Articles by "ΒΠΠ"

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΒΠΠ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Ακτιβιστής στις 0

Σχεδόν ογδόντα δύο χρόνια από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στο Σκοπευτήριο Καισαριανής, οι τελευταίες τους στιγμές αποκτούν, για πρώτη φορά, πρόσωπο, με διεθνή Μέσα Ενημέρωσης να κάνουν εκτενείς αναφορές και αφιερώματα στην πρόσφατη ανακάλυψη των φωτογραφιών τους λίγο πριν από το απόσπασμα.

Με το αφιέρωμα υπό τον τίτλο «Τώρα μπορούμε να δούμε το θάρρος τους», ο Guardian αναδεικνύει τη διεθνή διάσταση μιας ανακάλυψης που έχει αφήσει ισχυρό συγκινησιακό, ιστορικό και πολιτικό αποτύπωμα στην Ελλάδα: τις άγνωστες έως σήμερα φωτογραφίες της 1ης Μαΐου 1944, που αποτυπώνουν τους μελλοθάνατους να βαδίζουν με το κεφάλι ψηλά προς το εκτελεστικό απόσπασμα

Οι εικόνες, οι οποίες εμφανίστηκαν αιφνιδιαστικά προς πώληση στο διαδίκτυο και πλέον βρίσκονται σε διαδικασία απόκτησης από το ελληνικό κράτος, θεωρούνται τεκμήρια υψίστης ιστορικής σημασίας.

Δεν καταγράφουν απλώς ένα από τα πιο εμβληματικά εγκλήματα της ναζιστικής Κατοχής, αλλά επαναφέρουν με οπτική αμεσότητα μια στιγμή που έχει χαραχθεί βαθιά στη συλλογική μνήμη.

Αναλυτικά το άρθρο του Guardian

Στο γεμάτο βιβλία γραφείο του, ο Βαγγέλης Σακκάτος επεξεργάζεται τις εικόνες με τους άνδρες παραταγμένους μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα. Οι εκτελέσεις της Πρωτομαγιάς του 1944 τον στοιχειώνουν από τότε που ήταν παιδί. «Ο ηρωισμός τους ήταν θρυλικός», λέει ο βετεράνος της Aριστεράς, καρφώνοντας το βλέμμα του στις φωτογραφίες που κυριαρχούν τις τελευταίες ημέρες στον ελληνικό Τύπο, προκαλώντας οργή αλλά και δέος. «Τα χρόνια μπορεί να πέρασαν, αλλά δεν έχω ξεχάσει».

Στα 96 του χρόνια, ο Σακκάτος δεν φανταζόταν ποτέ ότι θα ερχόταν η στιγμή που θα μπορούσε να «δώσει πρόσωπο» στους πρωταγωνιστές μιας τραγωδίας που έμελλε να καταγραφεί ως μία από τις πιο φρικτές θηριωδίες της ναζιστικής Κατοχής. Οι 200 κομμουνιστές, που εκτελέστηκαν με ριπές πολυβόλων στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, σε απόσταση μικρότερη των 2 χλμ από το διαμέρισμά του στον πρώτο όροφο πολυκατοικίας, έχασαν τη ζωή τους σε αντίποινα για τη φονική ενέδρα κομμουνιστών ανταρτών σε Γερμανό στρατηγό λίγες ημέρες νωρίτερα.

Οι φωτογραφίες δείχνουν τους άνδρες να βαδίζουν προς το σημείο εκτέλεσης στην Αθήνα, με το κεφάλι ψηλά και να κοιτούν ευθεία στον φακό, φαινομενικά ατρόμητοι. Σύμφωνα με τις ιστορικές μαρτυρίες, προχωρούσαν προς τον θάνατο τραγουδώντας αντάρτικα τραγούδια, σε μια ύστατη πράξη αντίστασης. «Αυτό ακούγαμε πάντα», λέει ο Σακκάτος, ο οποίος επί χρόνια αγωνίστηκε μαζί με άλλους αριστερούς για την ανέγερση μνημείου προς τιμήν τους. «Και τώρα μπορούμε να δούμε το θάρρος τους με τα ίδια μας τα μάτια».

Μέχρι την περασμένη εβδομάδα, όταν οι φωτογραφίες αναρτήθηκαν προς πώληση στο eBay από τον Τιμ ντε Κρεν, Βέλγο συλλέκτη που ειδικεύεται σε αντικείμενα του Τρίτου Ράιχ, δεν ήταν γνωστό αν υπήρχαν αυτά τα ντοκουμέντα.

Ελλείψει οπτικών τεκμηρίων, οι τελευταίες στιγμές των κομμουνιστών είχαν καταγραφεί κυρίως μέσα από τα χειρόγραφα σημειώματα που είχαν πετάξει από τα φορτηγά, καθώς μεταφέρονταν προς την εκτέλεση από το Μπλοκ 15, το διαβόητο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου, στα δυτικά προάστια της Αθήνας, όπου κρατούνταν πολιτικοί κρατούμενοι.

Την Παρασκευή, ύστερα από ημέρες έντονων αντιδράσεων που προκάλεσε η δημοσιοποίηση των φωτογραφιών, το υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε ότι υπέγραψε προκαταρκτική συμφωνία με τον Ντε Κρεν για την αγορά τους, αφού ο συλλέκτης τις απέσυρε από την πλατφόρμα. Τα αντίτυπα, τα οποία φέρεται να έχουν ληφθεί από τον Χέρμαν Χόιερ, υπολοχαγό της Βέρμαχτ, συνιστούν «μνημείο εξαιρετικής ιστορικής σημασίας», όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση.

Ελάχιστα γεγονότα στη συλλογική μνήμη μιας χώρας που υπέμεινε περισσότερα από τρία χρόνια γερμανικής κατοχής έχουν ασκήσει τόσο ισχυρή επιρροή. Οι εκτελέσεις της Πρωτομαγιάς – που θεωρούνται κορυφαία στιγμή της κομμουνιστικής αντίστασης κατά των ναζί – ενέπνευσαν μερικούς από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες δημιουργούς. Ποιητές, στιχουργοί, ζωγράφοι και κινηματογραφιστές έχουν αντλήσει έμπνευση από ένα επεισόδιο που έκτοτε έχει χαραχθεί βαθιά στη λαϊκή συνείδηση.

«Είναι άλλο να ακούς για τη γενναιότητά τους και άλλο να τη βλέπεις», δήλωσε ο Γιάννης Έρης, εθελοντής του Κομμουνιστικού Κόμματος που ξεναγεί επισκέπτες στο Σκοπευτήριο και στο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης της Καισαριανής. «Τώρα γνωρίζουμε ότι στάθηκαν μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα όχι μόνο με τεράστια υπερηφάνεια, αλλά υψώνοντας και τις γροθιές τους. Το προηγούμενο βράδυ είχαν φροντίσει να πλυθούν και να ξυριστούν. Δεν φοβήθηκαν αυτό που επρόκειτο να συμβεί. Το αντιμετώπισαν ως τιμή».

Οι εκτελέσεις σημειώθηκαν μερικούς μήνες πριν από την αποχώρηση των ηττημένων πλέον δυνάμεων του Χίτλερ από την Ελλάδα, τον Οκτώβριο του 1944, περισσότερο από τρία χρόνια μετά την είσοδο της Βέρμαχτ στην Αθήνα και τέσσερα χρόνια αφότου ο Μπενίτο Μουσολίνι διέταξε την εισβολή στην Ελλάδα από την κατεχόμενη από τους Ιταλούς Αλβανία.

Ο Χέρμαν Χόιερ, που υπηρετούσε στην Ελλάδα από το 1943, εκτιμάται ότι ανήκε σε μονάδα που είχε αποσταλεί από το υπουργείο Διαφώτισης και Προπαγάνδας του Γιόζεφ Γκέμπελς, με αποστολή την καταγραφή της καθημερινής ζωής στα κατεχόμενα εδάφη. «Οι εικόνες μάς επιτρέπουν να πλαισιώσουμε το δράμα της κατεχόμενης Ελλάδας και μέσα από το βλέμμα του κατακτητή», ανέφερε σε δήλωσή της η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη.

Η συλλογή εκτιμάται ότι περιλαμβάνει συνολικά 262 φωτογραφίες, ορισμένες από τις οποίες φέρουν τη χειρόγραφη ένδειξη «Aten 1.5.44» – την ημερομηνία της σφαγής.

