτρια, συγγραφέας, πολιτικός και, πάνω απ' όλα, Βρετανίδα κατάσκοπος και διπλωμάτης. Ήταν επίσης μια διάσημη Αγγλίδα περιηγήτρια των αρχών του 20ού αιώνα. Έπαιξε σημαντικό ρόλο στη βρετανική διοίκηση της Αραβίας κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και, μεταξύ άλλων, συνέβαλε στην εγκαθίδρυση της δυναστείας των Χασεμιτών στο Ιράκ.

Κάστρο των Σταυροφόρων – Καλάτ Αλ-Χοσν. Φωτογραφία της Gertrude Bell. Συρία, Μάρτιος 1905.


Για τον Σεφέρη, ήταν κάτι περισσότερο από απλώς χρηστικό, ακόμη και χρήσιμο, ανάγνωσμα. « Διάβασα τις επιστολές του από τη Βαγδάτη που χρονολογούνται από το 1917 και μετά. Διάβασα: «οι μέρες λιώνουν σαν το χιόνι στον ήλιο» - τα έργα των ανθρώπων. «Η μεγαλύτερη ευχαρίστηση που έχω σε αυτή τη χώρα είναι ότι αγαπώ τόσο πολύ τους ανθρώπους». Συχνά αναρωτιόμουν τι είναι τόσο αξιαγάπητο σε αυτούς τους ανθρώπους όπου εργάζομαι εδώ και δυόμισι χρόνια. Δεν το έχω βρει: ενδιαφέρον, ενδιαφέρον και μπαξίσι! Κάτι που μπορεί να μας ανυψώσει, μια συγκεκριμένη γεύση! Δεν το έχω βρει .»

« Ίσως η Γερτρούδη Μπελ και ο Λόρενς της Αραβίας συνάντησαν άλλους τύπους ανθρώπων, άλλα κοινωνικά στρώματα με τα οποία δεν ήμουν εξοικειωμένος. Ίσως με εμποδίζει η άγνοιά μου για τη γλώσσα, αλλά στις ανώτερες τάξεις, τις άρχουσες τάξεις που γνώριζα, δεν υπήρχε ούτε η παραμικρή ένδειξη μεγαλείου, μόνο φανατισμός και χυδαιότητα, καμία γενναιοδωρία. Γιατί αυτοί οι αστοί ήταν τότε νέοι κοινωνικοί αναρριχητές, δεν είχαν ιδέα για τίποτα καινούργιο, νόμιζαν μάλιστα ότι είχαν φτάσει... στην κορυφή του πολιτισμού επειδή είχαν αποκτήσει μια Κάντιλακ ή μια επιχρυσωμένη λάμπα από την Κεντρική Ευρώπη ».

Φαίνεται, συνολικά... σαν το Ντουμπάι στην εποχή μας, σχεδόν επτά δεκαετίες αργότερα.

« Γιατί τι συμβαίνει σε έναν αρχηγό Βεδουίνων όταν τον βουτάς στην Coca-Cola για μερικούς μήνες και τον κλειδώνεις σε μερικά κυβικά τσιμεντόλιθους; Αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα. Ο πολιτισμός μας τους έχει μετατρέψει σε τίποτα άλλο παρά σε λάσπη, και ο Λόρενς της Αραβίας και η Γερτρούδη Μπελ σαφώς δεν είδαν αυτή τη λάσπη ».

Ο Γιώργος Σεφέρης στην Ελλάδα. Δεκαετία του 1950

« Χωριά στα βουνά του Λιβάνου, στον Αντιλίβανο, στη Δαμασκό. Από τον ουρανό, αυτή η όαση είναι καθαρά ορατή, όπως και η έρημος, πρώτα η μαύρη έρημος και μετά η κίτρινη, οι κοιλάδες της ξερές, καμπυλωμένες σε ένα συνονθύλευμα, και ξαφνικά εμφανίζεται το ποτάμι. Πετάμε πάνω από τη Βαγδάτη αλλά χωρίς να προσγειωθούμε. Ολόκληρη η πόλη είναι καλυμμένη με πυκνή ομίχλη. Μου λένε ότι είναι στην πραγματικότητα αμμοθύελλα. Η προσγείωση είναι επομένως αδύνατη, και το αεροπλάνο μας κατευθύνεται στη συνέχεια προς την Τεχεράνη και μετά, ποιος ξέρει... πίσω; Κανείς δεν ξέρει. Μπορεί τελικά να προσγειωθούμε στη Βαγδάτη, μου λένε, και αν αυτό δεν είναι ακόμα δυνατό, θα πετάξουμε πίσω στη Βηρυτό. Έτσι... θα έχω περάσει μια ολόκληρη μέρα, ένα ταξίδι που προσφέρεται δωρεάν, μέσα σε ένα αεροπλάνο .»

« Διαβάζω πάντα Γερτρούδη Μπελ. Περιγράφει τη ζέστη στα μέσα Ιουλίου, γύρω στις 10 ή 11 του μήνα, 122 βαθμούς Φαρενάιτ, δηλαδή πάνω από 50 βαθμούς Κελσίου. Μια φίλη της επισημαίνει ότι οι 115 βαθμοί Φαρενάιτ είναι τότε το όριο της ανθρώπινης αντοχής. Θυμάται επίσης τον καυτό άνεμο, τον ίδιο ακριβώς άνεμο που αφήσαμε κάτω από τα πόδια μας ».

« Πετώντας πάνω από την Περσία. Βουνά, ακανόνιστες κορυφές, ροζ πέτρα, όμορφο ροζ. Εδώ κι εκεί, μερικοί πράσινοι λόφοι και λίγα σπίτια. Γερτρούδη: «Τα τριαντάφυλλα στον κήπο μου θα ανθίσουν σε μία ή δύο εβδομάδες». Στη συνέχεια περιπλανιέμαι προς τα τριαντάφυλλα του Ισφαχάν ».

Γερτρούδη Μπελ, Βρετανίδα εξερευνήτρια, κατάσκοπος και διπλωμάτης στη Μέση Ανατολή

« 1 μ.μ., ώρα Βηρυτού. Προσγειωνόμαστε στην Τεχεράνη. Οι χωροφύλακες, αυτοί οι απόγονοι ενός γενναίου στρατού... φαίνεται ότι θέλουν να με εκδικηθούν για τις πράξεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου σε αυτά τα μέρη. Ένας αξιολύπητος χωροφύλακας, φορώντας την παλιά του ξιφολόγχη στη ζώνη του, η οποία μόλις και μετά βίας εφαρμόζει άνετα στην πλάτη του, με έσπρωξε, μαζί με 7 ή 8 άλλους επιβάτες από την πτήση μας, τους οποίους κανείς δεν περίμενε, προς το εστιατόριο του αεροδρομίου, αφού κράτησε το διαβατήριό μου. Φαινόταν εξοργισμένος από την ανωμαλία που αντιπροσωπεύαμε .»

« Το εστιατόριο είναι ένα μικροσκοπικό δωμάτιο που μόλις χωράει τέσσερα στρογγυλά τραπέζια καλυμμένα με νάιλον. Δύο μεγάλοι ανεμιστήρες περιστρέφονται στην οροφή, αδρανείς και στεγνοί, ενώ δύο επιβλητικοί πολυέλαιοι είναι σε στιλ Art Nouveau που γίνεται ενοχλητικός σε αυτό το μέρος. Κάθομαι σε ένα από τα μεσαία τραπέζια με δύο τυπικούς Αμερικανούς, επίσης καθ' οδόν προς τη Βαγδάτη. Δεν έχουν ιδέα τι τους περιμένει και τίποτα δεν τους ενδιαφέρει - έχουν παραδοθεί υπομονετικά σε αυτή την περιπέτεια, σαν στοιχεία της φύσης, ενώ διαβάζουν ένα θρίλερ .»