Έλληνες ιστορικοί, οι οποίοι επί χρόνια επισημαίνουν τη φτωχή αρχειακή τεκμηρίωση της περιόδου, χαρακτηρίζουν τις εικόνες εξαιρετικής σημασίας, τονίζοντας ότι η απρόσμενη ανακάλυψή τους δεν θα ενισχύσει μόνο την έρευνα γύρω από τα εγκλήματα της ναζιστικής εποχής, αλλά θα «δημιουργήσει» χώρο για ευρύτερη συζήτηση σχετικά με τον αιματηρό Εμφύλιο Πόλεμο του 1946-49 που ακολούθησε την απελευθέρωση της χώρας.

Για δεκαετίες, το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας (ΚΚΕ) ήταν εκτός νόμου και η μνήμη γεγονότων όπως οι εκτελέσεις της Πρωτομαγιάς παρέμενε απαγορευμένη, εν μέρει επειδή η πρόσβαση σε χώρους όπως το Σκοπευτήριο της Καισαριανής ήταν περιορισμένη. Μέχρι την κατάρρευση της στρατιωτικής δικτατορίας το 1974, διαδοχικές δεξιές κυβερνήσεις περιθωριοποιούσαν τον ρόλο που διαδραμάτισε η αριστερά στην Αντίσταση κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Τις τελευταίες ημέρες, συγγενείς θυμάτων που αναγνώρισαν προγόνους τους στις φωτογραφίες έχουν βγει δημόσια, ζητώντας να αναγνωριστούν επιτέλους τα γεγονότα αυτής της τραυματικής περιόδου.

Οι φωτογραφίες των 200 της Καισαριανή στην ιστοσελίδα της διαδικτυακή δημοπρασίας.

«Επιτέλους, έχουμε οπτική επιβεβαίωση αυτού που στοιχειώνει την ελληνική αριστερά εδώ και δεκαετίες», δηλώνει ο Κωστής Καρπόζηλος, καθηγητής Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. «Οι εικόνες αυτές θα ανοίξουν τον δρόμο για μια αναγκαία συζήτηση γύρω από την πολιτική της μνήμης στη σύγχρονη Ελλάδα, η οποία για πολύ καιρό επισκιαζόταν από τις διαιρέσεις του Εμφυλίου».

Ενδεικτικός του κλίματος έντασης ήταν ο βανδαλισμός της μαρμάρινης πλάκας που τιμά τη μνήμη των 200 από ακροδεξιούς μέσα σε λίγες ώρες από τη δημοσιοποίηση των φωτογραφιών το περασμένο Σαββατοκύριακο.

Την Παρασκευή, το μνημείο μπροστά στον τοίχο όπου εκτελέστηκαν οι άνδρες είχε καλυφθεί από σωρό κόκκινων γαρυφάλλων, ένδειξη –όπως σημειώνουν αρμόδιοι– της αυξημένης προσέλευσης πολιτών που θέλησαν να αποτίσουν φόρο τιμής.

«Υπήρξε τεράστια συναισθηματική ανταπόκριση σε αυτές τις εικόνες», εξηγεί ο Αναστάσης Γκίκας από το Τμήμα Ιστορίας της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος. «Δεχόμαστε καταιγισμό τηλεφωνημάτων από απογόνους των νεκρών συντρόφων μας που ζητούν να επιστρέψουν οι φωτογραφίες στην Ελλάδα. Εδώ ανήκουν και εδώ πρέπει να εκτεθούν δημόσια, ώστε να μπορούν όλοι να τις δουν».



Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου
Continue reading

Ακτιβιστής στις 0
Το μνημείο για τους 104 εκτελεσμένους κομμουνιστές στα Διαβατά

του Σπύρου Κουζινόπουλου

Είχε και η Βόρεια Ελλάδα το δικό της «Σκοπευτήριο Καισαριανής», τη δική της μεγάλη ομαδική εκτέλεση 104 συνολικά κομμουνιστών που στήθηκαν από τους Ναζί κατακτητές στα έξι μέτρα και εκτελέστηκαν στα έξι μέτρα, στις 6 Ιουνίου 1944 και μάλιστα με μία αστεία δικαιολογία: Την καταστροφή από το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ τηλεφωνικών καλωδίων και τον εκτροχιασμό τρένου στην περιοχή της Κατερίνης!

Η εκτέλεση, έγινε στην περιοχή του Ντουντουυλάρ (Διαβατά), στο 9ο χιλιόμετρο του παλιού δημόσιου δρόμου Θεσσαλονίκης-Κιλκίς. Οι περισσότεροι από τους εκτελεσμένους,96 τον αριθμό, κρατούνταν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης «Παύλος Μελάς» της Θεσσαλονίκης, ενώ κάποιοι από αυτούς είχαν μεταφερθεί από τις φυλακές του Γεντί Κουλέ και την κλινική Βαγιανού, όπου βρίσκονταν η ανακριτική υπηρεσία της Γκεστάπο, Η εκτέλεση από τους άνδρες του γερμανικού αποσπάσματος έγινε κατά ομάδες και στη συνέχεια τα άψυχα κουφάρια πετιούνταν σε μεγάλους λάκκους που είχαν ανοιχτεί νωρίτερα.


Το μέλος της Κ.Ε.του ΚΚΕ Κώστας Χατζήμαλος
που ήταν ένας από τους 104 εκτελεσμένους

Σημειώνεται ότι οι εκτελέσεις από τους Ναζί στη διάρκεια της κατοχής γίνονταν σε διάφορα σημεία της ευρύτερης περιοχής της Θεσσαλονίκης. Και κυρίως στο «Κόκκινο Σπίτι» (εκεί όπου σήμερα είναι το «Θέατρο Γης»), στο Σέδες, στη Μίκρα, στα Σφαγεία και στα Διαβατά όπου έγινε η μεγάλη εκτέλεση με τους 104 κομμουνιστές που στήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα στις 6 Ιουνίου 1944. Μεταξύ των οποίων ήταν και ο 36χρονος καθηγητής Κώστας Χατζήμαλης, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ και Γραμματέας της Κομματικής Οργάνωσης Θεσσαλονίκης. Οι μελλοθάνατοι σ΄αυτή την τελευταία μεγάλη ομαδική εκτέλεση,, που κρατούνταν άλλοι στο Γεντί Κουλέ και άλλοι στο στρατόπεδο «Παύλος Μελάς» οδηγήθηκαν με έξι στρατιωτικά φορτηγά στον τόπο της εκτέλεσης, επρόκειτο δε για την μεγαλύτερη ομαδική εκτέλεση που έγινε από τους χιτλερικούς κατακτητές στη Βόρεια Ελλάδα.

Όπως προκύπτει από έναν πρώτο κατάλογο που είχε σχηματίσει λίγο μετά την απελευθέρωση η Επιτροπή Πόλης Θεσσαλονίκης του ΕΑΜ και δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Ελευθερία, συνολικά εκτελέστηκαν και θάφτηκαν σε ομαδικούς τάφους στη διάρκεια της κατοχής 749 Θεσσαλονικείς ή άλλοι που κατάγονταν από διάφορα σημεία της χώρας, από τους οποίους: 48 στα νεκροταφεία της Ευαγγελίστριας, 67 στην τούμπα του στρατοπέδου «Παύλος Μελάς», 51 στο «Κόκκινο Σπίτι», 67 στα βυρσοδεψεία (Σφαγεία), 212 στο Ντουντουλάρ (Διαβατά), 56 στον Γαλλικό (Νέα Μαγνησία), 163 στη Μίκρα, 50 στη Γουμένισσα, 10 στην Αξιούπολη, 13 σε ένα βαγόνι θανάτου μεταξύ Βαρικού Πιερίας και Λιτοχώρου και άλλοι 10 σε ένα δεύτερο βαγόνι θανάτου. Συνολικά δηλαδή 749 άτομα.