« Δεν κάνει και πολύ ζέστη. Αλλά δεν υπάρχει καμία ελπίδα να φύγει κανείς από αυτόν τον σταθμό καραντίνας. Σφύζει με έναν πολύχρωμο κόσμο, τολμώ να πω, από αγρότες με τα καλύτερα ρούχα της Κυριακής, από αυτά που δεν βλέπεις συχνά στα αεροδρόμια. Είναι γοητευτικό. Ξαφνικά, σκέφτομαι ότι οι Πέρσες είναι Άριοι. Μερικοί από τους άντρες είναι κολοσσιαίοι, άλλοι τρομερά αδύνατοι. Μωρά τρέχουν ανάμεσα στα πόδια τους. Οι γυναίκες μοιάζουν με περσικές μινιατούρες - βαμμένα πρόσωπα, αμυγδαλωτά μάτια, μερικές φορούν αμερικανικά σουτιέν, οι περισσότερες φορούν τις πολύχρωμες ευρωπαϊκές μαντίλες τους και με στρογγυλεμένες κοιλιές από το σφίξιμο της μέσης τους .»

Γάτες της Βηρυτού, 2018

« Ξαφνικά, στη μέση του πλήθους, εμφανίστηκε ένας καμπούρης άντρας, κατευθείαν από το δάσος, με λουλούδια στο χέρι. Κοίταξε για μια στιγμή, φαντάζομαι, τον παραλήπτη της ανθοδέσμης και μετά εξαφανίστηκε. Σαν να είχε δώσει το σύνθημα, το δωμάτιο άδειασε αργά. Μόνο οι τρεις γυναίκες παρέμειναν: η μία, μικροκαμωμένη, ντυμένη με ένα ασπρόμαυρο καρό πουκάμισο, κουνώντας μια βεντάλια με κόκκινο σχέδιο. η άλλη, παχουλή, φορώντας ένα κερασί φόρεμα σαν παγωτό, ροζ ψηλοτάκουνα σανδάλια και μια ασορτί τσάντα. και η τρίτη, με μεγάλα σκούρα μάτια και ένα σουτιέν αμερικανικού τύπου .»

« Τι συμβαίνει στις αρχαίες φυλές όταν αυτές και οι υποστηρικτές τους περιχύνονται συστηματικά με Coca-Cola για μερικά χρόνια; Αυτή η μετουσίωση, την οποία δεν μπορούμε καν να φανταστούμε στην Ελλάδα, όπου έχουμε κάνει σχεδόν το ίδιο πράγμα και προς την καταστροφή, είναι αυτό που με ενόχλησε περισσότερο κατά τη διάρκεια των τρεισήμισι ετών που πέρασα σε αυτές τις χώρες .»

« Ξανά απογείωση στις 4:30 μ.μ. ώρα Βηρυτού. Ο πιλότος μας είναι ενοχλημένος. Η Γερτρούδη, μιλώντας σε έναν ηλικιωμένο υπηρέτη στο Χαλέπι: «Ω, Φατούχ, πριν από τον πόλεμο, οι καρδιές μας ήταν τόσο ελαφριές όταν ταξιδεύαμε. Τώρα είναι τόσο βαριές που ούτε καμήλα δεν μπορούσε να μας κουβαλήσει». Ούτε καν αεροπλάνο, θα πρόσθετα. Γερτρούδη: «Και αυτή η χώρα, ποιο δρόμο θα πάρει με όλους αυτούς τους ταραχοποιούς που προσπαθούν να την δελεάσουν;» Εδώ και 36 χρόνια, αυτοί οι ταραχοποιοί εργάζονται... όπως μια γάτα γλείφει έναν τρίφτη .»

Γάτα από τη Βηρυτό διασώθηκε μετά από ισραηλινούς βομβαρδισμούς, Μάρτιος 2026


« Μιάμιση ώρα αργότερα, προσγειωθήκαμε επιτέλους στη Βαγδάτη. Στο αεροδρόμιο, εκτός από την ομάδα μας που μας περίμενε, υπήρχε ένας εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών, καθώς και ο Λάντσα .» Για λόγους πληρότητας, αξίζει να σημειωθεί ότι ο Μικέλε Λάντσα (1906-1973), ο οποίος ήταν τότε ο Ιταλός Πρέσβης στη Βαγδάτη, ήταν φίλος του Σεφέρη.

Και ο Σεφέρης συνέχισε: « Εκείνο το βράδυ δείπνησα στην πρεσβεία του. Είχαμε μια μακρά συζήτηση για την Κύπρο. Είναι μαγεμένος από τη βρετανική πολιτική του Νούρι Σαΐντ και από τους Τούρκους. Δεν ξέρω αν κατάφερα να τον αποτρέψω από την έμμονη ιδέα του ότι η αντίσταση στην Κύπρο είναι θέμα μεταξύ κομμουνιστών. Γράφει για την Γερτρούδη Μπελ· σε αυτήν, λέει, οφείλουμε την ιδέα της εγκατάστασης του Φαϊζάλ Α΄ στο Ιράκ. Αφηγείται πώς αυτοκτόνησε στη συνέχεια ».

Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι ο Νούρι Σαΐντ (1888-1958) ήταν Ιρακινός πολιτικός υποτελής στους Βρετανούς και διετέλεσε πρωθυπουργός του Βασιλείου του Ιράκ σε αρκετές περιπτώσεις. Κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος του στρατηγού Αμπντούλ Καρίμ Κασίμ στις 14 Ιουλίου 1958, ο βασιλιάς και τα μέλη της οικογένειάς του δολοφονήθηκαν. Ο Νούρι αλ-Σαΐντ, που συνελήφθη την επόμενη μέρα, πυροβολήθηκε και θάφτηκε την ίδια μέρα. Το εξαγριωμένο πλήθος ξέθαψε το σώμα του και το έσυρε στους δρόμους της Βαγδάτης, όπου το κρέμασαν, το ακρωτηρίασαν, ακόμη και το έκαψαν.

Γιώργος Σεφέρης. Λονδίνο, 24 Οκτωβρίου 1960


Τελικά, η αποστολή του Σεφέρη ολοκληρώθηκε χωρίς περαιτέρω εμπόδια. « Τρίτη, 3 Ιουλίου 1956. Επίσημες αποχαιρετιστήριες συναντήσεις. Ωστόσο, το τέλος είναι αίσιο. Οι αποχαιρετισμοί είναι σύντομοι, η αίθουσα συναντήσεων με τον Φαϊζάλ είναι δροσερή, ο βασιλιάς με δέχτηκε αμέσως, μια ιδιαίτερη χάρη σύμφωνα με τον υπασπιστή του, ενώ από το παράθυρο του υπνοδωματίου του μπορεί κανείς να δει την τίγρη και τους φοίνικες. Κοιμήθηκα καλά. Βρίσκω έναν πιο ανθεκτικό χαρακτήρα στο Ιράκ από ό,τι στις άλλες χώρες όπου έχω υπηρετήσει ».