Λεωνίδας Γιασημακόπουλος


“Εκδικηθείτε μας, κάτω οι φασίστες

Συγκλονίζει ακόμη και σήμερα, ογδόντα δύο χρόνια από τότε, η υπέροχη πατριωτική στάση των 104 μελλοθάνατων, λίγο πριν οδηγηθούν στο εκτελεστικό απόσπασμα, όπως την κατέγραψε στο προσωπικό ημερολόγιο που κρατούσε κρυφά στου “Παύλου Μελά” ο συγκρατούμενός τους Λεωνίδας Γιασημακόπουλος:

“Στους συγκεντρωμένους περνούν ανά δύο τας χειροπέδας. Εν τω μεταξύ οι λοιποί, όσον βλέπουν την τόσον προφυλακτικήν μεταφοράν των, ενόησαν πλέον τι τους περιμένει και γιαυτό ξέσπασαν. Παραδίδουν τα πράγματά των σε γνωστούς. Αφήνουν σημειώματα και παραγγελίες δια τους δικούς των. Και μέσα στην μικρή αυλή το στρώνουν στο χορό τραγουδώντας: «Έχε γεια καϋμένε κόσμε… και οι Έλληνες δεν ζούνε δίχως την ελευθεριά». Όλοι νέοι, λεβεντόκορμοι, παλληκάρια με τα όλα των. Ο μικρότερος όλων, Αλέξανδρος Αθ. Βαλαβάνης, ετών 17, φωνάζει στους απομένοντες: «Έχετε θάρρος! Εκδικηθείτε μας! Κάτω οι φασίστες». Ο φοιτητής της δασολογίας Δημήτριος Μάργαρης εις τον προτείνοντα το πιστόλι του Γερμανόν δια να παύση το τραγούδι του, με περιφρόνηση του είπε: «Τι περιμένεις, τράβα. Τι σημαίνει μισή ώρα μπροστά ή πίσω. Άνανδροι, ψεύτες, δολοφόνοι. Νάστε βέβαιοι πως και η σειρά σας θα έλθη. Η Ελλάς είναι Λερναία Ύδρα και θα σας φάγη. Εμείς είμαστε 104, αλλά πίσω μας αφήνουμε εκατομμύρια και όλοι τους είναι Έλληνες εκδικητές”.

Έτσι με θάρρος και αξιοπρέπεια, με ψηλά το κεφάλι, βάδισαν προς τον τόπο μαρτυρίου οι 104 κρατούμενοι κομμουνιστές και αριστεροί πατριώτες. Με συναίσθηση ότι η θυσία τους γίνεται για την Ελευθερία και την τιμή της χώρας, για την τιμή της Ελλάδας, κάνοντας τους συγγενείς τους να μιλούν ακόμη και σήμερα για την ανδριοσύνη που έδειξαν. Και όπως λέει η εγγονή του Κώστα Πλωμαρίτη, η Καίτη Πλωμαρίτου-Αραμπατζή:

“Είμαστε περήφανοι για τον παππού μας! Ήταν ένας ευγενικός, καλλιεργημένος, δοτικός, μεγαλόψυχος άνθρωπος που αγωνίστηκε ενάντια στους κατακτητές και το πλήρωσε με την ζωή του. Θα τον θυμόμαστε με αγάπη και σεβασμό”!


Η τελευταία επιστολή

Λϊγο πριν την εκτέλεση ο Πλωμαρίτης θα στείλει στους δικούς του επιστολή στην οποία έγραφε:

Εν στρατοπέδω Παύλου Μελά Θεσσαλονίκης

Δευτέρα 5-6-1944

Αγαπημένο μου παιδί Γιάννη,

Τώρα που παύω να σε κηδεμονεύω, σαν φυσικός πατέρας, και του λοιπού θα σε κηδεμονεύει η καλή σου μαμά, έχω να σου προτείνω τα κάτωθι, που θα είναι τρόπον τινά και η διαθήκη μου.

Το αύριο θα είναι αξημέρωτο για μένα.

Ότι βλέπεις από μακριά να λάμπει σαν χρυσός, πλησίασέ το, ψηλάφισέ το, μήπως είναι στιλβωμένος μπρούτζος ή χαλκός.

Ελπίζω στην αιώνια νύχτα μου, οι μορφές σας να φωσφορίζουν στα μάτια της ψυχής μου...

Γιάννη, έχω εμπιστοσύνη σε σένα. Θα τα πας πολύ καλά. Θέλω όμως αυτά που θα δημιουργείς να τα μοιράζεσαι με τα αδέλφια σου. Θέλω να αγαπάς πραγματικά σαν πατέρας και αδελφός τα αδέλφια σου Διαμαντή και Γιώργο και να φροντίζεις να μην τα πειράζει κανείς, να μην τα κάνει κανείς να κλαίνε και να μην φεύγεις ποτέ από κοντά τους.

Κάθε ημέρα να μελετάς και να γράφεις ένα οιονδήποτε κείμενο. Και όπως δεν είναι δυνατόν να ζήσεις δίχως τροφή, έτσι να φροντίζεις καθημερινώς να μελετάς και να γράφεις ανελλιπώς και αν ακόμη έχεις πολύ δουλειά την ώρα της αναπαύσεώς σου, κάτι να έχεις προς μελέτη, είτε βιβλίο, είτε εφημερίδα.

Θέλω να διατηρήσεις τη διακεκριμένη θέση και εκτίμηση την οποία δημιούργησα στη μικρή κοινωνία του χωριού και με τους τρόπους σου, τη συμπεριφορά σου, να εξαναγκάζεις τον καθένα να σε εκτιμά και να λέει ότι είσαι παιδί του Κώστα Πλωμαρίτη.

Να είσαι τολμηρός μεν αλλά να μην ενθουσιάζεσαι γρήγορα, να σε διακρίνει ψυχραιμία σε κάθε περίπτωση χωρίς να απογοητεύεσαι αμέσως.

Όλα τα ανωτέρω έχω την πεποίθηση ότι θα τα φυλάξεις βαθιά χαραγμένα στην ψυχή σου.

Σας φιλώ

ο πατέρας σας

Κώστας Πλωμαρίτης

Από τους εκτελεσμένους, η συντριπτική πλειοψηφία κατάγονταν από τα χωριά και τις πόλεις της Μακεδονίας (νομοί Θεσσαλονίκης, Ημαθίας, Πιερίας, Σερρών κ.α., ενώ ανάμεσά στους 104 πατριώτες που βρήκαν το θάνατο την αποφράδα εκείνη ημέρα, εξαιτίας της τυφλής εκδικητικής μανίας του φασιστικού θηρίου, ήταν, χωρίς να γνωρίζουν οι κατακτητές την πραγματική του ταυτότητα, ο 36χρονος καθηγητής Κώστας Χατζήμαλης, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ.


Μία μαρτυρία στη «Λαϊκή Φωνή»

Ένα ακριβώς χρόνο μετά την εκτέλεση των 101 ηρώων, στις 6 Ιουνίου 1945, η ημερήσια εφημερίδα Λαϊκή Φωνή, που εκδίδονταν τότε στη Θεσσαλονίκη και ήταν όργανο του Μακεδονικού Γραφείου του ΚΚΕ, δημοσίευε τη μαρτυρία ενός πρώην κρατούμενου του «Παύλου Μελά» που έζησε όλη τη φρίκη της μεταφοράς για εκτέλεση των μελλοθάνατων. Όπως περιέγραφε:

… Ένα ουρλιαχτό σφύριγμα του φύλακα, μας φέρνει όλους στα παράθυρα του θαλάμου. Ο φύλακας με σκυμένο το κεφάλι και με ένα χαρτί στο χέρι μπαίνει στο κτίριο των υποδίκων και ανεβαίνει τις σκάλες. Φεύγει και η τελευταία μας ελπίδα. Κανείς δεν τολμά να κοιτάξει τον άλλο, γιατί τα μάτια θα πουν ότι δεν τολμο΄νυ να αρθρώσουν τα χείλη.

Ένα κλειστό αυτοκίνητο, η κλούβα, σταματά στα γραφεία και ξερνά τους λυσσασμένους πεταλάδες. Ο αρχιφύλακας με επίσημο πανηγυρικό ύφος, λυγίζει σε κάθε προσταγή τους. Ακούγεται θόρυβος στις σκάλες. ΟΙ μελλοθάνατοι κατεβαίνουν κατά δεκάδες. Όλοι χαμογελαστοί, αποφασισμένοι να αντικρύσουν παλικαρίσια τους άνανδρους χιτλερικούς φονιάδες. Πετούν τα τρόφιμά τους, κονσέρβες του Ερυθρού Σταυρού, στους φύλακες που σαν πειναλέοι σκύλοι τ’ αρπάζουν λαίμαργα.

Ξεσπούν σε αντιφασιστικά τραγούδια. Ζητωκραυγάζουν. Ζήτω η Ελλάδα. Ζήτω η λευτεριά. Ζήτω οι αντάρτες. Ζήτω το ΕΑΜ.

Εμείς μαρμαρωμένοι, μεσ’ από τα σίδερά μας, κλαίμε, χωρίς να αρθρώνουμε λέξη. Ο αξέχαστος φοιτητής Τάκης Μάργαρης μας καθησυχάζει: «Μην κλαίτε, ο αγώνας θέλει θυσίες. Εσείς θα ζήσετε. Εκδικηθείτε μας». Ο Βασίλης Χαλκιόπουλος σέρνει το χορό του Ζαλόγγου μπρος στους έκθαμβους, αφηνιασμένους πεταλάδες.

Ακολουθούν σκηνές ασύλληπτες, άφθαστου μεγαλείου! Ξαναζεί το Ζάλογγο! Ξαναζεί το Μεσολόγγι! Ο χάρος σταματά… υποχωρεί σκιαγμένος… και μόνο ο φασισμός γελά σαρκαστικά….

101 ήρωες, νέοι, παλληκάρια, φοιτητές, διανοούμενοι, εργάτες, αγρότες, μέλη του ΕΑΜ και του ΚΚΕ, αντιπρόσωποι απ’ όλη την Ελλάδα έπεσαν σαν σήμερα, 6 Ιούνη 1944, θύματα του γερμανικού φασισμού και των ντόπιων εθνοπροδοτών… Άφησαν άκλαυστα την τελευταία τους πνοή που γέννησε τη ζήδωρη αύρα της λευτεριάς μας…». 4


Τα ονόματα των εκτελεσμένων ηρώων

Τα ονόματα των εκτελεσμένων στις 6 Ιουνίου 1944 από τους Ναζί εγκληματίες στα Διαβατά Θεσσαλονίκης είναι:

1. Αδάμ Σωτήριος του Χρήστου, ετών 29, γεωπόνος από το Κιλκίς

2. Αθανασίου Δημήτριος, ετών 37, κτηματίας

3. Αλατζάς Γεώργιος, ετών 22, αγρότης

4. Αλιφαντάκης Σπύρος του Ευτύχιου, ετών 35, κάτοικος Νιγρίτας

5. Αποστολίδης Μιχαήλ, ετών 26, οικοδόμος, κάτοικος Θεσσαλονίκης

6. Αριφαντίμ Μουσταφά, εργάτης

7. Αρναουτέλης Θεόδωρος, ετών 19, μηχανικός, κάτοικος Νέας Μαγνησίας Θεσσαλονίκης

8. Ασημακόπουλος Αργύριος, ετών 19, καροποιός, κάτοικος Κατερίνης

9. Αυγίδης Νεοκλής, ετών 31, κάτοικος Βέροιας

10. Βαζιτάρης Δημήτριος, από τα Αμπελάκια Λάρισας

11. Βαλαβάνης Αλέξανδρος, ετών 17, εργάτης, κάτοικος Κατερίνης

12. Βαρακαντάκης Γεώργιος, ετών 25, γεννήθηκε στην Κρήτη, κάτοικος Μακροχωρίου Ημαθίας

13. Βαστέγης Αναστάσιος, ετών 47, στρατιωτικός, κάτοικος Λιβαδοχωρίου Τρικάλων

14. Βουτσάς Παναγιώτης, ετών 48, αγρότης, πρόσφυγας από Μ.Ασία, κάτοικος Καλοχωρίου Θεσσαλονίκης

15. Γαλανίκης Πέτρος, ετών 46, κάτοικος Έδεσσας

16. Γερακλιώτης Αθανάσιος, ετών 35, κάτοικος Καλοχωρίου Θεσσαλονίκης

17. Γερακούδης Εμμανουήλ, πρόσφυγας από την Ανατ.Ρωμυλία, κάτοικος Καλοχωρίου

18. Γεωργιάδης Νικόλαος, ετών 51, αγρότης, γεννήθηκε στη Μ.Ασία

19. Γεωργίου Σταύρος, ετών 26, έμπορος, κάτοικος Θεσσαλονίκης

20. Γιαννικάκης Λεωνίδας, ετών 33, από τη Σάμο, δάσκαλος

21. Γκάτσος Ιωάννης, ετών 56, κτηματίας, από τη Γουμένισσα Κιλκίς

22. Γκιουζέλογλου Γεώργιος, ετών 31, από τη Φιλυριά Κιλκίς

23. Γουτσούτης Δημήτριος, ετών 25, ιδιωτικός υπάλληλος. Γεννήθηκε στη Μ.Ασία, κάτοικος Αγγελοχωρίου

24. Δάμπασης Δημήτριος του Βασιλείου, ετών 21, γεννήθηκε στη Λαμία, κάτοικος Κατερίνης. Φοιτητής της Νομικής.

25. Δεληπάσκος Αναστάσιος, ετών 67, από τα Αμπελάκια Λάρισας.

26. Ελευθεριάδης Αριστείδης, ετών 29, Γεωπόνος, κάτοικος Γερακαρούς Θεσσαλονίκης

27. Εσερίδης Ιωάννης, ετών 41, από τη Γουμένισσα Κιλκίς

28. Ζάκσης Δαμιανός, ετών 32, οικοδόμος, κάτοικος Αθηνών

29. Ζαρκάδας Γεώργιος, ετών 31, κάτοικος Βέροιας

30. Ζάφος Δημήτριος του Νικολάου, ετών 31, αγρότης, γεννήθηκε στην Ξάνθη, κάτοικος Αλεξάνδρειας Ημαθίας

31. Ηλιάδης Ηλίας, ετών 32, επιπλοποιός, κάτοικος Ριζού Πέλλας

32. Θεοδωρίδης Απόστολος, ετών 35, αγρότης, γεννήθηκε στο Σουφλί, κάτοικος Αλεξάνδρειας Ημαθίας

33. Θεοδωρόπουλος Δημήτριος, ετών 23, εργάτης, κάτοικος Μεθώνης Πιερίας

34. Καλαϊτζής Χρήστος, ετών 47, αγρότης, κάτοικος Καλοχωρίου Θεσσαλονίκης

35. Καλλίτσης Χρήστος, ετών 47, αγρότης, κάτοικος Καλοχωρίου Θεσσαλονίκης

36. Καλύβας Αντώνιος, ετών 25, αγρότης, από το Κϊτρος Πιερίας

37. Καλύβας Θωμάς, ετών 31, αγρότης, από το Κϊτρος Πιερίας

38. Καλυβιώτης Ιωάννης του Κωνσταντίνου, ετών 20, Ράπτης, κάτοικος Θεσσαλονίκης

39. Καμινάκης Ιωάννης του Στέφανου, αγρότης, κάτοικος Μονόσπιτων Ημαθίας

40. Κανάκης Θεόδωρος, ετών 56, αγρότης από τα Αμπελάκια Λάρισας.

41. Καρίκης Βασίλειος, ετών 24, από τα Καβάσιλα Θεσσαλονίκης

42. Καριπίδης Πέτρος, ετών 47, κάτοικος Κατερίνης

43. Καρολίδης Περικλής, ετών 40, από το Λιανοβέργι Ημαθίας

44. Καρούλιας (Χρήστου) Στέφανος του Λοίζου, ετών 43, κτηματίας από το Σιδηρόκαστρο Σερρών

45. Καρπούζας Παναγιώτης, ετών 31, από τη Νιγρίτα Σερρών

46. Κεραμίδης Κωνσταντίνος, ετών 43, αγρότης, από το Κίτρος Πιερίας

47. Κεχαγίδης Στέφανος, ετών 46, αγρότης από την Κατερίνη

48. Κουτσιάης Αντώνιος, ετών 46, έμπορος, γεννήθηκε στην Ελασσώνα, κάτοικος Κατερίνης

49. Κούρουγλου Χρήστος, ετών 31, αγρότης, κάτοικος Καλοχωρίου Θεσσαλονίκης

50. Κουτράκης Νικόλαος, ετών 27, κλειθροποιός, γεννήθηκε στη Δράμα, κάτοικος Θεσσαλονίκης

51. Κρίκης Ιωάννης, ετών 32, εργάτης, από τον Πολύγυρο Χαλκιδικής

52. Κυριακόπουλος Δημήτριος, ετών 30, μυλωνάς, κάτοικος Μέσης Ημαθίας

53. Κυρούδης Παναγιώτης, ετών 29, αγρότης από το Μεγάλο Μοναστήρι Τρικάλων

54. Κουτσουνίδης Αντώνιος, ετών 47, υποδηματοποιός, από την Άσσηρο Θεσσαλονίκης

55. Λοτίδης Στυλιανός ετών 22, εργάτης, κάτοικος Μακροχωρίου Ημαθίας

56. Λουκάς Δημήτριος, ετών 25, κρεοπώλης, από τη Νιγρίτα Σερρών

57. Μαζαράκης ή Καραγιάννης Δήμος, ετών 23, γαλακτέμπορος από τη Βέροια

58. Μαϊμούτσης Δημήτριος, ετών 24, αγρότης από τη Βέροια

59. Μακρογιαννάκης Γεώργιος του Εμμανουήλ, ετών 31, εργάτης, από τον Πειραιά.