« Φυσικά, οι Βρετανοί κάνουν ό,τι μπορούν για να διατηρήσουν τον έλεγχο των πετρελαιοπηγών. Ο αγώνας τους γίνεται εδώ και όχι στην Κύπρο, όπου οι βάσεις τους είναι στα πρόθυρα της απώλειας. Τώρα έχουν το Σύμφωνο της Βαγδάτης, κυρίως μια αγγλική υπόθεση. Εκτός του ότι η Πρεσβεία των ΗΠΑ στη Βαγδάτη... έχει διπλάσιο προσωπικό από τη βρετανική. Και το πρώτο πανεπιστήμιο στο Ιράκ οργανώνεται από Αμερικανούς Ιησουίτες. Ωστόσο, το Σύμφωνο της Βαγδάτης βρίσκει την υποστήριξή του στον Νούρι Σαΐντ, ο οποίος είναι ηλικιωμένος και άρρωστος, καθώς και σε μια μικρή τάξη σεΐχηδων που έχουν συμμαχήσει με τους Βρετανούς για να αποφύγουν να χάσουν την περιουσία τους. Όλοι οι άλλοι, καθώς και η ανερχόμενη μεσαία τάξη, μισούν τους Άγγλους ».

« Γερτρούδη: «Αν αφήσουμε αυτή τη χώρα στην θλιβερή της μοίρα, θα πρέπει να επανεξετάσουμε ολόκληρη τη θέση μας στην Ασία. Αν εξαφανιστεί η Μεσοποταμία, η Περσία αναπόφευκτα θα εξαφανιστεί, και μετά η Ινδία. Και το μέρος που αφήνουμε κενό θα καταληφθεί από επτά δαίμονες πολύ χειρότερους από οποιονδήποτε υπήρχε πριν από την άφιξή μας». Εκτός του ότι η Ινδία έχει ήδη εξαφανιστεί. Και η Περσία; Γερτρούδη: «Τι τρομερό κόσμο από διαλυμένες φιλίες έχουμε δημιουργήσει μεταξύ μας». Λοιπόν, αυτοί οι Άγγλοι το έχουν κάνει, και δεν υπάρχει καμία ελπίδα ότι θα σταματήσουν. Είναι περίεργο, οι Άγγλοι δεν λαμβάνουν ποτέ υπόψη το μίσος που δημιουργούν γύρω τους. Εκτός του ότι δεν τους έχουν απομείνει και πολλές επιλογές .

Γάτες της Ανατολής. Café Μουσείου Γάτας, Τεχεράνη 2024

Η αυτοκρατορία της εποχής του Μπελ, και μάλιστα της εποχής του Σεφέρη, βρισκόταν τότε σε επιθανάτιο σταυρό, και μέσα σε αυτή τη γεωπολιτική αγωνία ο ποιητής-διπλωμάτης βρέθηκε για μερικές ακόμη εβδομάδες -και μάλιστα πάρα πολλές- στο ίδιο μέρος όπου είχε υπηρετήσει τους τελευταίους μήνες της θητείας του στη Μέση Ανατολή, αυτή τη φορά για να αποχαιρετήσει. Γενικά, δεν φαινόταν να πιστεύει στην πιθανότητα μιας συνάντησης μεταξύ του αραβικού κόσμου και της Δύσης. θεωρούσε το υβρίδιο που προέκυψε από τη «συνάντησή» τους τερατούργημα.

Έτσι, η αποστολή του Σεφέρη στη Βηρυτό έφτασε στο τέλος της, μαζί με τα σημειωματάριά του από την Εγγύς Ανατολή. Ως οξυδερκής παρατηρήτρια, η Μαρία Αθανασοπούλου σημειώνει, και δεν είναι η μόνη που κάνει αυτή την παρατήρηση, ότι η αραβική περίοδος του Σεφέρη χαρακτηρίζεται από ένα «κενό» το οποίο, κατά τη γνώμη της, παραμένει ανεξήγητο. Οι Εβραίοι δεν εμφανίζονται πουθενά στα Σημειωματάρια της Βηρυτού του Σεφέρη.

« Σίγουρα, η Ιερουσαλήμ εξακολουθεί να εμπίπτει διοικητικά στο Βασίλειο της Ιορδανίας και όχι στο μικροσκοπικό κράτος του Ισραήλ. Αλλά και εδώ, η απουσία του εβραϊκού πληθυσμού σε όλο το χειρόγραφο του Σεφέρη είναι ανησυχητική. Ο Σεφέρης αναφέρει μόνο μία φορά, το 1954, ότι επισκέφθηκε την Ιεριχώ, ένα μέρος που αναφέρεται στην Παλαιά Διαθήκη. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι οι αναφορές στην Παλαιά Διαθήκη και εκείνες που εμφανίζονται στην περιγραφή των τόπων που επισκέφθηκαν στη Γαλιλαία και την Ιουδαία αποτελούν μια μορφή έμμεσης αναγνώρισης των εβραϊκών ισχυρισμών στην περιοχή - αλλά αυτό είναι όλο .»

Γάτα στην πανεπιστημιούπολη στη Βηρυτό, 2026.

 Φωτογραφία: Tamara Saade« Αυτή η σιωπή πιθανότατα συνδέεται με την μη αναγνώριση του Κράτους του Ισραήλ από την ελληνική κυβέρνηση μέχρι πολύ πρόσφατα ». Βεβαίως, λίγο μετά τη δημιουργία του εβραϊκού κράτους το 1948, η Ελλάδα χορήγησε de facto αναγνώριση, αλλά οι σχέσεις παρέμειναν ελάχιστες για δεκαετίες. Μόλις το 1990 η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη - πατέρα του Έλληνα πρωθυπουργού της περιόδου 2019-2026, Κυριάκου Μητσοτάκη - προχώρησε σε πλήρη διπλωματική αναγνώριση του Κράτους του Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής πρεσβευτών.

Τελικά, ο Σεφέρης δεν ήταν πολύ μακριά από το στόχο. Ενώ οι βρετανικές βάσεις στην Κύπρο εξακολουθούν να λειτουργούν, και παρόλο που η Μεσοποταμία σίγουρα δεν είναι αυτό που ήταν κάποτε, η Περσία δεν θα εξαφανιστεί εντελώς, κάθε άλλο. Οι σεΐχηδες είναι σίγουρα ακόμα οι σύγχρονοι βαρόνοι, αλλά η Βαγδάτη ήταν τότε φυλακή για τους Ρωμαίους, αλλά όχι μόνο για αυτούς.

Στο Αιγαίο Πέλαγος, καλοκαίρι του 1955. Φωτογραφία του Γιώργου Σεφέρη. Αρχείο Γενναδίου στην Αθήνα


Το ταξίδι του Σεφέρη τελείωσε. « Κυριακή βράδυ, 8 Ιουλίου 1956. Βηρυτός. Επιστρέψαμε την Παρασκευή το πρωί. Σήμερα το πρωί, προσπάθησα να γράψω μερικές λέξεις. Είναι απίστευτο πόσο καταπιεστικό είναι αυτό το κλίμα. Νομίζω ότι θα προτιμούσα τον καύσωνα της Βαγδάτης. Χαίρομαι που αφήνω όλα αυτά πίσω. Αρκετά. Ωστόσο, θα ήθελα να έχω λίγο χρόνο στην Αθήνα, λίγο χρόνο για να γράψω. Είμαι μακριά από την πατρίδα μου από τον Ιανουάριο του 1948. »

Η Ανατολή... η οποία πάντα περιγράφεται ως «περίπλοκη». Σταυροφόροι, Βενετοί, Τούρκοι, Άγγλοι... Αμερικανοί. Είναι αδιανόητο πόσο πιστοί παρέμειναν στον εαυτό τους και πώς οι διάφοροι αφέντες τελικά έσβησαν.

ΠΗΓΗ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΗ, Greek City

ΜΙΑ ΥΠΕΝΘΥΜΙΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ ΜΑΣ:
Αυτό το ιστολόγιο βασίζεται στις δωρεές σας. Αν μπορείτε, παρακαλούμε υποστηρίξτε μας. Σας ευχαριστούμε!

Γάτα στην πανεπιστημιούπολη στη Βηρυτό, 2026. Φωτογραφία: Tamara Saade


* Φωτογραφία εξωφύλλου: Γάτα στη Βηρυτό, 2018


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου
Continue reading

Ακτιβιστής στις 0

Νέα αρχαιολογικά ευρήματα από την ανατολική Αγγλία ανατρέπουν όσα γνωρίζαμε έως σήμερα για την προέλευση της ανθρώπινης ικανότητας να ανάβει και να ελέγχει τη φωτιά.

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature, οι άνθρωποι φαίνεται πως είχαν κατακτήσει την τεχνολογία της φωτιάς ήδη πριν από 400.000 χρόνια, δηλαδή σχεδόν 350.000 χρόνια νωρίτερα απ’ ό,τι υποδήλωναν μέχρι τώρα τα αδιαμφισβήτητα αρχαιολογικά δεδομένα.

Η ανακάλυψη έγινε σε περιοχή κοντά στο χωριό Barnham, στην κομητεία Σάφολκ, όπου εντοπίστηκαν καμένη γη και λίθινα εργαλεία με ίχνη υψηλής θερμικής καταπόνησης. Μέχρι σήμερα, η παλαιότερη αδιαμφισβήτητη απόδειξη ότι οι άνθρωποι άναβαν οι ίδιοι φωτιά προερχόταν από τη βόρεια Γαλλία και χρονολογούνταν πριν από περίπου 50.000 χρόνια. Είναι πάντως γνωστό ότι πολύ νωρίτερα εκμεταλλεύονταν φυσικές πυρκαγιές, ήδη πριν από 1 εκατ. χρόνια.

«Οι συνέπειες αυτής της ανακάλυψης είναι τεράστιες», δήλωσε ο δρ Ρομπ Ντέιβις, παλαιολιθικός αρχαιολόγος στο British Museum και ένας εκ των επικεφαλής της έρευνας. Όπως εξηγεί, η δυνατότητα δημιουργίας και ελέγχου της φωτιάς αποτελεί ένα από τα πιο καθοριστικά ορόσημα στην ανθρώπινη εξέλιξη, με πρακτικά και κοινωνικά οφέλη που επηρέασαν καθοριστικά την πορεία του είδους.

Οι άνθρωποι που άναψαν τις πρώιμες εστίες φωτιάς δεν ήταν Homo sapiens

Οι άνθρωποι που άναψαν αυτές τις πρώιμες εστίες δεν ήταν, ωστόσο, Homo sapiens. Το ανθρώπινο είδος μας δεν εγκαταστάθηκε εκτός Αφρικής σε μόνιμη βάση πριν από περίπου 100.000 χρόνια. Οι κάτοικοι της περιοχής στη Σάφολκ εκτιμάται ότι ήταν πρώιμοι Νεάντερταλ, με βάση απολιθώματα παρόμοιας ηλικίας που έχουν βρεθεί στο Σουάνσκομπ της Αγγλίας και στην Αταπουέρκα της Ισπανίας, τα οποία φέρουν πρώιμο DNA Νεάντερταλ.

«Πρόκειται δηλαδή για απόδειξη ότι οι πρώιμοι Νεάντερταλ άναβαν φωτιά στη Βρετανία πριν από 400.000 χρόνια», εξηγεί ο καθηγητής Κρις Στρίνγκερ από το Natural History Museum, μέλος της ερευνητικής ομάδας.

Η τόσο πρώιμη χρονολόγηση της χρήσης ελεγχόμενης φωτιάς αλλάζει τα δεδομένα για τον ρόλο της στην ανθρώπινη εξέλιξη. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η φωτιά υπήρξε καθοριστικός παράγοντας για την επιβίωση σε ψυχρότερα κλίματα, την προστασία από θηρία, την παρασκευή της τροφής και τη δημιουργία σταθερών κοινωνικών δεσμών.

«Η φωτιά εξασφάλιζε θερμότητα, φως και ασφάλεια. Κυρίως όμως επέτρεψε στους ανθρώπους να επεξεργάζονται μεγαλύτερη ποικιλία τροφών και να σχηματίζουν πολυπληθέστερες κοινότητες», εξηγεί ο δρ Ντέιβις. Όπως σημειώνει, όλα αυτά συνέβαλαν ώστε να απελευθερωθεί ενέργεια για την ανάπτυξη του εγκεφάλου και πιο σύνθετων γνωσιακών λειτουργιών.

Τα νέα ευρήματα προέρχονται από έναν εγκαταλελειμμένο χώρο εξόρυξης αργίλου στο Barnham, όπου είχαν εντοπιστεί λίθινα εργαλεία ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα. Η συστηματική επανεξέταση του χώρου ξεκίνησε εκ νέου το 2013 στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος «Pathways to Ancient Britain», υπό την καθοδήγηση επιστημόνων του British Museum.

«Χρειάστηκαν πολλά χρόνια για να φτάσουμε στο σημερινό συμπέρασμα», δήλωσε ο καθηγητής Νικ Άστον, επιμελητής των παλαιολιθικών συλλογών του Μουσείου. «Οι πρώτες ενδείξεις για την ύπαρξη φωτιάς άρχισαν να διαφαίνονται γύρω στο 2014, χωρίς όμως να είναι ξεκάθαρο αν επρόκειτο για εστία που άναψαν άνθρωποι ή για κατάλοιπα φυσικής πυρκαγιάς».

Πώς εξακριβώθηκε πότε άναψε η αρχαιότερη ανθρώπινη εστία φωτιάς

Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο άναβαν φωτιά στο Barnham προχώρησε αποφασιστικά με την ανεύρεση δύο μικρών θραυσμάτων πυρίτη. Πρόκειται για ορυκτό που, όταν χτυπηθεί με πυρόλιθο, παράγει σπινθήρες και είναι γνωστό ότι χρησίμευε για την παραγωγή φωτιάς μέχρι και τους ιστορικούς χρόνους.

Η παρουσία του στο συγκεκριμένο σημείο θεωρήθηκε ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η περιοχή δεν διαθέτει φυσικά κοιτάσματα πυρίτη. Η ερευνητική ομάδα συνέκρινε τα ευρήματα με βάση δεδομένων που περιλάμβανε περισσότερα από 33.000 τοπικά δείγματα. Σε κανένα από αυτά δεν είχε εντοπιστεί πυρίτης. Το στοιχείο αυτό οδήγησε τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι το υλικό είχε μεταφερθεί από μακρινές παράκτιες περιοχές και χρησιμοποιήθηκε σκόπιμα για την παραγωγή φωτιάς.

Την εικόνα συμπλήρωσαν οι γεωχημικές αναλύσεις σε γειτονικό σημείο, όπου εντοπίστηκε χώμα με έντονη ερυθρή απόχρωση. Οι μετρήσεις έδειξαν ότι είχε εκτεθεί επανειλημμένα σε θερμοκρασίες που ξεπερνούσαν τους 700 βαθμούς Κελσίου. Σε συνδυασμό με τα καμένα υπολείμματα και τα εργαλεία που είχαν αλλοιωθεί από τη θερμότητα, οι επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι στο σημείο υπήρχε εστία, η οποία είχε χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα.

Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature. Σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, τα στοιχεία προσφέρουν πλέον σαφή τεκμήρια ότι οι πρώιμοι Νεάντερταλ άναβαν και χρησιμοποιούσαν φωτιά με οργανωμένο τρόπο.

Η αρχαιολόγος Σεγολέν Βαντεβέλντ από το Πανεπιστήμιο του Κεμπέκ, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα, χαρακτήρισε την ανεύρεση του πυρίτη «το στοιχείο που σφραγίζει την υπόθεση». Όπως ανέφερε, πρόκειται για την παλαιότερη μέχρι σήμερα ένδειξη ενεργητικής δημιουργίας φωτιάς από ανθρώπινο είδος. Παράλληλα, εκτίμησε ότι τα νέα δεδομένα ανοίγουν τον δρόμο για πιο προσεκτική επανεξέταση και άλλων αρχαίων θέσεων, όπου τα ίχνη φωτιάς ενδέχεται να είχαν περάσει απαρατήρητα.

Με πληροφορίες από Guardian


ΠΗΓΗ


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου
Continue reading

Ακτιβιστής στις 0

Όλα τα μέρη που επισκέφτηκε ο Οδυσσέας προσπαθώντας να επιστρέψει στην Ιθάκη τοποθετούνται στον χάρτη

Περισσότερο από 2.500 χρόνια πριν γράφτηκε το πρώτο ίσως «road story» της ανθρώπινης ιστορίας (ή για την ακρίβεια... sea story) με περιπέτειες και δράση που θα ζήλευε κάθε χολιγουντιανή ταινία, αλλά και ανθρώπινο συναίσθημα, τέρατα και θεούς που μπλέκονται στα πόδια των θνητών.

Η Οδύσσεια του Ομήρου αποτέλεσε από την πρώτη στιγμή ένα διάσημο δημιούργημα που δεν έπαψε ποτέ να μελετάται από τους ανθρώπους. Ο Όμηρος μας αφηγείται ότι ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του έζησαν εξωπραγματικές- αλλά και τελείως ανθρώπινες- περιπέτειες σε ένα δεκαετές ταξίδι σχεδόν σε όλη την λεκάνη της Μεσογείου μέχρι τελικά ο ήρωας να φτάσει μόνος του στην Ιθάκη.

Πέρα από την λογοτεχνική αξία της Οδύσσειας, το έργο μας προσφέρει έναν «χάρτη» για τα μέρη που θα έπρεπε… να αποφεύγει κανείς αν θέλει να ταξιδέψει στην Μεσόγειο. Εμπνευσμένος πιθανότατα από τις γεμάτες φαντασία ιστορίες που μοιράζονταν οι ναυτικοί της εποχής όταν επέστρεφαν στις πατρίδες του, ο Όμηρος έχτισε έναν μοναδικό κόσμο.

Ήδη από την αρχαιότητα όμως, οι άνθρωποι προσπάθησαν – αφαιρώντας τον μύθο και την αλληγορία- να καταλάβουν αν τα μέρη που συνάντησε τις δοκιμασίες του ο Οδυσσέας υπήρχαν στην πραγματικότητα και αν ναι πού βρίσκονταν ακριβώς. Συγγραφείς όπως ο Πολύβιος, ο Ερατοσθένης και ο Στράβων προσφέρουν ήδη τις δικές τους θεωρίες για την «γεωγραφία» της Οδύσσειας καθώς δέχονταν ότι η ιστορία ήταν αληθινή εμπλουτισμένη με ορισμένα στοιχεία φαντασίας. Το 1597 ο χαρτογράφος Αβραάμ Ορτέλιος ήταν ο πρώτος που σχεδίασε έναν χάρτη με τα μέρη όπου ταξίδεψε ο Οδυσσέας (ΦΩΤΟ). Από τότε έχουν δημιουργηθεί πολλοί χάρτες από μελετητές που πρότειναν μια διαδρομή για τα ταξίδια του Οδυσσέα.



Σήμερα, οι περισσότεροι έχουν καταλήξει σε ορισμένα πραγματικά μέρη στον χάρτη που αντιπροσωπεύουν τα μέρη που σταμάτησε ο Οδυσσέας επιστρέφοντας στην πατρίδα του, αν και για πολλά από αυτά υπάρχουν πολλές διφορούμενες απόψεις. Παρακάτω συγκεντρώνουμε τις βασικότερες εξ αυτών.

Η Τροία:

Μόλις ο Δούρειος Ίππος «εισέβαλε» στην Τροία και οι Έλληνες κατάφεραν να κυριαρχήσουν στην πολυπόθητη πόλη είχε έρθει η ώρα της επιστροφής για τους ήρωες. Όπως και οι υπόλοιποι, έτσι και ο Οδυσσέας με τους συντρόφους του μπήκε στα 12 καράβια του και ξεκίνησαν για το ταξίδι της επιστροφής. Για τον πολυμήχανο Ιθακήσιο βασιλιά όμως, θα χρειάζονταν δέκα χρόνια και δεκάδες περιπέτειες μέχρι να επιτελέσει τελικά τον νόστο του.

Ο Γερμανός αρχαιολόγος Ερρίκος Σλήμαν το 1870 ανακάλυψε την περιοχή που θεωρείται ότι βρισκόταν η Τροία ή Ίλιον στα παράλια της Μικράς Ασίας, στην ακτή της βορειοδυτικής Τουρκίας στην πεδιάδα του ποταμού Σκαμάνδρου, στο ύψος μεταξύ της Ίμβρου και της Τενέδου. Στην περιοχή έχουν μέχρι σήμερα βρεθεί υπολείμματα πολλών αρχαίων πόλεων και οι περισσότεροι αρχαιολόγοι και μελετητές συμφωνούν ότι πράγματι εκεί βρισκόταν η αρχαία Τροία.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι θεωρούσαν γεγονός την ιστορικότητα του Τρωικού πολέμου, και την ταύτιση της Ομηρικής Τροίας με τη θέση αυτή στη Μικρά Ασία. Ο Μέγας Αλέξανδρος, για παράδειγμα, επισκέφθηκε την περιοχή το 334 π.Χ. και προσέφερε θυσία στους θρυλούμενους τύμβους των Ομηρικών ηρώων Αχιλλέως και Πατρόκλου.

Οι αρχαίοι Έλληνες ιστορικοί τοποθετούσαν τον Τρωικό πόλεμο στον 12ο, 13ο ή 14ο αιώνα π.Χ.: ο Ερατοσθένης στα 1184 π.Χ., ο Ηρόδοτος το 1250 π.Χ., ο Δουρίς το 1334 π.Χ.

Περιπέτεια 1η: Η χώρα των Κικόνων

Λίγο μετά την αποχώρησή τους από την Τροία, ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του έφτασαν στην χώρα των Κικόνων, οι οποίοι ήδη από την Ιλιάδα αναφέρονται ως σύμμαχοι των Τρώων.

Τα καράβια του Οδυσσέα αποκόπηκαν από τον υπόλοιπο ελληνικό στόλο εξαιτίας μιας τρικυμίας και προσάραξαν αναγκαστικά στους Κίκονες. Η χώρα τους αναφέρεται ως Ισμαρίδα, πόλη των Αρχαίων Θρακών και ταυτίζεται με τη σημερινή Μαρώνεια του νομού Ροδόπης όπου σώζεται μάλιστα μεγάλο τμήμα της αρχαίας πόλης.