60. Μαντίκας Ιωάννης, ετών 19, αγρότης

61. Μάργαρης Δημήτριος του Βασιλείου, ετών 22, φοιτητής Δασολογίας, από τον Πολύγυρο Χαλκιδικής

62. Μάρκου Δημήτριος, ετών 27, από τα Αμπελάκια Λάρισας

63. Μαυρομιχάλης Μιχαήλ, ετών 25, αρτοποιός, κάτοικος Θεσσαλονίκης

64. Μεσημέρης Περικλής, ετών 36, στρατιωτικός, γεννήθηκε στην Κέρκυρα, κάτοικος Βέροιας

65. Μόλιος Χρήστος, ετών 21, αγρότης από το Χουμνικό Σερρών

66. Μόσκος Χρήστος, ετών 22, έμπορος, γεννήθηκε στις Σέρρες, κάτοικος Νιγρίτας Σερρών

67. Μουταφτσής Αργύριος του Αντωνίου, ετών 28, κουρέας, από τον Πολύγυρο Χαλκιδικής

68. Μπεχλιβανίδης Νικόλαος, ετών 18, αγρότης, από την Ακρινή Κοζάνης

69. Μπόης Λάμπρος, ετών 32, υποδηματοποιός, από την Εσώβαλτα Πέλλας

70. Μπάρτσας ή Μπορτσές Δημήτριος, ετών 33, πτυχιούχος Νομικής, υπάλληλος ΑΤΕ Βέροιας

71. Ναταρίδης Νικόλαος, ετών 53, αγρότης, κάτοικος Καλοχωρίου Θεσσαλονίκης

72. Σενέκης Αργύριος, ετών 33, αμπελουργός από τη Γουμένισσα Κιλκίς

73. Ουσταμπασίδης Ανδρέας, ετών 56, αγρότης, γεννήθηκε στη Μ.Ασία

74. Παλέστης Μιλτιάδης, ετών 18, εργάτης, από το Μακρυχώρι Ημαθίας

75. Παπαγεωργίου Απόστολος του Βασιλείου, ετών 36, ζαχαροπλάστης από την Παναγίτσα Τρικάλων

76. Παπαδόπουλος Αντώνιος

77. Παπάζογλου Δημήτριος , ετών 27, εργάτης από τη Βέροια

78. Παράσχος Αντώνιος, ετών 46, εργάτης από την Κατερίνη

79. Πεταλωτής Νικόλαος, ετών 30, μυλωνάς, γεννήθηκε στη Μικρά Ασία

80. Πετρόπουλος Ηλίας, ετών 33, αγρότης από το Εθνικό της Φλώρινας

81. Πλωμαρίτης Κωνσταντίνος, ετών 54, αγρότης από το Μακροχώρι Ημαθίας

82. Πολύχρονος Γεώργιος, ετών 26, μηχανικός από τη Λαμία

83. Ρουκαλης Νικόλαος, ετών 32, αγρότης από τη Νάουσα.

84. Σαλαμανής Γεώργιος, αγρότης από τους Πρόμαχους Πέλλας

85. Σαπόρας Κωνσταντίνος, υποδηματοποιός από την Κατερίνη

86. Σιώπης Διονύσιος, ετών 40, αγρότης από τη Νιγρίτα Σερρών

87. Σκενδέρης Αθανάσιος, ετών 42, αγρότης από τη Βέροια

88. Σούρτας Θωμάς του Βασιλείου, ετών 34, από τη Μέση Ημαθίας

89. Σταματόπουλος Μιλτιάδης, αγρότης από το Καλοχώρι Θεσσαλονίκης

90. Στόϊκος Αθανάσιος, ετών 39, αγρότης από το Καλοχώρι Θεσσαλονίκης

91. Τιτάκης Ευθύμιος, ετών 4, αγρότης από την Αλεξάνδρεια Ημαθίας

92. Τομίδης Χριστόδουλος του Χρήστου, ετών 22, αγρότης από το Άσπρο Πέλλας, κατοικούσε στον Άγιο Ιωάννη Πιερίας.

93. Τσακίρης Κωνσταντίνος, ετών 21, αγρότης από τη Νέα Μαγνησία Θεσσαλονίκης

94. Τσαπτσής Χαράλαμπος, ετών 32, εργάτης, γεννήθηκε στην Κύπρο, κατοικούσε στο Νεοχώρι Χαλκιδικής

95. Τσεκούρας Μενέλαος, ετών 24, αγρότης από τη Νιγρίτα Σερρών

96. Τσιάτσος Γεώργιος, ετών 34, έμπορος από την Άσσηρο Θεσσαλονίκης

97. Φλωράς Δημήτριος, ετών 27, φοιτητής από την Αμφίκλεια Φθιώτιδας

98. Χαλκιόπουλος Βασίλειος, ετών 30, έμπορος από την Αταλάντη Φθιώτιδας

99. Χατζηκοντίδης Κωνσταντίνος, ετών 28, αγρότης από το Καλοχώρι Θεσσαλονίκης

100.Χατζήμαλης Κωνσταντίνος, ετών 36, καθηγητής από τη Μυτιλήνη

101.Χολίδης Σάββας, ετών 38, κτηματίας από τη Γερακαρού Χαλκιδικής

102. Χριστιάδης Μιχαήλ, ετών 35, βοσκός από την Πολυκάρπη Καστοριάς

103. Χριστοδούλου Χρήστος, ετών 24, διερμηνέας.

104. Χρυσομάλλης Βασίλειος, ετών 25, φοιτητής Δασολογίας από τον Κολινδρό Πιερίας




Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου
Continue reading

Ακτιβιστής στις 0

Η Τομεακή Οργάνωση Ανατολικής Θεσσαλονίκης του ΚΚΕ οργανώνει τιμητική εκδήλωση για τους αλύγιστους της ταξικής πάλης της Επανομής.

την ΚΥΡΙΑΚΗ 31/08 στις 11:00 στην πλατεία Επανομής.

Θα μιλήσουν

ο Πανεπιστημιακός Καθηγητής Ιστορίας Αρχαιολογίας και συγγραφέας του δίτομου έργου "Η Οπτική των παρανόμων. ΚΚΕ και παρανομία στις δεκαετίες 1940 και 1950. Θεσσαλονίκη και περιφέρεια..
Γεώργιος Σανίδας

και ο Βουλευτής Β Θεσσαλονίκης του ΚΚΕ
Λεωνίδας Στολτίδης


Θα υπάρξει δρώμενο από την καλλιτεχνική ομάδα Fire Art.

Θυμόμαστε και τιμούμε όσους με ατσάλινο πείσμα ρίχτηκαν στον αγώνα για μια καλύτερη ζωή, για έναν κόσμο ανθρώπινο.




Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου
Continue reading

Ακτιβιστής στις 0

του Ρούντι Ρινάλντι

Σε λίγες μέρες θα γιορταστεί στη Μόσχα η 80ή επέτειος από τη νίκη των λαών επί του ναζιφασισμού στην Ευρώπη. Στις 9 Μαΐου 1945 υπογράφουν οι Γερμανοί στρατάρχες την πλήρη συνθηκολόγησή τους στο Βερολίνο, που έχει κατακτηθεί από τα σοβιετικά στρατεύματα. Ο πόλεμος σε άλλα μέτωπα (Ειρηνικός, Ιαπωνία) θα κρατήσει έως τον Αύγουστο του 1945. Έτσι θα έληγε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος (1939-1945), που συγκλόνισε ολόκληρη την ανθρωπότητα και άνοιξε μια νέα σελίδα στην παγκόσμια ιστορία. Το κύριο βάρος της προσπάθειας αντιμετώπισης και κατανίκησης του ναζιφασισμού στην Ευρώπη θα πέσει στις πλάτες της ΕΣΣΔ και των αντιστασιακών κινημάτων σε μια σειρά από χώρες που είχαν κατακτηθεί από τον Άξονα.
Δεν σήκωσε κάθε μέλος της αντιχιτλερικής συμμαχίας (Αγγλία, ΗΠΑ και ΕΣΣΔ) το ίδιο βάρος στη θανατηφόρα αυτή μάχη, και αυτό είναι γνωστό. Οι συνολικές απώλειες σε ανθρώπινες ζωές υπολογίζονται σε περίπου 75-85 εκατομμύρια. Η Σοβιετική Ένωση είχε απώλειες 27 εκατ., η Κίνα 10-15 εκατ., η Γερμανία 7 εκατ., η Πολωνία 6 εκατ., η Ιαπωνία 2,5-3,5 εκατ., η Γιουγκοσλαβία 1,7 εκατ., η Ελλάδα 600-800.000 (περίπου το 10% του τότε πληθυσμού), η Γαλλία 500.000, η Αγγλία 450.000, οι ΗΠΑ 420.000. Από τα 75-85 εκατ. νεκρών, στρατιωτικοί ήταν τα 21-25 εκατ., άμαχοι 29-30 εκατ., νεκροί από λιμό και ασθένειες 19-25 εκατ., Ολοκαύτωμα Εβραίων 6 εκατ. και άλλοι (τσιγγάνοι, κομμουνιστές, ομοφυλόφιλοι κ.λπ.) 5-6 εκατ.
Παραχάραξη, βολικές ταυτίσεις και αντιρωσική υστερία
Πολύ σύντομα περάσαμε στον «ψυχρό πόλεμο». Οι δύο Δυτικοί εταίροι της αντιχιτλερικής συμμαχίας στράφηκαν πολύ επιθετικά ενάντια στην ΕΣΣΔ και το σοσιαλιστικό συνασπισμό που αναδείχθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σχετικά σύντομα μπήκαν οι βάσεις μιας παραχάραξης της ιστορίας και δημιουργήθηκαν ισχυρές βάσεις ιστορικού αναθεωρητισμού που συσκότιζαν τα αίτια, τις ευθύνες, το ρόλο κάθε δύναμης πριν, κατά και μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτό πήρε τεράστιες διαστάσεις μετά την πτώση του ανατολικού συνασπισμού (1989-1992).
Σιγά-σιγά τα εγκλήματα του ναζιφασισμού απαλείφθηκαν (ιδιαίτερα από τον γερμανικό αναθεωρητισμό), η ταύτιση Χίτλερ-Στάλιν έγινε ένα βολικό μοτίβο ερμηνείας, και πιο πρόσφατα η ταύτιση του ναζισμού και του κομμουνισμού είναι η ιδιαίτερη χαρά όλων των τάχα κριτικών του «ολοκληρωτισμού». Φυσικά ο κομμουνισμός αναγορεύτηκε ως ο μεγαλύτερος εγκληματικός παράγοντας του 20ού αιώνα (βλ. «Μαύρη Βίβλο του κομμουνισμού» και όλα τα παράγωγά της για 2-3 δεκαετίες).
Σήμερα βέβαια έχουμε μια νέα αντιρωσική υστερία με αφορμή τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ιδίως οι βασικές Δυτικές Ευρωπαϊκές δυνάμεις και η Κομισιόν της Ε.Ε. πρωταγωνιστούν σε μια ρωσοφοβία, και εμμένουν σε ένα πρόγραμμα πολέμου και στρατιωτικοποίησης παράλογων διαστάσεων. Δεν μπορούν καν να συγκρατήσουν τα πιο βαθιά σχέδια των ευρωπαϊκών ελίτ για «πορεία προς τα ανατολάς», ενάντια στη Ρωσία! Βαθιά αντιδραστικές βλέψεις, ποτισμένες με υστερία και διαψευσμένες από τη σύγχρονη ιστορία, για κατάκτηση-υποδούλωση-κατατεμαχισμό της Ρωσίας, μετά της ΕΣΣΔ, και μετά πάλι της Ρωσίας.
Το γενικό κλίμα στις παραμονές της επετείου
Στην ιδεολογική προετοιμασία αυτών των «σταυροφοριών» γίνεται συστηματική προσπάθεια να υποβαθμιστεί η σημασία της Νίκης επί του ναζιφασισμού και της Νίκης των λαών που συμβολίζει η 9η Μαΐου 1945. Γι’ αυτό η Ε.Ε. έχει ανακηρύξει την 9η Μαΐου «Ημέρα της Ευρώπης» και γιορτάζει (χωρίς καμία λαϊκή συμμετοχή) «την επέτειο της Διακήρυξης Σουμάν, μιας ιστορικής πρότασης που έκανε το 1950 ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ρομπέρ Σουμάν, η οποία έθεσε τα θεμέλια της ευρωπαϊκής συνεργασίας και θεωρείται η απαρχή της σημερινής Ευρωπαϊκής Ένωσης». Αποκρύπτοντας πάντα τις ιστορικές ρίζες αυτής της «ιδέας» (ναζιστικός κόσμος) και των ουσιαστικών στοχεύσεών της ως ιμπεριαλιστικής παγκοσμιοποιητικής δύναμης κατάλυσης της εθνικής κυριαρχίας στον ευρωπαϊκό χώρο, και εκστρατείας προς νέους πολεμικούς ανταγωνισμούς, κυρίως προς Ανατολάς.
Ήδη έχει παρουσιαστεί το σχέδιο για την ευρωπαϊκή άμυνα «Ετοιμότητα 2030» (μετονομασία του ReArm Europe, που κρίθηκε ατυχής ονομασία), αφού παρουσιάζεται ως σχεδόν βεβαιότητα μια επίθεση της Ρωσίας σε κράτος μέλος είτε της Ε.Ε. είτε του ΝΑΤΟ. Η ίδια η Κομισιόν ζητά από τους Ευρωπαίους πολίτες να εφοδιαστούν με προμήθειες έκτακτης ανάγκης, ώστε να επιβιώσουν τουλάχιστον 72 ώρες σε περίπτωση πολέμου… Σε αυτό το κλίμα προετοιμάζεται και διάσκεψη του «Συνασπισμού των Πρόθυμων»: θα συναντηθούν στο Κίεβο στις 9 Μαΐου 2025 για να συζητήσουν την περαιτέρω πορεία δράσης τους στον πόλεμο κατά της Ρωσίας. Έτσι γιορτάζεται η «ειρήνη» στην επικράτεια της Ε.Ε.!
Παράλληλα εντείνονται όλες οι πιέσεις και οι απειλές για να μην παρευρεθούν στη Μόσχα κατά τον γιορτασμό εκπρόσωποι κυβερνήσεων κρατών μελών της Ε.Ε. ή χωρών υπό ένταξη στην Ε.Ε. Στη δε «δημοκρατική» Γερμανία, πέρα από το άγριο κυνηγητό της Παλαιστινιακής σημαίας όπου εμφανιστεί, ανακοινώθηκε ότι απαγορεύεται κάθε Σοβιετικό ή Ρωσικό σύμβολο στα γνωστά σοβιετικά μνημεία στο Βερολίνο κατά τη διάρκεια των εορτασμών για την Ημέρα της Νίκης στις 8 και 9 Μαΐου. Επίσης απαγορεύτηκαν τα τραγούδια της εποχής του πολέμου, καθώς και η «κορδέλα του Αγίου Γεωργίου», σεβαστό σύμβολο μνήμης στη Ρωσία και σε αρκετές πρώην σοβιετικές δημοκρατίες.
Διαφορές του τότε με το σήμερα…
Υπάρχουν πολλές αναλογίες και μερικές ουσιώδεις διαφορές από τη δύσκολη και σκοτεινή (συσκοτισμένη και λίγο αναλυμένη στην ουσία της) δεκαετία του 1930, δεκαετία προετοιμασίας του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου και της σημερινής εποχής, που μπορεί να θεωρηθεί προθάλαμος μεγάλων συγκρούσεων, πολέμων παγκόσμιων διαστάσεων. Ήδη ο πόλεμος στην Ουκρανία αποκτά διαστάσεις γενικής πρόβας (με αναβίωση ναζιστικών χαρακτηριστικών τροφοδοτούμενων από ΗΠΑ, Ε.Ε. και ΝΑΤΟ), κάτι ανάλογο με τον διεθνοποιημένο ισπανικό εμφύλιο τα χρόνια 1936-1939.
Ας ξεκινήσουμε με μια μεγάλη διαφορά. Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος όχι μονάχα δεν έλυσε τα προβλήματα που αντιμετώπιζε ο καθένας από τους συνασπισμούς που αντιπαρατάχθηκαν, αλλά δημιούργησε νέα. Πριν απ’ όλα, γέννησε μια νέα κατάσταση «κάτω». Εκεί που είχαν θεωρήσει και οι δύο «ηγεμονικοί συνασπισμοί» πως είχε μπει στο αυλάκι η μετατροπή του κοινωνικού πολέμου σε πόλεμο εθνικιστικό, ιμπεριαλιστικό, με την ενσωμάτωση του εργατικού κινήματος στο πλευρό των αστικών τάξεων στην αλληλοσφαγή, δημιουργήθηκε ένα πολύ μεγαλύτερη και κοσμοϊστορικής σημασίας ρήγμα: η νίκη της επανάστασης στη Ρωσία, η δημιουργία της ΕΣΣΔ και η αφύπνιση του διεθνούς προλεταριάτου αλλά και όλων των καταπιεσμένων εθνών, ιδιαίτερα στην Ανατολή. Μέσα από τον πόλεμο, μέσα από τον βηματισμό της Ιστορίας, γεννήθηκαν άλλα δεδομένα, με κύριο πρωταγωνιστή ένα νέο ιστορικό υποκείμενο και τους συμμάχους του.
Η προετοιμασία του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, μετά από δύο δεκαετίες, δεν μπορούσε να μην υπολογίσει αυτή τη διάσταση. Σήμερα αυτός ο υποκειμενικός παράγοντας δεν υπάρχει· βρισκόμαστε πάλι σε «προ-οχτωβριανά» τοπία, όπου όλοι είναι εναντίων όλων, σε ένα τοπίο πολύ διαφορετικό. Καπιταλιστικό μεν, αλλά διαφορετικό. Παγκοσμιοποιημένο μεν, αλλά με βαθιές τροποποιήσεις και νέες δυνάμεις. Το σύγχρονο «κέντρο» του ιμπεριαλιστικού κόσμου, η Δύση σε όλες τις διαστάσεις της, αντιμετωπίζει μια Περιφέρεια, έναν Παγκόσμιο Νότο και δυνάμεις που έχουν αναδειχθεί μέσα σε αυτόν, οι οποίες δεν είναι διόλου στην κατάσταση που ήταν τότε οι αποικίες και οι εξαρτημένες από τη Μητρόπολη χώρες. Μεγάλη διαφορά, διαφορά ίσως ουσίας για το τι μέλλει γενέσθαι στον υπό εκκόλαψη νέο πολυπολικό κόσμο.
…και αναλογίες;
Ποια είναι τα κοινά στοιχεία, οι αναλογίες που μπορεί να επισημανθούν και έχουν την σημασία τους; (χωρίς λεπτό να ξεχνάμε ότι η κατάσταση που βιώνουμε είναι πρωτότυπη και έχει πολλά νέα χαρακτηριστικά…) Ζούμε και πάλι σε έναν κόσμο (καπιταλιστικό) όπου δεν μπορεί να μην εκδηλώνονται με ιδιαίτερη έμφαση ορισμένα δομικά χαρακτηριστικά του: οι μεγάλες παγκόσμιες κρίσεις· η αλματώδης ανισόμετρη ανάπτυξη τομέων και κλάδων της παραγωγής και χωρών στο σύνολο του· η διέξοδος προς τον πόλεμο ως μορφή ξαναμοιράσματος αγορών ή και εκτόνωσης της κρίσης και αναζωογόνησης της οικονομίας· τα κοσμοκρατορικά σχέδια διατήρησης ή κατάκτησης της παγκόσμιας ηγεμονίας. Η ρωγμή του 1917 επέτεινε αυτές τις τάσεις· σήμερα όμως το γεγονός της διεθνοποίησης του καπιταλισμού οδηγεί κι αυτό σε μεγαλύτερους σπασμούς, και επιτείνει την έκφραση των δομικών τάσεων, επηρεάζοντας σε μεγαλύτερες κλίμακες τον παγκόσμιο χώρο.
Για παράδειγμα, η τάση της αλματώδους ανισόμετρης ανάπτυξης οδήγησε δύο φορές τη Γερμανία να ξεπεράσει την καταστροφή της και να διεκδικεί έναν παγκόσμιο ρόλο (ανεξάρτητα αν τροφοδοτήθηκε και χρηματοδοτήθηκε από αμερικανικά και άλλα κεφάλαια), και έσπρωξε τα πράγματα μέχρι την ένοπλη σύγκρουση το 1939-1945. Η ίδια τάση της ανισόμετρης ανάπτυξης λειτούργησε και μετά την πτώση του Ανατολικού συνασπισμού το 1989-1990, κι έπειτα την κρίση του 2008-2010 σε ολόκληρο τον Δυτικό κόσμο, οδηγώντας στην εκτίναξη της Κίνας και της Ινδίας και στην ανασυγκρότηση της Ρωσίας.
Ιδιαίτερα η Κίνα σήμερα είναι δύναμη πρώτης γραμμής, δύσκολα αντιμετωπίσιμη από τη Δύση. Από την εποχή της Νέας Τάξης Πραγμάτων και της μονοκρατορίας των ΗΠΑ μετά την πτώση της ΕΣΣΔ και μέχρι σήμερα, μέσα σε 3 δεκαετίες, η οικονομική θέση της Κίνας έχει αλλάξει εντυπωσιακά: Το 1980 η Κίνα αντιπροσώπευε μόνο το 1,79% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Το 2000, το μερίδιο της Κίνας στο παγκόσμιο ΑΕΠ αυξήθηκε στο 3,62%. Το 2010, η Κίνα αντιπροσώπευε ήδη το 9,22% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Το 2020 το μερίδιο της Κίνας στο παγκόσμιο ΑΕΠ αυξήθηκε στο 17,48%. Για τη Ρωσία: σύμφωνα με το ΔΝΤ, το 1992 το μερίδιό της στο παγκόσμιο ΑΕΠ ήταν 4,81% και το 2022 μειώθηκε στο 2,92%. Κι όμως, η Ρωσία μπορεί σε στρατιωτικό επίπεδο να αντιμετωπίζει ολόκληρο το ΝΑΤΟ σε ένα σημείο, την Ουκρανία.
Προηγουμένως έγινε λόγος για πρόβα τζενεράλε. Αλλά σε αυτήν αξιολογείται η γενική απόδοση και οι πραγματικές δυνατότητες. Οι πιθηκισμοί των ηγετών της Ε.Ε., ότι αυτοί θα συνεχίσουν τον πόλεμο ενάντια στη Ρωσία, αποτελούν μάλλον εκφράσεις ενός άλλου «πολέμου» που έχει βαρύνουσα σημασία. Πριν διεμβολιστεί ο «άξονας του κακού» (Ρωσία, Κίνα, BRICS, Β. Κορέα κ.λπ.) έχει επέλθει μια τεράστια ρωγμή στο εσωτερικό του Δυτικού στρατοπέδου, της Δύσης που βρίσκεται σε δύση: ο πόλεμος μεταξύ των παγκοσμιοποιητών και του τραμπικού στρατοπέδου. Μια σύγκρουση μεγάλων διαστάσεων, που καθιστά αβέβαιη την τελική επικράτηση της μιας ή της άλλης πλευράς. Αλλά, ακόμα κι αν επέλθει ένας συμβιβασμός, αυτός θα πρέπει να πάρει σημαντικές αποφάσεις αντιμετώπισης του «άξονα του κακού». Η κρίση, η ανισόμετρη ανάπτυξη, η τάση προς τον πόλεμο, η εσωτερική σύγκρουση στη Δύση, θα αναδιατάξουν δυνάμεις. Μια ακόμα μεγάλη διαφορά είναι πως ο Παγκόσμιος Νότος, η σύγχρονη Περιφέρεια δεν χωρίζεται από μια τεχνολογική άβυσσο όπως συνέβαινε πριν το 1980 ή το 2000. Αυτό προσδίδει πολλές άλλες δυνατότητες και αντοχές για μια άλλη πορεία, έξω από την επί αιώνες κυριαρχία της Δύσης.