Η ομάδα του Οδυσσέα επιτίθεται στους Κίκονες, καταστρέφουν την πόλη τους και κλέβουν τις γυναίκες τους. Οι Κίκονες αντεπιτίθενται σκοτώνοντας 76 από τους συντρόφους του Οδυσσέα. Οι εναπομείναντες μπαίνουν ξανά στα καράβια και συνεχίζουν το ταξίδι τους.

Περιπέτεια 2η: Η χώρα των Λωτοφάγων

Τα καράβια του Οδυσσέα συνεχίζουν το ταξίδι τους νότια. Ωστόσο, στο Ακρωτήριο του Κάβο Μαλιά της Λακωνίας, μια μεγάλη καταιγίδα που κρατά δέκα μέρες τους βγάζει ξανά εκτός πορείας και τους στέλνει προς τις ακτές της Βόρειας Αφρικής, όπου «πιάνουν λιμάνι» στη χώρα των Λωτοφάγων. Εκεί οι ειρηνικοί και φιλόξενοι ντόπιοι τρέφονταν με λωτούς, ένα εξωτικό φρούτο που όποιος το έτρωγε ξεχνούσε το παρελθόν του. Ο Οδυσσέας έστειλε τρεις απ’ τους συντρόφους του να δουν τι άνθρωποι ζούσαν σ’ αυτή τη χώρα κι αυτοί δοκίμασαν τους λωτούς που τους πρόσφεραν οι ντόπιοι ξεχνώντας την πατρίδα. Ανήσυχος ο Οδυσσέας πήγε να τους βρει, τους πήρε με το ζόρι κι αμέσως διέταξε τα καράβια να σαλπάρουν.

Το νησί των Λωτοφάγων, σύμφωνα με τους ερευνητές, βρισκόταν πιθανότατα κοντά στις ακτές της Β. Αφρικής, καθώς στην περιοχή ήταν από την αρχαιότητα ευρύτατα διαδεδομένος ο λωτός. Συγκεκριμένα, θεωρούν ότι πρόκειται για το σημερινό Ζέρμπα ή Τζέρμπα, που διοικητικά ανήκει στην Τυνησία, στον Κόλπο της Σύρτης.

Περιπέτεια 3η: Η χώρα των Κυκλώπων

Η επόμενη περιπέτεια είναι μια από τις πιο διάσημες. Ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του μετά τους Λωτοφάγους ακολούθησαν βορειοανατολική πορεία και σταμάτησαν σε ένα βραχώδες νησί, όπου μπήκαν σε μια σπηλιά για να ξεκουραστούν. Η περιοχή ανήκε στους Κύκλωπες, μονόφθαλμους και γιγάντιους εχθρικούς κτηνοτρόφους, οι οποίοι ήταν παιδιά του θεού Ποσειδώνα. Η σπηλιά άνηκε στον Πολύφημο, ο οποίος όταν τους ανακάλυψε εκεί έφαγε μερικούς από τους συντρόφους του Οδυσσέα. Τελικά ξέφυγαν, όταν ο Ιθακήσιος ήρωας τύφλωσε με ένα μυτερό ξύλο το μοναδικό μάτι του Πολύφημου. Αυτή η κίνηση όμως προκάλεσε την οργή του Ποσειδώνα, ο οποίος θα δυσκόλευε κι άλλο τον νόστο του Οδυσσέα στο μέλλον.

Χάρτης του καθηγητή κλασικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, Πίτερ Στρακ

Οι ερευνητές τοποθετούν το νησί των Κυκλώπων στις Συρακούσες της Σικελίας ένα μέρος που έχει πολλές μεγάλες σπηλιές και θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «σκηνικό» γι’ αυτήν την περιπέτεια, ενώ βρίσκεται πράγματι βορειοανατολικά της Τζέρμπα.

Περιπέτεια 4η: Τα νησιά του Αιόλου

Μετά τους Κύκλωπες, τα καράβια έφτασαν στην «Αιολία», τα νησιά που άνηκαν στον θεό των ανέμων, τον Αίολο. Αυτός αποφάσισε να τους βοηθήσει και τους φιλοξένησε για έναν περίπου μήνα. Όταν ήρθε η ώρα να φύγουν συνέλεξε σε έναν ασκό όλους τους ανέμους και άφησε μόνο τον Ζέφυρο να πνέει ήρεμα, ώστε οι σύντροφοι να βρουν επιτέλους το δρόμο για την Ιθάκη. Παρέδωσε το σάκο στον Οδυσσέα με ρητή εντολή να μην ανοιχτεί μέχρι να φτάσουν. Μετά από ταξίδι εννέα ημερών και ενώ είχαν πλησιάσει την Ιθάκη, η απληστία και η περιέργεια των συντρόφων τους ώθησε να ανοίξουν το σάκο πιστεύοντας ότι θα βρουν χρυσάφι. Έτσι, απελευθέρωσαν όλους τους ανέμους προκαλώντας απίστευτη φουρτούνα. Ο Οδυσσέας γύρισε άρον άρον στον Αίολο. Αυτός τον έδιωξε χωρίς να του δώσει καμιά άλλη βοήθεια, θεωρώντας ότι τον κατέτρεχε η οργή των θεών.

Η «Αιολία» έχει ταυτιστεί με τις Λιπάρες νήσους, οι οποίες βρίσκονται βόρεια της Σικελίας προς τα παράλια της Ιταλίας και αποτελούν ένα σύμπλεγμα οχτώ ηφαιστειογενών νησιών. Ο Αίολος διέμενε στο μεγαλύτερο των νησιών, τη Στρογγύλη, η οποία σήμερα ονομάζεται Στρόμπολι. Ο Όμηρος λέει ότι το νησί είχε γύρω γύρω απόκρημνους βράχους στους οποίους υπήρχε αδιαπέραστο χάλκινο τείχος. Πράγματι, στο νησί υπάρχει ηφαίστειο και οι πλαγιές του σκεπάζονται από σκληρή λάβα, που από μακριά μοιάζουν με χάλκινο τείχος.

Περιπέτεια 5η: Η γη των Λαιστρυγόνων

Οι άνεμοι παρέσυραν τελικά τα πλοία στην Τηλέπυλο, τη χώρα όπου έμεναν οι ανθρωποφάγοι γίγαντες, Λαιστρυγόνες. Όλα τα πλοία – εκτός του Οδυσσέα- έδεσαν στο λιμάνι και ο Οδυσσέας έστειλε συντρόφους να δουν ποιοι μένουν εκεί. Ο βασιλιάς των Λαιστρυγόνων, Αντιφάτης, έφαγε τον έναν και οι άλλοι δυο έτρεξαν έντρομοι στα καράβια να ενημερώσουν τι συνέβη. Καθώς τα πλοία έφευγαν, οι Λαιστρυγόνες πέταξαν εναντίον τους τεράστιους βράχους. Πολύ γρήγορα 11 από τα 12 πλοία- όσα είχαν δέσει στο λιμάνι- χάθηκαν αύτανδρα. Το μόνο που γλίτωσε ήταν το καράβι του Οδυσσέα που είχε δέσει σε έναν βράχο μακριά από λιμάνι.

Η χώρα των Λαιστρυγόνων θεωρείται ότι βρισκόταν στην πεδιάδα του Δρέπανου της δυτικής Σαρδηνίας στα παράλια της Τυρρηνικής Θάλασσας. Μάλιστα, η καταγωγή των Λαιστρυγόνων εντοπίζεται στις παρατηρήσεις των Ελλήνων ναυτικών για τους Γίγαντες του Μόντε Πράμα, τις αρχαίες πέτρινες φιγούρες στη χερσόνησο της Σαρδηνίας. Αυτές οι θεάσεις πιθανότατα έδωσαν αφορμή για ιστορίες γιγαντιαίων, κανιβαλιστικών όντων, με αποκορύφωμα τη δημιουργία του μύθου των Λαιστρυγόνων. Ωστόσο, υπάρχει και η θεωρία ότι οι Λαιστρυγόνες ζούσαν κοντά στο ηφαίστειο της Αίτνας στη Σικελία.

Περιπέτεια 6η: Το νησί της Κίρκης

Με ένα μόνο καράβι πλέον να βρίσκεται στο στόλο του Οδυσσέα, το δικό του, συνεχίζεται το ταξίδι μέχρι που οι άνεμοι τους οδηγούν στο νησί της μάγισσας Κίρκης, γνωστό με το περίεργο όνομα Αιαία. Όταν ο Οδυσσέας έστειλε τρεις συντρόφους του στο παλάτι της Κίρκης, η μάγισσα τους έδωσε να φάνε και να πιούν και αυτοί το έκαναν ακόρεστα. Γι’ αυτό τους μεταμόρφωσε σε γουρούνια. Όταν ο Οδυσσέας το έμαθε πήγε να αντιμετωπίσει την Κίρκη και αποδείχθηκε ότι ο ίδιος ήταν απρόσβλητος από τις μαγείες της χάρη στον Ερμή κάτι που εντυπωσίασε την μάγισσα, η οποία έκανε ξανά τους συντρόφους του Οδυσσέα άντρες. Έτσι, ο Οδυσσέας τα βρήκε με την Κίρκη και όλοι έμειναν στο νησί της για έναν περίπου χρόνο.

Οι απόψεις για το πού βρισκόταν το μυθικό νησί Αιαία διίστανται. Κλασικοί Ρωμαίοι συγγραφείς το τοποθετούν σε μια παραθαλάσσια περιοχή (κι όχι σε νησί) νότια της Ρώμης στο ακρωτήρι κοντά στο όρος Κιρκαίο. Μάλιστα, το 2019 αρχαιολόγοι υποστήριξαν ότι βρήκαν ευρήματα σε μια σπηλιά που μοιάζουν με όσα περιγράφει ο Όμηρος για το νησί. Άλλοι ερευνητές τοποθετούν πάντως το νησί της Κίρκης στην σημερινή Πάλμα ντι Μαγιόρκα των Βαλεαρίδων Νήσων στα ανατολικά της Ισπανίας.

Περιπέτεια 8η: Ο κάτω κόσμος

Η Κίρκη συμβούλευσε τον Οδυσσέα να κατέβει στον Κάτω Κόσμο και να βρει τον μάντη Τειρεσία, για να του πει πώς θα επιστρέψει στη πατρίδα του. Έτσι, έπρεπε να πάει στα πέρατα του Ωκεανού, στη χώρα των Κιμμερίων, όπου βασιλεύει το σκοτάδι, για να πάρει χρησμό από τον μάντη. Ο Τειρεσίας του προφήτεψε όσα μπορεί να τους συμβούν στο νησί του Ήλιου, αλλά και στην Ιθάκη, και τι πρέπει να κάνει μετά τον νόστο του.

Το πού βρίσκεται η είσοδος του Κάτω Κόσμου είναι ένα θέμα που έχει απασχολήσει πολύ τους μελετητές. Κάποιοι προτείνουν τα ανατολικά παράλια της Ιβηρικής Χερσονήσου στο ύψος της Βαρκελώνης, ενώ άλλοι θεωρούν ότι βρίσκεται στα δυτικά παράλια της Ιταλίας, κοντά στην Κύμη της Καμπανίας. Πολλοί θεωρούν ωστόσο ότι το ταξίδι στον Κάτω Κόσμο δεν έχει κανένα γεωγραφικό αντίστοιχο καθώς αποτελεί κάτι το μεταφυσικό.

Περιπέτεια 8η: Το νησί των Σειρήνων

Μετά την κάθοδο στον Κάτω Κόσμο, το ταξίδι συνεχίζεται και το καράβι του Οδυσσέα πλησιάζει τις Σειρήνες. Αυτές ήταν επικίνδυνα όντα με σώμα πουλιού και κεφάλι γυναίκας. Το τραγούδι τους παρέσυρε τους ναυτικούς στο νησί τους, όπου τους έτρωγαν. Ο Οδυσσέας ενημερωμένος από την Κίρκη, βούλωσε με κερί τα αυτιά των συντρόφων του και διέταξε να τον δέσουν στο κατάρτι για να μπορέσει να ακούσει το μαγευτικό τραγούδι, αλλά να μην παρασυρθεί από αυτό. Τους διέταξε μάλιστα να μην τον λύσουν ό,τι κι αν τους πει. Έτσι κατάφεραν να περάσουν αλώβητοι.



Οι Σειρήνες θεωρείται ότι ζούσαν στο νησί της Κορσικής κατά μία εκδοχή, ενώ κατά μια άλλη (που παραδίδει ο Ησίοδος) βρίσκονταν στο νησί Ανθεμόεσσα του Τυρρηνικού πελάγους, στο στενό της Μεσσήνης μεταξύ Σικελίας και Καλαβρίας. Παρόλο που δεν διασώζεται αυτό το όνομα του νησιού πιθανολογείται ότι ταυτίζεται με τα νησιά Ίσκια ή Κάπρι στον κόλπο της Νάπολης. Αλλες παραδόσεις τοποθετούν τις σειρήνες στο Ακρωτήριο του Φάρου στη Σικελία ή στις νήσους Σειρηνούσες κοντά στην Ποσειδωνία της Κάτω Ιταλίας. Όλες οι τοποθεσίες περιγράφονταν ως μέρη που περιβάλλονταν από γκρεμούς και βράχια.

Περιπέτεια 9η: Τα στενά της Σκύλλας και της Χάρυβδης

Η επόμενη δοκιμασία ήταν το στενό της Σκύλλας και της Χάρυβδης. Εκεί παραμόνευε η Χάρυβδη που συνέθλιβε τα πλοία ανάμεσα στους πανύψηλους απότομους βράχους και η Σκύλλα που άρπαζε και έτρωγε τους ανυποψίαστους ναυτικούς. Ο Οδυσσέας κατάφερε να περάσει το πλοίο στην άλλη πλευρά, ωστόσο έχασε πάρα πολλούς συντρόφους του.

Οι περισσότεροι συμφωνούν ότι η Σκύλλα και η Χάρυβδη βρίσκονταν στη σημερινή Μεσσήνη, τη στενή λωρίδα θάλασσας ανάμεσα στην Ιταλία και τη Σικελία.