Απαντήσεις, εκπλήξεις και σχεδιασμοί
Οι δύο μεγάλες «απαντήσεις» στη Ρωγμή του 1917, τη Σοβιετική επανάσταση, ήταν στην Ευρώπη ο ναζισμός-φασισμός, και στις ΗΠΑ το Νιού Ντηλ (αφού είχε συντριβεί και διαβρωθεί το τότε αμερικάνικο εργατικό κίνημα). Και οι δύο απαντήσεις είχαν στοιχεία σχεδιασμού και χειρισμού της κοινωνικής δυναμικής, επιτάχυνσης σε διάφορους τομείς (ΕΤΕ, πολεμική βιομηχανία, χειραγώγηση, καταστολή σε μεγάλες κλίμακες κ.λπ.), ο δε ναζισμός-φασισμός προσπάθησε να μιμηθεί στοιχεία του κομμουνιστικού κινήματος, αλλά σε μια ιδιαίτερα ρατσιστική επιθετική μορφή ενάντια στους σλάβους, τον μπολσεβικισμό και τους εβραίους. Κι ενώ τον τροφοδότησαν ως απάντηση στη ρωγμή που είχε δημιουργήσει η ύπαρξη της ΕΣΣΔ, ο γερμανικός ιμπεριαλισμός πρώτα κατάκτησε την Ευρώπη (ξεκινώντας από την κατάληψη της Πολωνίας το 1939), μετά την κατάρρευση της Γαλλίας στράφηκε ενάντια στην Αγγλία, και μόνο στα 1941 στράφηκε ενάντια στην ΕΣΣΔ.
Σήμερα ο κόσμος της παγκοσμιοποίησης, των αγορών, ο κόσμος της «συλλογικής Δύσης» κ.ο.κ., βλέπει κατάπληκτος ορισμένα κρατικοκαπιταλιστικά μορφώματα και σχέδια μεγάλων κρατικών δυνάμεων –κάτω από κομματική (απόλυτη) διεύθυνση ή κάτω από συγκεντρωτική «εθνικοπατριωτική» διεύθυνση– να επιτυγχάνουν καλύτερα και πιο σημαντικά αποτελέσματα σε πολλούς τομείς. Την ίδια στιγμή «ξεφυτρώνουν» νέες σημαντικές περιφερειακές δυνάμεις (Βραζιλία, Τουρκία, Ινδονησία κ.λπ.), ενώ η Ινδία (σχεδόν μια υποήπειρος με 1,4 δισεκατ. κατοίκους σε έναν ιδιόμορφο συνδυασμό καπιταλισμού και συστήματος καστών και πυρηνικής δύναμης με ειδικές σχέσεις με τη συλλογική Δύση) κρατά μια μετέωρη θέση σαν ιδιαίτερα μεγάλη και υποσχόμενη δύναμη.
Αυτό που ξεχνιέται κάθε φορά είναι ότι ο καπιταλισμός δεν είναι απλά ένα οικονομικό σύστημα. Είναι οικονομικό πολιτικό σύστημα. Την πολιτική διάσταση πολλές φορές την υποτιμούμε και νομίζουμε ότι η οικονομία μπορεί να τα κάνει όλα. Δεν είναι έτσι. Χώρες που έχουν ένα κρατικό εθνικό σχεδιασμό μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να πετύχουν πολλά. Χώρες όπως η Ρωσία, η Κίνα, η Ινδία, η Βραζιλία, η Τουρκία κ.ά., με διαφορετικούς τρόπους και σε διαφορετικό βαθμό, μπορούν να τραβήξουν έναν δρόμο που δεν έχει τα χαρακτηριστικά των πρώην αποικιοκρατούμενων ή εξαρτημένων χωρών. Δεν θα τιθασεύσουν τις τάσεις και δομές που γεννά η ανάπτυξη του καπιταλισμού, αλλά και δεν θα υποταχθούν στο Δυτικό κέντρο κυριαρχίας όπως γίνονταν μέχρι το 2000, μετά την πτώση του Τείχους.
Κάθε μία από αυτές τις χώρες δεν έχει προθέσεις να ηγηθεί μιας απελευθερωτικής και χειραφετητικής διεθνούς προσπάθειας (άλλη μια διαφορά από την εποχή που υπήρχε ένα ιστορικό υποκείμενο παγκόσμιων διαστάσεων, και με ειδικό βάρος). Κάθε μία όμως υποστηρίζει έναν δικό της σχεδιασμό. Τον επιχειρεί με κάποιες κοινωνικές συμμαχίες στο εσωτερικό της, με πολλές αντιφάσεις στην κρατική και διεθνή πολιτική της (π.χ. ο χώρος των BRICS συλλογικά, και ξεχωριστά κάθε χώρα του, δεν έκανε και κάτι σοβαρό για την υπόθεση της Παλαιστίνης και της γενοκτονίας που διαπράττει το σιωνιστικό Ισραήλ), κινείται με τις δικές της προτεραιότητες και ιεραρχήσεις.
Η σύγχρονη στρατηγική στόχευση
Το ζήτημα από στρατηγικής πλευράς έγκειται στο τι «αναπνοές», τι δυνατότητες μπορεί να τροφοδοτήσει αυτή η ιδιότυπη και πρωτότυπη σύγχρονη κατάσταση για μια εμφάνιση ενός από «κάτω» – για μια διαφορετική πορεία λαών και χωρών ενάντια στον υπ’ αριθ. 1 κίνδυνο και καταστροφέα, που είναι η συλλογική Δύση (διασπασμένη ή μη), με τους οικονομικούς, πολιτικούς και στρατιωτικούς μηχανισμούς της. Επίσης, πώς και με ποια γραμμή μπορεί να οικοδομηθεί ένα διεθνές πραγματικό μέτωπο για την αποτροπή του Γ΄ Παγκόσμιου Πολέμου και της πυρηνικής καταστροφής; Πώς μπορεί να ανοίξει ένας άλλος δρόμος για ολόκληρη την ανθρωπότητα; Μια τέτοια στρατηγική στόχευση θα έπρεπε να πάρει σοβαρά υπόψη όλα τα νέα δεδομένα της παγκόσμιας σκηνής, όλες τις ενεργούσες τάσεις και δυναμικές, αποφεύγοντας να μετατραπεί σε εργαλείο ειδικών σχεδίων μεγάλων κέντρων – διατηρώντας δηλαδή την αυτονομία της.
Στην περίπτωση της χώρας μας, θα σήμαινε συγκεκριμένα πράγματα για την ύπαρξη και υπόσταση της Ελλάδας, για την κατάκτηση βαθμών κυριαρχίας, για τον αναπροσανατολισμό της διεθνών σχέσεών της, και κυρίως –από τώρα– για τη δημιουργία των εσωτερικών προϋποθέσεων μιας άλλης πορείας. Για αυτό είναι βαρύνων ο ρόλος του υποκειμενικού παράγοντα που θα στήριζε ένα σχέδιο εθνικής κυριαρχίας και κοινωνικής αλλαγής για την αντιμετώπιση του υπαρξιακού προβλήματος της Ελλάδας σε όλες του τις διαστάσεις! Δύσκολα, αλλά αναγκαία πράγματα… σε έναν ιδιαίτερα ταραγμένο κόσμο. Η νοσταλγία ενός παρελθόντος δεν μας βοηθά καθόλου, η ιστορία βαδίζει με πρωτότυπους τρόπους. Η μελέτη της περασμένης ιστορίας πρέπει να φωτίζει τα σημερινά καθήκοντα και όχι να μας βυθίζει σε μυθολογίες κάθε είδους.
(Δρόμος, φύλλο 729, 3/5/25)


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου
Continue reading
Εγγραφή σε: Σχόλια (Atom)