Περιπέτεια 10η: Η χώρα του Ήλιου

Εξαντλημένοι ο Οδυσσέας και οι εναπομείναντες σύντροφοί του ταξίδευαν στη θάλασσα ώσπου αντίκρισαν το νησί, όπου βρισκόταν το βασίλειο του θεού Ήλιου, τη Θρινακία. Οι ναύτες απαίτησαν να σταματήσουν για να ξεκουραστούν και ο μοναδικός όρος που τους ετέθη ήταν να μην πειράξουν τα ιερά βόδια του Ήλιου. Αφού όμως επί έναν μήνα έτρωγαν μόνο ψάρια και παρά τις αντιρρήσεις του Οδυσσέα, ο οποίος ήξερε από τον Τειρεσία τι τους περιμένει, οι σύντροφοι έσφαξαν το κοπάδι και το έφαγαν. Ο θεός για να τους εκδικηθεί, ζήτησε από το Δία να στείλει τους τρομερούς του κεραυνούς μόλις θα έφευγαν από το λιμάνι. Η καταιγίδα βύθισε το πλοίο και όλο το πλήρωμα. Μόνο ο Οδυσσέας σώθηκε, αφού δεν είχε φάει από τα βόδια, χρησιμοποιώντας την καρίνα ως σανίδα σωτηρίας.

Αρκετές φορές η Θρινακία ταυτίζεται με τη Σικελία, καθώς το όνομά της μοιάζει με το όνομα Τρινακρία (= με τρεις άκρες), ονομασία της Σικελίας εξαιτίας του τριγωνικού της σχήματος. Ωστόσο, το νησί ταυτίζεται επίσης και με τη Μάλτα.

Περιπέτεια 11η: Το νησί της Καλυψούς

Ο Οδυσσέας θαλασσοδαρμένος έφτασε το νησί της νύμφης Καλυψούς, κόρης του Άτλαντα, το οποίο ονομαζόταν Ωγυγία. Η Καλυψώ περιμάζεψε το μισοπεθαμένο Οδυσσέα, τον φρόντισε και τελικά τον ερωτεύτηκε. Έμειναν μαζί επτά χρόνια, αλλά η μελαγχολία του Οδυσσέα για τον νόστο συγκίνησε τους Θεούς οι οποίοι αποφάσισαν ότι ήρθε η ώρα να τον βοηθήσουν να επιστρέψει. Έτσι, διέταξαν την Καλυψώ να τον βοηθήσει να φύγει, όπως και έγινε.

Υπάρχουν επίσης πολλές απόψεις για τον τόπο που αποτελούσε το νησί της Ωγυγίας. Έχει προταθεί ήδη από τον 4ο αιώνα πΧ και τον φιλόσοφο Ευήμερο ότι η Ωγυγία ταυτίζεται με το μικρότερο νησί τους Αρχιπελάγους της Μάλτας, το νησί Γκόζο. Υπάρχει και η άποψη ότι βρισκόταν στο νησί της Κέρκυρας (η οποία ωστόσο συνήθως αποδίδεται στην χώρα των Φαιάκων) αλλά και στο νησί των Οθωνών, το δυτικότερο σημείο της Ελλάδας που βρίσκεται βορειοδυτικά της Κέρκυρας. Κάποιοι άλλοι, όπως ο Πλούταρχος, προτείνουν μια πιο τολμηρή εναλλακτική τοποθετώντας την Ωγυγία στον Ατλαντικό Ωκεανό.

Περιπέτεια 12η: Το νησί των Φαιάκων

Φεύγοντας από το νησί της Καλυψούς, έφτασε η στιγμή που ο Οδυσσέας αντιμετώπισε την οργή του Ποσειδώνα ως τιμωρία για την τύφλωση του Πολύφημου. Ο θεός προκάλεσε τεράστια θαλασσοταραχή και ο Οδυσσέας ξεβράστηκε γυμνός και σε άθλια κατάσταση σε έναν άγνωστο τόπο, τη Σχερία. Ευτυχώς εκεί βρήκε φιλόξενους ανθρώπους, τους Φαίακες, οι οποίοι είχαν βασιλιά τον Αλκίνοο. Αυτοί του πρόσφεραν κάθε φροντίδα και ο Οδυσσέας τους άνοιξε την καρδιά του αφηγούμενος τις περιπέτειες που ζούσε τα τελευταία δέκα χρόνια. Οι Φαίακες τελικά τον βοήθησαν να επιστρέψει επιτέλους στην πολυπόθητη Ιθάκη.

Η Σχερία ταυτίζεται από τους περισσότερους με τη σημερινή Κέρκυρα, καθώς ο Όμηρος περιγράφει το νησί των Φαιάκων ως ένα καταπράσινο νησί με πολλά νερά κάτι που ισχύει και για την Κέρκυρα. Ακόμα και ο Θουκυδίδης στην ιστορία του κάνει τη συγκεκριμένη σύνδεση.

Ωστόσο, μοιάζει περίεργο ότι οι Φαίακες δεν φαίνεται να ξέρουν τον Οδυσσέα, τον βασιλιά της Ιθάκης που βρίσκεται πολύ κοντά στην Κέρκυρα. Επίσης, ο Οδυσσέας κάποια στιγμή τους λέει: «Υπολογίστε με ως φίλο σας, παρόλο που ζω τόσο μακριά από εσάς». Αυτά τα στοιχεία ώθησαν ορισμένους να απορρίψουν την Κέρκυρα ως πιθανή Σχερία. Αντίθετα, έχει προταθεί η μινωική Κρήτη (δεδομένου ότι οι Φαίακες εμφανίζονται πολύ ειρηνικοί και δεν έχουν αναμειχθεί στον Τρωικό Πόλεμο), ενώ άλλοι την ταυτίζουν με την μυθική Ατλαντίδα του Πλάτωνα. Ο Στράβων και ο Πλούταρχος είχαν προτείνει ότι η Σχερία βρισκόταν στον Ατλαντικό Ωκεανό.

Η Ιθάκη:

Τελικά, ο Οδυσσέας φτάνει στην πολυαγαπημένη του Ιθάκη μετά από 10 χρόνια πολέμου στην Τροία και άλλα 10 περιπλανήσεων, όπου πριν τελικά βασιλέψει ανέφελα ξανά, σκοτώνει όλους τους μνηστήρες που διεκδικούσαν την πιστή του Πηνελόπη και εποφθαλμιούσαν τον θρόνο του.

Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι οι ερευνητές δεν είναι σίγουροι ότι η Ιθάκη του Οδυσσέα είναι πράγματι η σημερινή Ιθάκη παρά το ίδιο όνομα και αρχαιολογικούς και ιστορικούς συσχετισμούς που φέρεται να αποδεικνύουν τον συσχετισμό. Μερικοί μελετητές υποστήριξαν ότι η Ιθάκη του Οδυσσέα είναι στην πραγματικότητα η Λευκάδα και άλλοι την ταυτίζουν με ολόκληρη ή μέρος της Κεφαλονιάς, παρόλο που δεν υποστηρίζεται από γεωγραφικά, ιστορικά ή αρχαιολογικά στοιχεία.

Επίλογος

Το αν ο Όμηρος είχε στο μυαλό του πραγματικές τοποθεσίες όταν περιέγραφε το ταξίδι του Οδυσσέα ή όχι είναι σίγουρα κάτι που δεν θα το μάθουμε ποτέ. Όπως μόνο εικασίες θα παραμείνουν όλες οι περιοχές που έχουν προτείνει κατά καιρούς οι διάφοροι ερευνητές και αρχαιολόγοι. Αυτό που σίγουρα έχει σημασία είναι ότι ο Όμηρος κατάφερε να μεταφέρει σε γραπτό λόγο ένα κείμενο απαράμιλλης αξίας και με τόσο πλούσια περιπέτεια όσο λίγοι έκαναν τις επόμενες χιλιετίες.





Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου
Continue reading
Εγγραφή σε: Αναρτήσεις (Atom)